Đánh thức nguồn lực văn hóa, phát triển du lịch tâm linh phía Tây Ba Vì

3 giờ trướcBài gốc

Xã Ba Vì coi gìn giữ bản sắc văn hóa là động lực cho phát triển của địa phương. Ảnh: Xã Ba Vì

Nền tảng cho du lịch tâm linh

Vùng phía Tây Ba Vì từ lâu được xem là không gian hội tụ nhiều lớp trầm tích văn hóa gắn với tín ngưỡng thờ Sơn Tinh và hệ thống di tích, lễ hội truyền thống. Tiêu biểu là tục rước nước sông Đà về đình Văn Lai (xã Suối Hai) hay tục rước nước từ sông Đà về đền Hạ, xã Ba Vì... nghi lễ mang ý nghĩa cầu mùa, cầu phúc, thể hiện triết lý sống hài hòa với thiên nhiên của cư dân bản địa.

Song hành, địa phương tích cực chuẩn bị các hoạt động lễ hội đầu xuân, trong đó nổi bật là lễ hội gắn với tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh - vị thần tối linh trong tín ngưỡng dân gian vùng xứ Đoài.

Chuỗi sự kiện văn hóa, lễ hội này tại các xã gắn với các khu danh lam thắng cảnh, di tích như đền Hạ, đền Trung, đền Thượng... không chỉ góp phần gìn giữ di sản mà còn mở ra dư địa phát triển du lịch tâm linh, du lịch trải nghiệm.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Suối Hai Đỗ Mạnh Hưng, định hướng phát triển của địa phương đặt trọng tâm vào du lịch sinh thái, du lịch tâm linh với thông điệp: “Nông nghiệp sạch, du lịch xanh, sinh thái trong lành, tinh hoa hội tụ”. Cùng với đó là đầu tư hạ tầng, thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao, phát triển thương mại dịch vụ và xây dựng chính quyền số.

Tục rước nước sông Đà về đình Văn Lai tại xã Suối Hai. Ảnh: Khuất Duyên

Du lịch đang trở thành ngành kinh tế quan trọng tại khu vực miền núi phía Tây Thủ đô, đặc biệt tại xã Suối Hai địa bàn có cộng đồng dân tộc đa dạng với hơn 35 nghìn dân, trong đó người Mường chiếm tỷ lệ lớn. Các giá trị văn hóa Mường như cồng chiêng, múa sạp, hát sắc bùa, nghề dệt truyền thống, ẩm thực bản địa… vẫn được gìn giữ và từng bước gắn với hoạt động du lịch trải nghiệm. Đây được xem là “tài nguyên mềm” quý giá, tạo nên bản sắc khác biệt cho du lịch địa phương.
Năm 2025, khu vực các xã Suối Hai, Ba Vì, Yên Bài đón khoảng 3 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt khoảng gần 500 tỷ đồng.

Tuy nhiên, việc khai thác vẫn còn phân tán, thiếu chuỗi giá trị hoàn chỉnh, nguồn lực đầu tư hạn chế và nguy cơ mai một văn hóa bản địa vẫn hiện hữu nếu không có giải pháp dài hạn.

Để phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa, địa phương xác định quy hoạch phải đi trước một bước, lồng ghép với bảo tồn di sản. Các loại hình phù hợp gồm du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm văn hóa - nông nghiệp - sinh thái, chú trọng chất lượng thay vì số lượng khách.

Lễ hội, tạo động lực phát triển du lịch cho các xã như Suối Hai. Ảnh: Khuất Duyên

Cùng với đó là điều tra, sưu tầm, phục dựng các yếu tố văn hóa đặc trưng như Mo Mường, dân ca, lễ hội, ẩm thực; xây dựng không gian văn hóa truyền thống, hỗ trợ nghệ nhân và khuyến khích lớp trẻ tham gia gìn giữ di sản.

Phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng cũng được coi là trọng tâm: Homestay nhà sàn Mường, tour trải nghiệm lễ hội, chuỗi dịch vụ lưu trú - ẩm thực - biểu diễn - bán sản phẩm thủ công. Song song là đầu tư hạ tầng thân thiện môi trường và nâng cao năng lực cộng đồng thông qua đào tạo kỹ năng làm du lịch.

Địa phương hướng tới huy động đa dạng nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; xây dựng cơ chế hỗ trợ đầu tư, tăng cường giám sát hiệu quả sử dụng nguồn lực. Công tác truyền thông, quảng bá du lịch được đẩy mạnh thông qua nền tảng số, sự kiện văn hóa, du lịch định kỳ và xây dựng thương hiệu du lịch gắn với văn hóa Mường.

Khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa

Một trong những định hướng quan trọng là tăng cường liên kết điểm đến, kết nối các không gian văn hóa Mường với hệ thống du lịch lớn của địa phương và trung tâm Hà Nội. Đồng thời, thúc đẩy hợp tác liên vùng giữa các địa phương có cộng đồng người Mường sinh sống, tạo mạng lưới phát triển du lịch văn hóa bền vững; khuyến khích mô hình du lịch cộng đồng do người dân làm chủ để tăng tính bền vững.

Văn hóa các đồng bào dân tộc, đã và đang là động lực quan trọng để xã Yên Bài xây dựng các chương trình phát triển kinh tế, văn hóa... Ảnh: Ngọc Hà

Theo ông Nguyễn Mạnh Thản, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, việc khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa không chỉ góp phần giảm nghèo, nâng cao đời sống đồng bào mà còn khẳng định giá trị di sản trong bối cảnh hội nhập. Với định hướng “bền vững - bản sắc - hài hòa”, khu vực Suối Hai, Ba Vì đang từng bước đánh thức tiềm năng, trở thành điểm đến du lịch tâm linh và văn hóa đặc sắc của phía Tây Thủ đô.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Ba Vì Lê Văn Quân, việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TƯ không chỉ dừng lại ở bảo tồn di tích hay tổ chức lễ hội, mà quan trọng hơn là chuyển hóa các giá trị văn hóa, bản sắc thành nguồn lực phát triển thực chất. Văn hóa phải trở thành “động lực mềm” thúc đẩy kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa ở khu vực phía Tây Ba Vì.

Đồng chí Lê Văn Quân nhấn mạnh, Ba Vì có lợi thế nổi bật về hệ thống di tích, tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh, không gian văn hóa làng cổ, cùng bản sắc dân tộc Mường còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Nếu được tổ chức khai thác bài bản, đây sẽ là nền tảng hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, tạo sinh kế bền vững cho người dân và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Xã Ba Vì chú trọng phát triển văn hóa. Ảnh: Xã Ba Vì

Từ tinh thần Nghị quyết 80, xã Ba Vì xác định phát triển văn hóa phải gắn chặt với quy hoạch, với xây dựng nông thôn chất lượng cao và phát triển du lịch sinh thái, du lịch tâm linh. Văn hóa không chỉ là yếu tố bảo tồn mà phải tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị kinh tế từ sản phẩm trải nghiệm, dịch vụ lưu trú, ẩm thực, đến các hoạt động lễ hội, biểu diễn và truyền thông số.

Bí thư Đảng ủy xã Ba Vì cũng cho rằng, muốn văn hóa trở thành động lực phát triển thì cần sự tham gia của cộng đồng, nghệ nhân, doanh nghiệp và chính quyền trong cùng một hệ sinh thái. Khi người dân trở thành chủ thể sáng tạo và hưởng lợi từ di sản, văn hóa sẽ được gìn giữ một cách tự nhiên, đồng thời tạo nền tảng lâu dài để Ba Vì phát triển theo hướng “du lịch xanh - bản sắc - bền vững”.

Dưới góc nhìn của Chủ tịch UBND xã Yên Nguyễn Văn Tùng, phát huy văn hóa truyền thống và bản sắc cộng đồng không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn di sản mà còn là một trụ cột trong phát triển kinh tế - xã hội theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TƯ. Văn hóa là “cái gốc” bền vững, một nguồn lực nội sinh quan trọng để xã Yên Bài định hình lộ trình phát triển: Từ bảo tồn những lễ hội, phong tục, bản sắc Mường đặc trưng đến việc biến những giá trị ấy thành sản phẩm du lịch trải nghiệm hấp dẫn. Quan điểm này xuất phát từ thực tiễn xã miền núi có tới gần một nửa dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, nơi mà đời sống tinh thần gắn chặt với các phong tục truyền thống, lễ hội đầu xuân và nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng vốn là “điểm chạm” thu hút du khách. Hướng phát triển du lịch phải đặt văn hóa tại vị trí trung tâm, đồng thời liên kết chặt chẽ với phát triển nông nghiệp sạch, sinh thái và sản phẩm OCOP để tạo chuỗi giá trị kinh tế đa dạng, bền vững.

Việc tổ chức Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường, các hoạt động văn nghệ - thể thao dân gian… không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc mà còn tạo không khí gắn kết cộng đồng, thúc đẩy tinh thần đoàn kết và tự hào về văn hóa bản địa. Đó là bước đi quan trọng để Yên Bài từng bước chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành động lực phát triển nông thôn mới sinh thái, nâng cao chất lượng sống người dân và quảng bá rộng rãi hình ảnh địa phương đến du khách trong và ngoài nước.

Bạch Thanh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/danh-thuc-nguon-luc-van-hoa-phat-trien-du-lich-tam-linh-phia-tay-ba-vi-735197.html