Đạo diễn Shibayama và ký ức Doraemon của nhiều thế hệ Việt

2 giờ trướcBài gốc

Đạo diễn Tsutomu Shibayama là một trong những gương mặt gắn bó lâu năm với Doraemon trên màn ảnh - Ảnh: TAAF Archive

Đạo diễn người Nhật Tsutomu Shibayama vừa qua đời ở tuổi 84 sau thời gian chống chọi với ung thư phổi. Sự ra đi của ông để lại nhiều tiếc thương trong giới làm phim hoạt hình và đông đảo khán giả từng lớn lên cùng Doraemon ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

Năm 1992, Doraemon của Fujiko F. Fujio đến với bạn đọc Việt Nam qua bản truyện tranh phát hành trong nước. Chỉ sau một tuần, 4 tập đầu tiên đã bán hết 40.000 bản tại TP.HCM. Từ mốc đó, Doraemon đi vào tuổi thơ Việt Nam như một hiện tượng đọc sách hiếm có, gắn với quầy sách, những cuốn truyện được chuyền tay và cảm giác chờ tập mới của thế hệ 8x và đầu 9x.

Truyện tranh Doraemon phát hành ở Việt Nam đầu thập niên 1990 - Ảnh: T.L

Từ một bộ truyện tranh, Doraemon được chuyển thể thành hoạt hình và bắt đầu “sống” một đời sống mới trên màn ảnh. Nếu Fujiko F. Fujio là người tạo ra Doraemon trên trang giấy, thì Tsutomu Shibayama là một trong những người góp công đưa thế giới ấy thành hình trong hoạt hình và duy trì nó suốt nhiều năm.

Ông không phải là người sáng tạo ra Doraemon, nhưng lại thuộc thế hệ đạo diễn đã giúp Doraemon, Nobita và những người bạn trở nên sống động qua từng khung hình chuyển động quen thuộc với khán giả. Nhiều người Việt khi còn nhỏ có thể không biết đến tên Tsutomu Shibayama, nhưng lại lớn lên cùng những tập Doraemon do ông tham gia đạo diễn và gìn giữ trên cả truyền hình lẫn màn ảnh rộng.

Poster phim hoạt hình Doraemon tại Nhật Bản

Năm 2010, Doraemon được phát sóng có bản quyền trên HTV3. Cuối năm 2013, chú mèo máy này lần đầu được phát hành chính thức tại rạp Việt Nam với Doraemon: Nobita và Viện bảo tàng bảo bối. Từ tháng 8.2017, Doraemon tiếp tục bước sang môi trường số khi các tập lồng tiếng Việt được phát hành chính thức trên YouTube. Từ trang giấy đến truyền hình, từ rạp chiếu đến nền tảng số, Doraemon không dừng lại ở lớp độc giả đầu tiên mà tiếp tục đi vào đời sống của các lớp khán giả kế tiếp.

Ký ức về Doraemon trên màn ảnh gắn rất rõ với thế hệ 8X, 9X và đầu 2000. Đó là những giờ xem quen thuộc trong gia đình, là màn hình nhỏ sau bữa cơm, là những tập phim xem đi xem lại mà vẫn nhớ. Doraemon trong giai đoạn này không còn chỉ là một bộ truyện tranh nổi tiếng, mà trở thành một phần của ký ức truyền hình.

Hình ảnh Doraemon ở Đường sách TP.HCM

Nhân vật Doraemon có một đời sống rất riêng ở Việt Nam, có người nhớ Doraemon từ truyện tranh năm 1992. Có người giữ Doraemon trong ký ức của truyền hình. Có người gặp Doraemon qua rạp chiếu và nền tảng số. Chính sự nối tiếp này làm cho Doraemon không thuộc riêng một thế hệ nào.

Nguyễn Thị Thu Hà, sinh năm 1982, giáo viên ở Bình Thạnh, TP.HCM, nhớ thời điểm Doraemon đến Việt Nam cũng là lúc chị đang học lớp 5. Mỗi khi có tập mới, bạn bè trong lớp lại chuyền tay nhau đọc, có cuốn phải chờ đến lượt mới mượn được. Với chị, Doraemon gắn với ký ức truyện tranh, với những giờ ra chơi tranh thủ ngồi xem say mê và cảm giác mở ra một thế giới khác từ trang giấy.

