Theo New York Times, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã điều động khoảng 50.000 binh sĩ cho chiến dịch quân sự tại Iran. Bên cạnh đó, quân đội Mỹ còn triển khai tàu sân bay, tàu khu trục, các đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh và nhiều máy bay chiến đấu tới khu vực.
Hiện nay, lực lượng quân đội Mỹ vẫn đang trong trạng thái chờ lệnh tại Trung Đông, trong bối cảnh Nhà Trắng liên tục phát đi những thông điệp mâu thuẫn về tình trạng của chiến dịch.
Ngày 5/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội của Mỹ tại Iran đã kết thúc. Sau đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết nỗ lực chính của lực lượng Mỹ hiện nay là hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Dù vậy, ông Trump tuyên bố kế hoạch hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz tạm dừng chỉ sau... một ngày tiến hành.
Ngày 6/5, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội rằng ông sẽ chấm dứt chiến tranh và bảo đảm tàu thuyền được đi lại an toàn qua eo biển Hormuz, nếu Iran “đồng ý với những gì đã được thống nhất”, song không nêu chi tiết các đề xuất. Ông Trump cũng cảnh báo: “Nếu Iran không đồng ý, các cuộc ném bom sẽ lại bắt đầu, đáng tiếc là sẽ ở quy mô và cường độ lớn hơn trước rất nhiều”.
Những động thái này tiếp tục làm gia tăng sự mâu thuẫn trong thông điệp từ chính quyền Mỹ về tình trạng của chiến sự Iran.
Hải quân Mỹ hiện vẫn duy trì phong tỏa toàn bộ hoạt động vận tải ra vào các cảng Iran, trong khi Tehran trên thực tế vẫn kiểm soát chặt eo biển Hormuz.
Những lực lượng Mỹ vẫn đang chờ lệnh tại Trung Đông
Trước khi chiến sự bùng phát hồi cuối tháng 2, Mỹ thường duy trì khoảng 40.000 binh sĩ tại các căn cứ ở Trung Đông, gồm Saudi Arabia, Bahrain, Iraq, Syria, Jordan, Qatar, UAE và Kuwait.
Theo một quan chức quân đội Mỹ, khi ông Trump triển khai chiến dịch tại Iran, con số này liền tăng lên hơn 50.000 quân.
Việc xác định chính xác quân số Mỹ đang có mặt tại Trung Đông hiện gặp khó khăn, do Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào căn cứ Mỹ, buộc Washington phải điều chuyển binh sĩ gây nên một số xáo trộn. Dù vậy, lực lượng Mỹ vẫn có những đơn vị chủ lực đang sẵn sàng nhận lệnh tại Trung Đông:
Binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù số 82 của quân đội Mỹ. Ảnh: Reuters.
Sư đoàn Dù số 82: Khoảng 2.000 lính dù thuộc Sư đoàn Dù số 82 của lục quân Mỹ đang có mặt tại Trung Đông, dù Lầu Năm Góc không tiết lộ địa điểm đóng quân cụ thể.
Theo các quan chức Mỹ, lực lượng này có thể được sử dụng trong chiến dịch nhằm kiểm soát đảo Kharg hoặc chiếm giữ các sân bay quân sự tại Iran.
Nhìn chung, việc chiếm giữ một vùng lãnh thổ của Iran, quốc gia có diện tích bằng khoảng 1/4 nước Mỹ với dân số hơn 90 triệu người, là nhiệm vụ đầy rủi ro.
Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh số 31: Việc triển khai 2.500 lính thủy đánh bộ cùng khoảng 2.500 thủy thủ khiến quân số Mỹ tại Trung Đông vượt trên mức 50.000 quân. Giới chức Mỹ cho biết lực lượng này có thể được huy động trong các động thái quân sự nhằm kiểm soát các đảo của Iran.
Lực lượng tác chiến đặc biệt: Khoảng vài trăm binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã tới Trung Đông hồi tháng 3, nhằm cung cấp thêm lựa chọn quân sự cho Tổng thống Trump. Theo hai quan chức quân đội Mỹ, lực lượng này có thể tham gia chiến dịch đặc biệt, nhằm thu giữ lượng uranium làm giàu cấp độ cao nằm bên trong lãnh thổ Iran.
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln và USS George H.W. Bush: Hai nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln và USS George H.W. Bush đang có mặt tại vùng biển Arab, đi kèm với đó là các tàu hộ tống, cùng hơn 10.000 thủy thủ, lính thủy đánh bộ.
Từ các tàu sân bay, Mỹ có thể tiến hành các đòn tấn công bằng tên lửa, các tiêm kích cũng có thể xuất kích từ tàu sân bay.
Theo một quan chức Mỹ, tàu sân bay USS George H.W. Bush được điều tới Trung Đông để thay thế tàu sân bay USS Gerald Ford. Hiện tại, tàu USS Gerald Ford đã rời khu vực để quay về Mỹ sau quá trình triển khai các nhiệm vụ kéo dài. USS Gerald Ford còn từng gặp hỏa hoạn trên tàu trong giai đoạn đầu của chiến sự Iran.
