Doanh nghiệp Việt cần làm gì để thu hẹp khoảng cách năng suất?

2 giờ trướcBài gốc

Khoảng cách giữa doanh nghiệp nội địa và FDI

Trong làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam đứng trước cơ hội hiếm có để mở rộng không gian phát triển cho khu vực sản xuất. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành hiện thực khi doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khối DNVVN, đủ năng lực tham gia các chuỗi giá trị ngày càng khắt khe về chất lượng, tiến độ và tính minh bạch.

Mặc dù vậy, một thực tế dễ nhận thấy là khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa vẫn còn rất lớn. Khoảng cách này không chỉ nằm ở quy mô vốn hay mức độ đầu tư công nghệ, mà thể hiện rõ ở tốc độ triển khai và mức độ sẵn sàng thay đổi.

Trao đổi với PV, ông Triệu Ngọc Trung - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh chia sẻ, các doanh nghiệp FDI thường có sự chuẩn bị bài bản, khả năng thích ứng nhanh và triển khai các mô hình quản trị, sản xuất mới một cách quyết liệt. Trong khi đó, phần lớn DNVVN trong nước vẫn gặp hạn chế về nguồn lực, tư duy và phương pháp, khiến quá trình cải tiến năng suất diễn ra chậm và thiếu tính hệ thống.

(Ảnh minh họa)

Nhận định thêm về vấn đề này, ông Nguyễn Phương Thắng – Giám đốc Dịch vụ Hiệu suất & Tăng trưởng cho rằng, khoảng cách nói trên bộc lộ rõ nhất khi doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng. Nhiều doanh nghiệp vẫn vận hành theo phương thức sản xuất truyền thống, phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công, trong khi mức độ tự động hóa và chuẩn hóa còn thấp. Hệ quả là năng suất lao động chưa cao, chi phí sản xuất lớn, chất lượng sản phẩm thiếu ổn định. Trong bối cảnh thị trường đặt ra yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc, những hạn chế này trở thành rào cản lớn đối với khả năng cạnh tranh của DNVVN.

Thách thức từ tư duy quản trị và văn hóa cải tiến

Không chỉ khác biệt về công nghệ và nguồn lực, khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn thể hiện ở việc cập nhật và sử dụng các công cụ quản lý hiện đại.

Theo ông Triệu Ngọc Trung, doanh nghiệp FDI liên tục cải tiến hệ thống quản trị, đẩy mạnh các chương trình số hóa và coi đây là hoạt động thường xuyên. Ngược lại, với nhiều DNVVN Việt Nam, việc tiếp cận và triển khai các công cụ như quản lý tinh gọn, tiêu chuẩn hóa quy trình hay hệ thống quản trị sản xuất vẫn còn lúng túng, thiếu lộ trình rõ ràng. Không ít doanh nghiệp nhận thức được tầm quan trọng của các công cụ này nhưng chưa có cách tiếp cận phù hợp để triển khai hiệu quả và bền vững.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, một thách thức mang tính nền tảng là văn hóa cải tiến trong nhiều doanh nghiệp nội địa còn yếu. Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp khởi động chương trình nâng cao năng suất với quyết tâm lớn, song sau một thời gian, hoạt động dần bị gián đoạn, thiếu theo dõi và không được duy trì liên tục. Điều này cho thấy nâng cao năng suất, chất lượng vẫn chưa thực sự trở thành một phần của tư duy quản trị và hoạt động thường nhật, mà còn mang tính chiến dịch hoặc phong trào.

Ngoài ra, sự thiếu hụt và phân bổ chưa đồng đều đội ngũ chuyên gia năng suất, chất lượng cũng là rào cản đáng kể. Theo ông Trung, dù lực lượng chuyên gia được đào tạo không phải là ít, nhưng chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn, trong khi nhiều địa phương còn thiếu nguồn lực chuyên môn để hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các chương trình cải tiến một cách bài bản và dài hạn. “Điều này khiến quá trình nâng cao năng suất ở khu vực DNVVN diễn ra chưa đồng đều giữa các vùng, miền”, ông nói thêm.

Cần cải tiến toàn diện

Theo các chuyên gia, nâng cao năng suất chất lượng cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển cốt lõi của DNVVN Việt Nam. Ông Nguyễn Phương Thắng nhấn mạnh, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy vận hành và bắt đầu từ những cải tiến căn bản nhưng có tác động lớn. Trước hết là nâng cấp hệ thống quản trị sản xuất thông qua các công cụ và phương pháp hiện đại. Các mô hình như LEAN đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, giúp giảm 15–30% thời gian chờ, cắt giảm lãng phí trong vận hành và nâng cao năng suất dây chuyền mà không cần tăng nhân lực. Đây cũng là bước đệm quan trọng để doanh nghiệp tiến tới tự động hóa và số hóa trong tương lai.

Song song với tối ưu vận hành, việc áp dụng các hệ thống tiêu chuẩn quốc tế đóng vai trò then chốt. Các tiêu chuẩn như ISO 9001, IATF 16949, ISO 14001 hay tiêu chuẩn an toàn lao động không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua các vòng thẩm định khắt khe của đối tác mà còn góp phần cải thiện chất lượng nội bộ và tính ổn định trong sản xuất.

Từ thực tế triển khai, các chuyên gia cho rằng, việc thay đổi tư duy quản trị, đầu tư cho cải tiến liên tục và coi nâng cao năng suất là trụ cột phát triển dài hạn không chỉ giúp doanh nghiệp Việt rút ngắn khoảng cách với khu vực FDI, mà còn là nền tảng khẳng định vị thế của khu vực doanh nghiệp nội địa trong giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế.

CTV Anh Đức/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/doanh-nghiep/thong-tin-doanh-nghiep/doanh-nghiep-viet-can-lam-gi-de-thu-hep-khoang-cach-nang-suat-post1266546.vov