Giới trẻ Việt Nam xem triển lãm về Doraenmon

Phạm Bình Phương Thảo, sinh năm 2007, sinh viên năm nhất Đại học Quốc tế Hồng Bàng, đến với Doraemon theo một cách khác. Thảo cho biết chú mèo máy đi vào tuổi thơ của mình vừa qua những cuốn sách, vừa qua phim hoạt hình, rồi tiếp tục hiện diện trên nền tảng số và trong những mùa phim ở rạp. Dù nay đã là sinh viên năm 2, Thảo nói mình vẫn chưa bao giờ bỏ một tập phim mới của Doraemon. Khoảng cách giữa hai thế hệ cho thấy Doraemon không dừng lại ở lớp độc giả đầu tiên, mà vẫn tiếp tục ở lại với khán giả trẻ hôm nay.

Mô hình Doraemon tại Vincom Landmark 81 (TP.HCM)

Chú mèo máy Doraemon từ trang sách của Fujiko F. Fujio đến hình ảnh trên màn ảnh làm say mê nhiều thế hệ khán giả trên thế giới, trong đó có Việt Nam, là một hành trình dài mang đậm dấu ấn của đạo diễn Tsutomu Shibayama. Ông không phải người sáng tạo ra Doraemon, nhưng là một trong những người góp phần quan trọng đưa thế giới của Nobita, Doraemon và những người bạn thành những khung hình chuyển động quen thuộc với công chúng suốt nhiều năm.

Tsutomu Shibayama sinh năm 1941 tại Tokyo. Ông đến với phim hoạt hình từ những công việc nền tảng như vẽ, dàn cảnh, bố cục và storyboard, những phần quyết định cấu trúc hình ảnh, cách kể chuyện và cảm xúc của một bộ phim hoạt hình. Con đường đó tạo nên ở ông một tay nghề vững và khả năng xử lý rất chắc phần hình ảnh của tác phẩm, để rồi từ phía sau các khung hình, ông góp phần giữ cho Doraemon có một đời sống bền bỉ trên truyền hình và điện ảnh suốt hơn hai thập niên.

Trước khi được gắn chặt với Doraemon với vai trò đạo diễn, ông từng tham gia nhiều nhan đề quen thuộc của anime đại chúng Nhật Bản như Chibi Maruko-chan, Nintama Rantaro, Ranma 1/2 hay Kaiketsu Zorori.

Đạo diễn Tsutomu Shibayama tại studio dựng Doraemon - Ảnh: FlixPatrol

Tsutomu Shibayama giữ vai trò chief director của loạt Doraemon truyền hình từ năm 1983 đến 2005, đồng thời đạo diễn 22 phim điện ảnh Doraemon từ năm 1983 đến 2004. Phần lớn hình ảnh Doraemon mà công chúng châu Á ghi nhớ trên màn ảnh đều gắn với giai đoạn này. Dưới tay ông, Doraemon giữ được chất phiêu lưu, tiếng cười, cảm giác hồi hộp và phần kết đủ sức đọng lại với khán giả nhỏ tuổi. Thế giới của Nobita, Doraemon và những người bạn tiếp tục được mở ra qua từng chuyến đi, từng cuộc đối mặt, từng lần trở về.

Sự nghiệp của Tsutomu Shibayama cũng được ghi nhận bằng nhiều dấu mốc quan trọng. Năm 2012, ông được vinh danh ở hạng mục công lao điện ảnh. Năm 2018, ông nhận giải Thành tựu tại Tokyo Anime Award Festival.

Tsutomu Shibayam không hẳn là cái tên quen thuộc với số đông khán giả Việt. Nhưng phần Doraemon ở lại lâu nhất trong trí nhớ nhiều người lại thuộc đúng giai đoạn ông góp phần đưa Doraemon trên màn ảnh. Từ truyện tranh năm 1992 đến truyền hình năm 2010, từ rạp chiếu cuối năm 2013 đến môi trường số từ năm 2017 trở về sau, Doraemon đã đi qua nhiều chặng để ở lại trong đời sống văn hóa Việt Nam. Trong hành trình đó, Tsutomu Shibayama là một phần lặng lẽ nhưng bền bỉ của ký ức Doraemon mà nhiều thế hệ Việt đã giữ lại.

Tiểu Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/dao-dien-shibayama-va-ky-uc-doraemon-cua-nhieu-the-he-viet-248792.html