Đạo học Việt Nam nhìn từ Quốc Tử Giám: Di sản giáo dục và động lực phát triển bền vững

13 giờ trướcBài gốc

Tròn 950 năm kể từ khi Quốc Tử Giám được thành lập (1076 – 2026), thiết chế giáo dục đầu tiên của Việt Nam không chỉ được nhìn nhận như một di tích lịch sử – văn hóa đặc biệt, mà còn như một biểu tượng bền vững của Đạo học Việt Nam. Chuỗi hoạt động văn hóa – giáo dục được tổ chức tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám nhân dịp này, với điểm nhấn là chương trình nghệ thuật “Đạo học” và cuộc diễu hành của 950 học sinh Thủ đô tối qua (9/1/2026), đã mở ra những suy ngẫm sâu sắc về vai trò của giáo dục, đạo lý và trách nhiệm tiếp nối trong công cuộc phát triển con người Việt Nam hôm nay.

Chuỗi hoạt động nhằm tôn vinh những giá trị cốt lõi của Đạo học Việt Nam, khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ, phát huy truyền thống hiếu học trong thời đại mới. Ảnh: Internet.

Đạo học – nền tảng tinh thần của quốc gia, trụ cột bền vững của văn hiến Thăng Long

Quốc Tử Giám ra đời dưới triều Lý Nhân Tông là kết tinh của tư duy trị quốc tiến bộ, trong đó giáo dục được xác lập là quốc sách hàng đầu. Ngay từ buổi đầu dựng nước, cha ông ta đã nhận thức rõ: xây dựng đất nước trước hết phải bắt đầu từ xây dựng con người. Bởi vậy, Quốc Tử Giám không chỉ là nơi đào tạo nhân tài cho triều đình, mà còn là không gian hình thành chuẩn mực đạo lý, hun đúc nhân cách và lý tưởng phụng sự cộng đồng, quốc gia.

950 năm tồn tại của Quốc Tử Giám cũng chính là 950 năm Đạo học Việt Nam được bảo tồn và lan tỏa. Đó là nền giáo dục đặt con người ở vị trí trung tâm, lấy tri thức làm nền tảng, lấy đạo lý làm gốc; coi trọng sự hài hòa giữa học vấn và nhân cách, giữa tài năng và trách nhiệm xã hội. Truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo, ý thức “học để làm người” đã trở thành những giá trị cốt lõi, bền bỉ xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc.

950 em học sinh trong trang phục áo dài truyền thống tham gia lễ diễu hành chào mừng kỷ niệm 950 năm Ngày thành lập Quốc Tử Giám. Ảnh: BTC

Trong không gian linh thiêng của Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chương trình nghệ thuật “Đạo học” diễn ra tại khu vực Giếng Thiên Quang không đơn thuần là một sự kiện nghệ thuật, mà là một không gian văn hóa mang tính suy tưởng. Qua hình ảnh ông đồ, học trò, các môn sinh Nhân Mỹ học đường cùng các tiết mục biểu diễn của học sinh, sinh viên và nghệ sĩ, chương trình tái hiện sinh động hành trình của Đạo học Việt Nam từ truyền thống khoa cử đến tinh thần học tập của xã hội đương đại.

Ngôn ngữ nghệ thuật giàu tính biểu tượng đã giúp quá khứ và hiện tại gặp gỡ trong một dòng chảy liên tục, khẳng định rằng Đạo học không phải là di sản tĩnh, mà là mạch nguồn sống động, không ngừng được bồi đắp và làm mới trong bối cảnh phát triển của đất nước.

Gieo mầm Đạo học – đầu tư cho tương lai bằng giáo dục và đạo lý

Nếu chương trình nghệ thuật “Đạo học” là sự tri ân và tôn vinh các bậc tiền nhân, thì cuộc diễu hành của 950 học sinh với chủ đề “Gieo mầm Đạo học cho thế hệ tương lai” lại mang ý nghĩa định hướng và mở ra chiều kích phát triển lâu dài. Hình ảnh 950 học sinh lớp 1 và lớp 2, khoác áo dài truyền thống mang biểu tượng kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, diễu hành từ khu nội tự Văn Miếu – Quốc Tử Giám sang Hồ Văn đã tạo nên một thông điệp văn hóa sâu sắc.

950 gương mặt thơ ngây ấy không chỉ đại diện cho con số kỷ niệm, mà còn là biểu trưng cho sự tiếp nối liên tục của truyền thống hiếu học và tinh thần tôn sư trọng đạo. Cuộc diễu hành trở thành hình ảnh ẩn dụ sinh động cho hành trình của Đạo học Việt Nam – từ quá khứ gần một thiên niên kỷ đến hiện tại và tương lai, từ những bậc hiền tài xưa đến những mầm non đang chập chững bước vào con đường tri thức.

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, những giá trị mà Đạo học mang lại càng cho thấy tính thời sự và chiều sâu bền vững. Học không chỉ để tiếp thu tri thức, mà để hình thành nhân cách, bồi dưỡng ý thức công dân và trách nhiệm xã hội. Tinh thần tôn sư trọng đạo, ý thức tự học, học suốt đời vẫn là nền tảng không thể thay thế trong quá trình xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển con người Việt Nam toàn diện.

Theo ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám hướng tới việc kết nối truyền thống giáo dục của dân tộc với công cuộc đổi mới giáo dục hôm nay. Đó là cách để di sản không đứng yên trong quá khứ, mà tiếp tục đồng hành cùng đời sống đương đại, góp phần định hình những giá trị phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập, việc nhìn lại và phát huy giá trị Đạo học Việt Nam từ Quốc Tử Giám mang ý nghĩa thiết thực đối với chiến lược phát triển con người. Tiếp tục Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và sắp tới là Đại hội lần thứ XIV của Đảng đều đã xác định rõ: phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững đất nước. Trong đó, giáo dục và đào tạo giữ vai trò then chốt, góp phần hình thành nhân cách, bồi dưỡng đạo đức, trí tuệ, khơi dậy khát vọng cống hiến của mỗi cá nhân cho cộng đồng và xã hội.

Từ chiều sâu lịch sử gần một thiên niên kỷ của Quốc Tử Giám, có thể thấy Đạo học Việt Nam không chỉ là di sản cần được bảo tồn, mà còn là nguồn lực tinh thần quan trọng cần được tiếp tục phát huy trong bối cảnh mới. Việc tôn vinh truyền thống hiếu học, đề cao tinh thần tôn sư trọng đạo, gắn học tập với đạo lý và trách nhiệm xã hội chính là sự cụ thể hóa quan điểm phát triển văn hóa và con người mà Đảng và Nhà nước đã đề ra. Chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám vì thế không chỉ mang ý nghĩa tri ân quá khứ, mà còn góp phần định hướng tương lai, để Đạo học tiếp tục đồng hành cùng công cuộc xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới mở đầu bằng Đại hội lần thứ XIV của Đảng.

Vũ Xuân Bân

Nguồn VHPT : https://vanhoavaphattrien.vn/dao-hoc-viet-nam-nhin-tu-quoc-tu-giam-di-san-giao-duc-va-dong-luc-phat-trien-ben-vung-a31488.html