Đạo diễn trẻ và diện mạo mới của điện ảnh Việt

2 giờ trướcBài gốc

Baby Jackfruit Baby Guava của đạo diễn Nông Nhật Quang giành Giải thưởng Ban giám khảo đặc biệt ở hạng mục Burning Lights trong khuôn khổ LHP Visions du Reél (Thụy Sĩ).

Khẳng định vị thế ở sân chơi quốc tế

Điện ảnh Việt vài năm gần đây chứng kiến sự hiện diện ngày càng rõ nét của các đạo diễn trẻ tại những liên hoan phim (LHP) quốc tế uy tín. Cuối tháng Tư vừa qua, Baby Jackfruit Baby Guava (Em bé đồng bóng, em bé ngạo nghễ và em bé đau lòng) của đạo diễn Nông Nhật Quang giành Giải thưởng Ban giám khảo đặc biệt ở hạng mục Burning Lights trong khuôn khổ LHP Visions du Reél (Thụy Sĩ). Tác phẩm cũng được chọn tranh giải tại Hot Docs (Canada), LHP tài liệu lớn nhất Bắc Mỹ. Đây là phim mang quốc tịch Việt Nam đầu tiên cùng lúc góp mặt ở hai LHP tài liệu uy tín hàng đầu thế giới.

Sau 7 năm bền bỉ theo đuổi, tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân này không chỉ ghi dấu hành trình trưởng thành của chàng trai người Tày, mà còn mở ra một lát cắt gần gũi về gia đình. Ở đó, ký ức, bản sắc và những khác biệt cá nhân hiện lên qua góc nhìn dịu dàng, chân thực. Điện ảnh, vì thế, trở thành phương thức để đạo diễn sinh năm 1997 đối thoại với căn tính của mình.

Cũng trong tháng Tư, vượt qua 3.184 tác phẩm dự thi, Giấc mơ là ốc sên (The dream is a snail) của đạo diễn Nguyễn Thiên Ân lọt vào danh sách 10 tác phẩm tranh giải ở hạng mục phim ngắn tại LHP Cannes lần thứ 79, diễn ra từ ngày 12 đến 23/5 tại Pháp.

Nếu Nông Nhật Quang đào sâu vùng ký ức gia đình, thì Nguyễn Thiên Ân lại hướng ống kính tới thân phận của những cá nhân vô danh trong xã hội đô thị hóa - nơi con người vừa hiện diện, vừa dễ dàng bị xóa nhòa. Điểm chung của họ là cách chọn những câu chuyện nhỏ để chạm tới vấn đề lớn hơn: sự tồn tại và nhu cầu được nhìn nhận.

Giấc mơ là ốc sên xoay quanh nhân vật Huy, một diễn viên quần chúng đang tìm kiếm cơ hội khẳng định bản thân. Anh chấp nhận công việc đặc biệt: làm mẫu nằm bất động để ốc sên bò lên người. Thông qua hành trình của nhân vật, phim phản ánh tâm trạng của một bộ phận người trẻ trong xã hội hiện đại, gợi mở hành trình vượt qua giới hạn để tìm được vị trí riêng cho mình.

Trước đó, năm 2025, điện ảnh Việt Nam cũng ghi dấu ấn đặc sắc tại các LHP quốc tế. Nổi bật là Tóc, Giấy và Nước… do Trương Minh Quý và Nicolas Graux đồng đạo diễn, giành giải Báo vàng ở hạng mục nhà làm phim đương đại tại LHP quốc tế Locarno (Thụy Sĩ) lần thứ 78. Đây là giải thưởng cao nhất của hạng mục này.

Trương Minh Quý được xem là một trong những gương mặt tiêu biểu của điện ảnh độc lập Việt Nam, với phong cách xóa nhòa ranh giới giữa tài liệu và hư cấu. Với Tóc, Giấy và Nước…, điện ảnh trở thành hình thức lưu trữ văn hóa đang trôi dần khỏi đời sống. Tác phẩm như lát cắt dài của ký ức, nơi ngôn ngữ Rục (dân tộc Chứt) - chỉ còn vài trăm người sử dụng - trở thành trung tâm của câu hỏi: điều gì sẽ còn lại khi ký ức biến mất?

Trong dòng chảy ấy, hai gương mặt đến từ Đà Nẵng cũng góp thêm những dấu ấn đáng chú ý. Ở hướng tiếp cận giàu suy tưởng, Lê Ngọc Duy đặt điện ảnh vào vùng giao thoa giữa ký ức cá nhân và di sản miền Trung qua Before the Sea Forgets - tác phẩm ra mắt tại Tuần lễ Đạo diễn Cannes 2025, đồng thời được đề cử giải Cành Cọ Queer (Queer Palm).

Bằng cách pha trộn các hình thức tự sự, tiểu luận, tái hiện và tư liệu lưu trữ lấy từ chính gia đình và quê hương, những tác phẩm gần đây của đạo diễn sinh năm 2000 này đặt câu hỏi về sự ảnh hưởng của các tự sự trong việc định hình ký ức tập thể. Chính lựa chọn sáng tạo này giúp anh được vinh danh tại SEED Award 2025, giải thưởng quốc tế uy tín tôn vinh các tài năng nghệ thuật trẻ có đóng góp nổi bật cho cộng đồng.

Một đại diện khác của Đà Nẵng là Huỳnh Công Nhớ với phim ngắn Chân Tình (True Love), giành giải Jury’s Special Mention tại hạng mục Phim ngắn Đông Nam Á của LHP Quốc tế Singapore. Phim kể về hai người trẻ dạo bước qua thành phố, mang theo những âm thanh cũ, ký ức mơ hồ và một lời hẹn dang dở. Bằng việc đan cài quá khứ và hiện tại qua âm thanh, hình ảnh giàu sức gợi, tác phẩm chạm đến những vọng âm cá nhân và rộng hơn là ký ức chung của một thế hệ.

Trước đó, những gương mặt như Trần Thanh Huy, Hà Lệ Diễm, Dương Diệu Linh, Phạm Thiên Ân hay Phạm Ngọc Lân đã liên tiếp tạo dấu ấn cho phim độc lập Việt Nam tại các LHP quốc tế. Trong nửa thập kỷ, họ góp phần định hình lớp tác giả mới: giàu tính thử nghiệm, không ngại phá vỡ cấu trúc kể chuyện quen thuộc và chủ động đưa những trải nghiệm bản địa vào đối thoại với điện ảnh thế giới.

Giấc mơ là ốc sên của đạo diễn Nguyễn Thiên Ân lọt vào danh sách 10 tác phẩm tranh giải ở hạng mục phim ngắn tại LHP Cannes lần thứ 79.

Chinh phục thị trường trong nước

Nếu ở các LHP quốc tế, điện ảnh trẻ Việt nghiêng về thực hành cá nhân và thử nghiệm, thì tại thị trường nội địa, họ phải thích ứng với áp lực doanh thu và thị hiếu khán giả. Giữa hai không gian tưởng chừng đối lập ấy, thế hệ đạo diễn mới vừa tìm kiếm dấu ấn cá nhân, vừa chủ động đối thoại với công chúng.

Từ năm ngoái đến nay, màn ảnh rộng ghi nhận sự xuất hiện dày đặc của các đạo diễn tân binh với hơn chục tác phẩm, trong khi năm 2024 chỉ có 4 phim đầu tay ra rạp. Dịp lễ 30/4 vừa qua, trong số 5 phim Việt ra rạp có 2 tác phẩm do đạo diễn trẻ thực hiện: Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng của Đỗ Quốc Trung và Heo năm móng của Lưu Thành Luân. Tính đến ngày 5/5, Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng đạt doanh thu gần 180 tỷ đồng, còn Heo năm móng vượt 94,5 tỷ đồng.

Đáng chú ý, đạo diễn Đỗ Quốc Trung liên tiếp ra mắt hai phim chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, cho thấy sự năng động và khả năng thích ứng nhanh với thị trường. Lưu Thành Luân cũng là gương mặt nhiều tiềm năng khi cả ba phim anh đạo diễn (Quỷ cẩu, Linh miêu: Quỷ nhập tràng, Heo năm móng) đều đạt doanh thu hơn 90 tỷ đồng.

Làn sóng đạo diễn mới còn tiếp tục được nối dài qua các dự án sắp phát hành như Mẹ mìn của Jack Carry On, Một thời ta đã yêu của Nguyễn Xuân Nghĩa, Lầu chú Hỏa của Hùng Trần, Bò sữa bay của Nguyễn Phạm Thành Đạt hay Trại buôn người của Toni Dương Bảo Anh…

Trong số đó, dự án Bò sữa bay (Flying Cows) từng đoạt giải Best Genre Film Project tại Chợ dự án thuộc LHP châu Á Đà Nẵng 2025 (DANAFF III), thắng giải Katana tại Chợ dự án châu Á (Asian Project Market - APM) trong khuôn khổ LHP Quốc tế Busan (BIFF) 2025. Hành trình của Bò sữa bay cho thấy thế hệ làm phim mới không chỉ tìm kiếm tiếng nói sáng tạo, mà còn chủ động kết nối với thị trường khu vực và quốc tế.

Trước phim dài đầu tay này, đạo diễn sinh năm 2001 đã tạo dựng hành trình điện ảnh đáng nể với loạt phim ngắn gây tiếng vang. Đặc biệt, Đàn cá gỗ, tác phẩm đoạt giải Cánh diều Vàng 2024, không chỉ là phim ngắn đầu tiên được phát hành thương mại tại rạp trong nước, mà còn đạt doanh thu gần 4,5 tỷ đồng chỉ trong một tuần công chiếu. Đây là trường hợp hiếm hoi của phim ngắn Việt có thể cạnh tranh trực tiếp về doanh thu với các tác phẩm ngoại ngay từ những ngày đầu ra rạp.

Từ phim nghệ thuật đến phim thương mại, từ ký ức cá nhân đến văn hóa đại chúng, làn sóng đạo diễn trẻ đang góp phần định hình diện mạo điện ảnh Việt Nam hôm nay: bản địa hơn trong chất liệu, hiện đại hơn trong tư duy và rộng mở hơn trong đối thoại với thế giới.

QUỲNH CHI

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/dao-dien-tre-va-dien-mao-moi-cua-dien-anh-viet-3335981.html