“Dự án Tự do” thất bại, thỏa thuận hòa bình có tiến triển?
Đối với hàng chục nghìn thủy thủ có mặt trên 1.600 tàu đang mắc kẹt tại eo biển Hormuz, “Dự án Tự do” của Mỹ không mang lại sự tự do như tên gọi của nó.
Tổng thống Trump dừng "Dự án Tự do" chỉ sau một ngày triển khai với lý do thỏa thuận hòa bình với Iran đang có tiến triển. Ảnh: Reuters.
Chiến dịch do Tổng thống Trump phát động nhằm hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển chỉ kéo dài một ngày, giúp được hai con tàu vượt eo biển thành công. Hiện các công ty vận tải biển và các thủy thủ đoàn tiếp tục rơi vào tình trạng mắc kẹt.
“Chỉ khi có thỏa thuận hòa bình thực sự mới khiến cộng đồng vận tải biển có lại niềm tin để đi qua eo biển”, ông Gene Seroka, giám đốc điều hành cảng Los Angeles (Mỹ), nhận định.
Ông Seroka, người từng làm việc 5 năm tại Trung Đông cho hãng vận tải American President Lines, cho biết ông hiện chưa thấy có lãnh đạo hãng tàu nào sẵn sàng đưa tàu đi qua eo biển, ngay cả khi có quân đội Mỹ hộ tống.
Trong hơn hai tháng qua, các hãng tàu liên tục tìm cơ hội rời eo biển Hormuz. Tuy nhiên, việc cho tàu rời eo biển lúc này có thể đe dọa an toàn của cả hàng hóa lẫn con người.
Nếu một con tàu trị giá hàng triệu USD bị hư hại, doanh nghiệp sẽ chịu tổn thất lớn cả về tài chính lẫn logistics. Ngoài ra, nhiều hợp đồng bảo hiểm có điều khoản chiến tranh, cho phép công ty bảo hiểm từ chối chi trả bồi thường với tàu thương mại hoạt động trong vùng chiến sự.
Ngoại trưởng Marco Rubio cũng cho biết chính quyền Mỹ đã liên hệ nhiều hãng vận tải, đề xuất hỗ trợ các tàu đang bị mắc kẹt trong khuôn khổ “Dự án Tự do”, nhưng rất ít doanh nghiệp đồng ý tham gia.
Hãng vận tải Đan Mạch Maersk xác nhận một trong hai con tàu được quân đội Mỹ hộ tống thành công là tàu của hãng này. Dù vậy, Hapag-Lloyd, một trong những hãng vận tải biển lớn, cho biết họ vẫn giữ nguyên 4 con tàu bị mắc kẹt ở lại eo biển.
Ông Nils Haupt, giám đốc truyền thông của Hapag-Lloyd, nhấn mạnh việc tàu thương mại vẫn dính đòn tấn công những ngày gần đây cho thấy mức độ rủi ro tại eo biển vẫn rất lớn.
Ông Seroka cũng đánh giá ngay cả khi có quân đội Mỹ hộ tống, quyết định để tàu thương mại rời eo biển Hormuz lúc này vẫn đòi hỏi các hãng tàu phải “cân nhắc rất kỹ lưỡng”. “Các hãng tàu cần có niềm tin lớn hơn vào mức độ an ninh, an toàn của tuyến hàng hải này, trước khi đưa ra quyết định”, ông Seroka nói.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), kể từ khi chiến sự bùng phát, đã có 32 con tàu bị tấn công trên eo biển Hormuz, khiến 10 người thiệt mạng và ít nhất 12 người bị thương. IMO tiếp tục khuyến cáo các tàu thuyền cần “đặc biệt thận trọng”, đồng thời nhấn mạnh việc sử dụng biện pháp hộ tống quân sự “không phải giải pháp bền vững lâu dài”.
Cuộc sống của người dân Iran trong lệnh ngừng bắn. Ảnh: Reuters.
Ngày 6/5, một ngày sau khi ông Trump tuyên bố tạm dừng “Dự án Tự do”, Iran cho biết đang xem xét đề xuất từ phía Mỹ nhằm chấm dứt chiến sự. Iran cũng khẳng định việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được thực hiện theo “quy trình mới”.
Theo kênh Press TV của Iran, Tehran hiện đã thành lập Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư nhằm quản lý hoạt động qua lại tại eo biển, bao gồm thu phí lưu thông.
Một nguồn tin khu vực am hiểu tiến trình đàm phán cho biết Mỹ và Iran đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, chính quyền ông Trump cảnh báo các cuộc đàm phán từng nhiều lần đổ vỡ vào phút chót.
Lần này, ông Trump cho biết nếu không đạt được thỏa thuận với Iran, ông sẽ nối lại các cuộc không kích với cường độ dữ dội hơn.
Cho tới nay, chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy tiến triển thực chất đã xuất hiện trong nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.
An Hòa