Sở Văn hóa - Thể thao (VH-TT) TP.HCM đang lấy ý kiến người dân đối với dự thảo quy chế đặt tên đường, đổi tên đường và công trình công cộng. Dự thảo có nhiều điểm mới nhằm bảo đảm tính khoa học, ổn định và phát huy giá trị lịch sử - văn hóa trong không gian đô thị.
Ưu tiên tính ổn định, gắn bó quen thuộc với người dân
Theo đó, các tuyến đường và công trình công cộng trên địa bàn TP.HCM được xây dựng theo quy hoạch TP, quy hoạch đô thị, quy hoạch khác có liên quan được cấp có thẩm quyền phê duyệt, sử dụng ổn định thì được xem xét đặt tên, đổi tên đường.
TP không đổi tên các đường và công trình công cộng đã có tên quen thuộc gắn bó với lịch sử, truyền thống văn hóa của dân tộc và của TP; các tên gọi đã ăn sâu vào tiềm thức, tình cảm của người dân qua nhiều thế hệ.
TP không đổi tên các đường và công trình công cộng đã có tên quen thuộc gắn bó với lịch sử, truyền thống. Ảnh: ĐT
Trường hợp đường và công trình công cộng đã đặt tên mà xét thấy không có ý nghĩa lịch sử - văn hóa, không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc, không phải là nhân vật tiêu biểu của đất nước hoặc của TP, gây ảnh hưởng, tác động xấu trong xã hội thì phải đổi nhưng cần xem xét thận trọng. Hạn chế tối đa việc xáo trộn, thay đổi tên đường, công trình công cộng đã đặt trước đây,
TP không đặt tên cho hẻm; không bắt buộc đặt tên đổi với đường xã, đường thôn, đường nội bộ, đường chuyên dùng; không bắt buộc đổi tên trong trường hợp đường đó đi qua địa bàn được cấp có thẩm quyền quyết định giải thế, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính của địa phương.
Tên danh nhân, sự kiện, danh từ, địa danh, di tích được chọn lựa đặt tên đường, công trình công cộng phải thực sự tiêu biểu, rõ ràng và được lựa chọn trong ngân hàng tên đã được UBND TP phê duyệt. Việc đặt tên đường trên địa bàn TP phải gắn với quy hoạch phát triển đô thị, mang tính khoa học, lịch sử, văn hóa, ổn định lâu dài, thuận lợi cho người dân.
Xây dựng ngân hàng tên đường, công trình
Đáng chú ý, TP cần xác lập ngân hàng tên đường và công trình công cộng. Đây được xem là cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ lâu dài cho công tác đặt tên, đổi tên đường. Ngân hàng tên bao gồm các địa danh, danh nhân, sự kiện lịch sử, di tích đã được lựa chọn, thẩm định kỹ lưