Đào tạo nhân lực xây dựng gắn nhu cầu doanh nghiệp, tăng tính 'thực chiến'

2 giờ trướcBài gốc

Tái cấu trúc hệ thống đào tạo, chuẩn bị nhân lực cho dự án trọng điểm quốc gia

Chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu

Trong bối cảnh ngành xây dựng và giao thông bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, yêu cầu về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao đang trở thành yếu tố quyết định tiến độ và chất lượng công trình. Trước đòi hỏi đó, hệ thống các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ Xây dựng đang được tái cấu trúc theo hướng tinh gọn, gắn thị trường và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Xây dựng), mạng lưới các trường hiện được phân bố đồng đều tại ba miền Bắc, Trung, Nam, hình thành hệ thống đào tạo nhân lực rộng khắp. Không chỉ cung ứng lao động cho ngành xây dựng, giao thông, các trường còn phục vụ trực tiếp nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương, nhất là những khu vực có tốc độ đô thị hóa và đầu tư hạ tầng cao.

Sau quá trình sáp nhập, tái cơ cấu, các đơn vị cơ bản duy trì hoạt động ổn định. Bộ máy tổ chức và nhân sự từng bước được rà soát, sắp xếp theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối trung gian, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị và sử dụng nguồn lực.

Đáng chú ý, mô hình đào tạo đang có sự chuyển đổi rõ nét. Thay vì đào tạo theo năng lực sẵn có của nhà trường, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã chuyển mạnh sang tiếp cận theo nhu cầu thị trường lao động, đào tạo theo “đặt hàng” của doanh nghiệp và theo địa chỉ sử dụng cụ thể. Cách làm này giúp chương trình học sát thực tiễn, tăng khả năng tìm việc làm cho học viên ngay sau khi tốt nghiệp.

Hoạt động liên kết doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh thông qua hợp tác thực tập, tuyển dụng và xây dựng chương trình đào tạo. Nhiều khóa đào tạo ngắn hạn, bồi dưỡng kỹ năng và cấp chứng chỉ nghề được mở rộng, đáp ứng nhanh nhu cầu nhân lực kỹ thuật trong bối cảnh lĩnh vực xây dựng – hạ tầng đang tăng tốc đầu tư.

Đại diện Vụ Kế hoạch – Tài chính cho biết, thị trường lao động cả trong nước và quốc tế hiện ưu tiên lực lượng lao động “thực chiến”, có tay nghề vững, tác phong công nghiệp và có thể làm việc hiệu quả ngay tại công trường mà không cần đào tạo lại. Điều này đòi hỏi các trường phải đổi mới tư duy giảng dạy, chuyển từ mô hình nặng lý thuyết sang tăng cường thực hành, gắn đào tạo với sản xuất.

Việc tăng thời lượng thực tập, đưa học viên tham gia trực tiếp vào môi trường doanh nghiệp, công trường được xem là giải pháp then chốt nhằm nâng cao chất lượng đầu ra, thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” cơ chế

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả tích cực, hệ thống đào tạo của ngành vẫn đối mặt với không ít thách thức. Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa, việc triển khai kế hoạch năm 2025 còn tồn tại nhiều vướng mắc, nổi bật là cơ chế xác định quyền tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập trong khai thác, sử dụng tài sản công cho hoạt động liên doanh, liên kết chưa thật sự rõ ràng. Điều này khiến các trường lúng túng trong huy động nguồn lực xã hội hóa và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp.

Một nghịch lý khác là nhiều ngành nghề truyền thống, cốt lõi của lĩnh vực xây dựng và giao thông như xây dựng cầu đường, khai thác vận tải, công trình thủy lợi… dù nhu cầu tuyển dụng từ doanh nghiệp rất lớn nhưng lại khó thu hút người học, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nhân lực kỹ thuật trong dài hạn.

Trong khi đó, các ngành nghề mới gắn với dự án trọng điểm quốc gia như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị – vốn đòi hỏi lao động kỹ thuật chất lượng cao vẫn chưa được chuẩn hóa mã ngành, chương trình và khung đào tạo. Sự chậm trễ này khiến các cơ sở đào tạo chưa thể kịp thời triển khai, bỏ lỡ cơ hội đón đầu nhu cầu nhân lực.

Ngoài ra, cơ sở vật chất, trang thiết bị ở một số đơn vị còn thiếu đồng bộ; việc tuyển dụng giảng viên trình độ cao gặp nhiều khó khăn do cơ chế tiền lương chưa đủ sức cạnh tranh. Áp lực tự chủ tài chính ngày càng lớn trong khi nguồn thu học phí hạn chế cũng tạo thêm thách thức trong duy trì và nâng cao chất lượng đào tạo.

Trước thực tế này, đại diện Vụ Tổ chức cán bộ nhấn mạnh yêu cầu đổi mới toàn diện hoạt động của hệ thống cơ sở đào tạo, coi đây là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành. Các trường phải tăng cường gắn kết doanh nghiệp, chủ động hoàn thiện đề án tự chủ tài chính, sử dụng hiệu quả tài sản công và ưu tiên đầu tư trang thiết bị đào tạo hiện đại, hướng tới giai đoạn 2026 – 2030 phát triển ổn định, bền vững.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà yêu cầu các cơ sở đào tạo khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy chế nội bộ phù hợp hệ thống văn bản quản lý mới, bảo đảm tuân thủ các tiêu chí bắt buộc, đặc biệt là những tiêu chuẩn “cứng” đối với khối trường cao đẳng. Đồng thời, cần đánh giá lại cơ cấu ngành nghề trên cơ sở nhu cầu thị trường để xây dựng chiến lược đào tạo dài hạn, tránh dàn trải.

Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ giảng dạy, Thứ trưởng cũng khuyến khích các trường phát huy lợi thế thực tiễn, tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Việc tham gia biên soạn, hoàn thiện các bộ tiêu chuẩn sát thực tế công trường sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và tính ứng dụng.

Song song đó, các Vụ chức năng được giao rà soát kiến nghị của từng trường, kịp thời đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn; đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ để giảng viên được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ tại các trường đại học và viện nghiên cứu trực thuộc Bộ.

Thông điệp xuyên suốt từ lãnh đạo Bộ Xây dựng là đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để hệ thống đào tạo phát triển bền vững. Khi “nút thắt” cơ chế được tháo gỡ và đào tạo thực sự gắn với nhu cầu thị trường, các trường sẽ trở thành mắt xích quan trọng, cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của các dự án hạ tầng trọng điểm và chiến lược phát triển dài hạn của ngành xây dựng – giao thông.

Hải Yến

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/dao-tao-nhan-luc-xay-dung-gan-nhu-cau-doanh-nghiep-tang-tinh-thuc-chien-177474.html