Tại hội nghị, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đã truyền đạt những nội dung mới, trọng tâm của Nghị quyết 80, trong đó nhấn mạnh chủ trương bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Theo ông, đây là “đột phá lớn, chưa từng có” đối với đầu tư cho lĩnh vực văn hóa.
Theo ông Trịnh Văn Quyết, Nghị quyết 80 không chỉ tiếp tục khẳng định văn hóa là “nền tảng tinh thần”, mà yêu cầu văn hóa phải trở thành nền tảng vững chắc cho phát triển đất nước, thấm sâu vào mọi lĩnh vực đời sống và quản trị quốc gia.
Nghị quyết đặt ra yêu cầu cao hơn: văn hóa phải lan tỏa từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại, qua đó thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết. Ảnh: P.Thắng
Nội dung có tính nguyên tắc được nhấn mạnh là văn hóa phải được tích hợp vào mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án và dự án với tầm nhìn dài hạn, tiêu chuẩn cao, bảo đảm đồng bộ với các chính sách, giải pháp đột phá về kinh tế, giáo dục, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
Từ thực tiễn triển khai thời gian qua, ông Quyết cho rằng dù đã có nhiều nỗ lực, hiệu quả vẫn còn hạn chế; một số biểu hiện thiếu văn hóa, dưới văn hóa, thậm chí phản văn hóa chưa được ngăn chặn hiệu quả và có dấu hiệu đáng lo ngại. Vì vậy, việc hiện thực hóa nghị quyết đòi hỏi sự chỉ đạo kiên trì và tổ chức thực hiện sáng tạo, quyết liệt trong cả trước mắt và lâu dài.
Điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết 80, theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, là lần đầu tiên đưa vào hai phạm trù: văn hóa là “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh, bền vững.
Cách tiếp cận này đặt văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế và xã hội, qua đó khẳng định vai trò của văn hóa trong việc nâng cao chất lượng phát triển và “định vị” quốc gia. Đồng thời, nghị quyết cũng đặt yêu cầu phải khắc phục khuynh hướng chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà coi nhẹ xây dựng văn hóa, xây dựng con người.
Khái quát các điểm cốt lõi, ông Trịnh Văn Quyết cho biết Nghị quyết 80 vừa nêu mục tiêu chung theo từng lĩnh vực, vừa đưa ra chỉ tiêu cụ thể cần đạt được. Đơn cử, với công nghiệp văn hóa, mục tiêu là thúc đẩy phát triển và hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong lĩnh vực sáng tạo; chỉ tiêu là đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu 9% vào năm 2045, đồng thời hình thành 5 - 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa.
Đáng chú ý, trong quan điểm “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển đất nước, cho tương lai dân tộc”, nghị quyết quy định rõ yêu cầu bảo đảm nguồn lực tương xứng bằng việc bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn.
Ông Quyết cho biết trước đây mức dự kiến là 1,8%, nhưng thực tế nhiều năm chưa đạt, cao nhất mới chỉ trên 1,7%. Vì vậy, quy định “tối thiểu 2%” và có lộ trình tăng dần được ông đánh giá là bước tiến mang tính đột phá.
Nghị quyết 80 cũng nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới thông qua triển khai đồng bộ hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Đi cùng với đó là yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, hiện đại.
Các lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại biểu tham dự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị. Ảnh: P.Thắng
Bên cạnh việc xác định tính đặc thù của văn hóa, nghị quyết đề cập nhiều lần đến yêu cầu đổi mới thể chế, chính sách và cơ chế theo hướng vượt trội, tạo đột phá để giải phóng sức sáng tạo và phát huy tài năng trong lĩnh vực văn hóa.
Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương lưu ý ba thành tố then chốt để phát triển văn hóa được nghị quyết đặt trong một nhiệm vụ lớn, gồm: phát triển hạ tầng văn hóa; huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực; và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa.
Trong đó, nghị quyết yêu cầu tập trung đầu tư, hoàn thiện hạ tầng văn hóa, ưu tiên các thiết chế quy mô quốc gia, đạt tầm khu vực và quốc tế. Đồng thời, phải bảo đảm kinh phí cho các chương trình, đề án, tăng đầu tư công theo hướng trọng tâm, trọng điểm và thu hút tối đa nguồn lực xã hội.
Về nhân lực, nghị quyết dành dung lượng quan trọng cho việc xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao; quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ lãnh đạo, quản lý và xây dựng mạng lưới chuyên gia văn hóa trong và ngoài nước.
Theo ông Trịnh Văn Quyết, các nhiệm vụ đặt ra vừa là khát vọng, vừa là thách thức lớn, đòi hỏi tư duy đột phá và kế hoạch dài hạn. Nếu triển khai hiệu quả, Nghị quyết 80 được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển về vị thế và tầm vóc của nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp trực tiếp cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Sơn Nguyễn