Đào tạo nhân lực quản lý nghệ thuật đáp ứng yêu cầu công nghiệp văn hóa

2 giờ trướcBài gốc

Tọa đàm thu hút sự tham dự của nhiều chuyên gia, nhà quản lý văn hóa - nghệ thuật, đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp, nghệ sĩ, giảng viên và sinh viên

Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa đang được xác định là một trong những động lực phát triển mới của đất nước, vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực quản lý nghệ thuật được các đại biểu nhìn nhận là yếu tố then chốt quyết định khả năng chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.

Tọa đàm cũng là dịp để các cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý, đơn vị nghệ thuật và doanh nghiệp cùng trao đổi về những yêu cầu mới đặt ra đối với ngành Quản lý văn hóa trong giai đoạn hiện nay.

Cần đội ngũ kết nối sáng tạo với thị trường

Phát biểu khai mạc, TS. Vũ Thị Phương, Trưởng khoa Quản lý Văn hóa, Nghệ thuật, Trưởng Ban tổ chức cho biết, sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo cùng quá trình chuyển đổi số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác đào tạo nhân lực.

Chương trình giao lưu, biểu diễn nghệ thuật và gây quỹ “Ánh lửa từ tro tàn” do sinh viên Khoa Quản lý Văn hóa, Nghệ thuật - Trường Đại học Văn hóa TP.HCM thực hiện tại xã An Biên, tỉnh An Giang tháng 5.2026

“Điều mà Khoa mong muốn lắng nghe là những năng lực cụ thể mà người học ngành Quản lý văn hóa cần được trang bị như quản trị dự án nghệ thuật, tổ chức sản xuất chương trình, phát triển công chúng, truyền thông số, huy động nguồn lực, quản lý bản quyền, làm việc với nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng.

Đây sẽ là cơ sở quan trọng để Khoa tiếp tục rà soát chuẩn đầu ra, cập nhật chương trình đào tạo và định hướng phát triển các chuyên ngành mới phù hợp với yêu cầu thực tiễn”, TS. Vũ Thị Phương nhấn mạnh.

Đề dẫn tọa đàm, TS.NSƯT Hoàng Duẩn, Phó Trưởng khoa Quản lý Văn hóa, Nghệ thuật Nhà trường cho rằng công nghiệp văn hóa đang trở thành không gian phát triển mới, nơi văn hóa, sáng tạo, công nghệ, thị trường và bản sắc dân tộc cùng tham gia tạo ra giá trị.

TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam phát biểu

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực có năng lực quản trị, sáng tạo, vận hành, chuyển đổi số, kết nối thị trường và hội nhập quốc tế.

Trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, đội ngũ quản lý nghệ thuật giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là lực lượng kết nối nghệ sĩ, tác phẩm, công chúng, thiết chế văn hóa, thị trường, doanh nghiệp sáng tạo và các chính sách công.

Vì vậy, bên cạnh kiến thức văn hóa - nghệ thuật, người làm công tác quản lý còn cần năng lực quản trị dự án, tổ chức hoạt động nghệ thuật, phát triển công chúng, truyền thông số, quản trị dữ liệu, huy động nguồn lực, quản lý bản quyền và phát triển sản phẩm văn hóa.

NSƯT Lê Diễn chia sẻ nhiều trăn trở về công tác quản trị trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn

TS.NSƯT Hoàng Duẩn cho rằng yêu cầu hiện nay không chỉ là cập nhật một số học phần trong chương trình đào tạo mà cần rà soát toàn diện theo tiếp cận chuẩn đầu ra. Trọng tâm là xác định rõ những năng lực mà người học cần đạt được để có thể tham gia hiệu quả vào hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và sáng tạo sau khi tốt nghiệp.

Đào tạo phải theo hướng liên ngành và thực tiễn

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại tọa đàm là việc xây dựng chuyên ngành đào tạo mới về quản lý nghệ thuật trên nền tảng ngành Quản lý văn hóa.

GS.TS. Phan Thị Thu Hiền, Trường Đại học KHXH&NV (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho rằng mục tiêu quan trọng của tọa đàm là góp phần xây dựng nền tảng cho một chuyên ngành mới phù hợp với xu thế phát triển của công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo.

Theo bà, nếu chỉ nhìn công nghiệp văn hóa dưới góc độ sản xuất sản phẩm văn hóa và kinh doanh để tạo lợi nhuận thì chưa đầy đủ. Trên thế giới, khái niệm công nghiệp sáng tạo ngày càng được nhấn mạnh hơn bởi trọng tâm nằm ở yếu tố sáng tạo, gắn với kinh tế sáng tạo và kinh tế trải nghiệm.

PGS.TS Huỳnh Quốc Thắng phát biểu tham luận tại tọa đàm

“Muốn phát triển kinh tế sáng tạo thì phải hiểu sâu về trải nghiệm, cảm xúc của công chúng và nghiên cứu khách hàng. Đây là những nội dung ngày càng quan trọng trong hoạt động văn hóa - nghệ thuật”, GS. Phan Thị Thu Hiền nhận định.

Theo bà, quản lý nghệ thuật trong công nghiệp văn hóa là lĩnh vực có tính liên ngành rất cao. Người làm nghề phải vận hành trong môi trường hội tụ giữa nghệ thuật, công nghệ và kinh doanh. Điều này đòi hỏi tính linh hoạt, vừa bảo đảm không gian sáng tạo cho nghệ sĩ, vừa đáp ứng yêu cầu về quy trình, hiệu quả và khả năng thương mại hóa sản phẩm.

GS. Hiền cho rằng chương trình học cần được thiết kế theo hướng tích hợp, kết hợp kiến thức về nghệ thuật, sáng tạo, kinh doanh, công nghệ và quản trị. Đồng thời, sinh viên cần được tiếp cận các nghiên cứu trường hợp, kinh nghiệm quốc tế từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc hay Hoa Kỳ để hiểu rõ những mô hình thành công trong phát triển công nghiệp văn hóa.

Đạo diễn Lê Việt, Founder & CEO Global E&M

Mang đến tọa đàm những kinh nghiệm thực tế sau nhiều năm quản lý các đơn vị nghệ thuật công lập, NSƯT, đạo diễn Lê Diễn, nguyên Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam (nay hợp nhất thành Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM), đã chia sẻ nhiều trăn trở về công tác quản trị trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.

Theo ông, điểm yếu tồn tại trong nhiều đơn vị nghệ thuật công lập hiện nay là thiếu môi trường cạnh tranh và áp lực thị trường. Trong khi các đơn vị xã hội hóa phải tự tìm nguồn thu, thuê mặt bằng, xây dựng khán giả và bán vé để tồn tại thì không ít đơn vị công lập vẫn vận hành theo cơ chế bao cấp, chủ yếu phục vụ nhiệm vụ chính trị.

“Muốn phát triển công nghiệp văn hóa thì phải thay đổi tư duy. Không thể mãi trông chờ vào sự hỗ trợ mà cần hướng đến khả năng tự chủ, tự tạo nguồn thu và cạnh tranh trên thị trường”, ông nói.

Ông Trần Minh Hoàng, Giám đốc kinh doanh “Chào Show” chia sẻ góc nhìn thực tiễn

Theo NSƯT Lê Diễn, một trong những khâu đang bị xem nhẹ là công tác tổ chức biểu diễn và phát triển thị trường. Trong nhiều nhà hát, bộ phận tổ chức biểu diễn chưa được đầu tư đúng mức, thiếu nhân sự chuyên nghiệp về marketing, truyền thông và bán vé.

Ông kể rằng trong quá trình điều hành Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam, đơn vị đã từng bước thay đổi phương thức tiếp cận khán giả, chuyển từ hình thức bán vé truyền thống sang ứng dụng nền tảng số và các kênh trực tuyến. Nhờ đó, một số chương trình đạt doanh thu khả quan và tạo được sức hút với công chúng.

Theo ông, đây là những kỹ năng mà nguồn nhân lực quản lý nghệ thuật trong tương lai cần được đào tạo bài bản, thay vì chỉ tập trung vào kiến thức hành chính hay tổ chức sự kiện theo cách truyền thống.

Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định

Đại diện cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa - nghệ thuật, ông Nguyễn Tấn Kiệt, Trưởng phòng Nghệ thuật, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho rằng việc tổ chức tọa đàm là rất cần thiết trong bối cảnh TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu đẩy mạnh công nghiệp văn hóa.

Ông Nguyễn Tấn Kiệt, Trưởng phòng Nghệ thuật, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM

Ông Kiệt cho biết thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách mới đã được ban hành, tạo nền tảng cho sự phát triển của lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật.

Bên cạnh Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa, TP.HCM cũng đang triển khai nhiều chương trình hành động và kế hoạch phát triển công nghiệp văn hóa gắn với định hướng xây dựng đô thị sáng tạo. Đặc biệt mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Đáng chú ý, TP.HCM đã trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh. Đây được xem là cơ hội lớn để thành phố mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư và phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo.

TS. Trịnh Đăng Khoa, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Văn hóa TP.HCM phát biểu tổng kết

Theo ông Nguyễn Tấn Kiệt, để tận dụng những cơ hội này, yếu tố quyết định vẫn là nguồn nhân lực. Đội ngũ quản lý nghệ thuật cần được chuẩn bị năng lực thích ứng với môi trường số, có khả năng ứng biến trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường.

TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam cũng cho rằng để thực hiện thành công chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nguồn nhân lực quản lý nghệ thuật cần chuyển đổi hệ điều hành chuyên môn (Domail) sang hệ điều hành lai (Hybrid) giữa nghệ thuật và kinh doanh.

Theo ông Quý, văn hóa và nghệ thuật muốn trở thành ngành kinh tế có giá trị cao thì không thể chỉ dựa trên yếu tố sáng tạo mà còn cần được tổ chức sản xuất, vận hành và thương mại hóa ở quy mô lớn. Điều này đòi hỏi người làm công tác quản lý phải hiểu đồng thời cả nghệ thuật và thị trường.

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Tổng kết tọa đàm, TS. Trịnh Đăng Khoa, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Văn hóa TP.HCM cho biết, các ý kiến tham luận và trao đổi đã góp phần xác định 6 nhóm năng lực cốt lõi đối với nguồn nhân lực quản lý nghệ thuật trong phát triển công nghiệp văn hóa.

Đó là năng lực sáng tạo và phát triển giá trị văn hóa - nghệ thuật; kinh doanh và phát triển thị trường; công nghệ số và đổi mới sáng tạo; quản trị và thực thi chiến lược; hội nhập và phát triển bền vững; liên ngành và lãnh đạo thích ứng.

Theo TS. Trịnh Đăng Khoa, đây sẽ là cơ sở quan trọng để nhà trường tiếp tục rà soát, hoàn thiện chương trình đào tạo, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của công nghiệp văn hóa trong giai đoạn mới.

THÙY TRANG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/van-hoa/dao-tao-nhan-luc-quan-ly-nghe-thuat-dap-ung-yeu-cau-cong-nghiep-van-hoa-233919.html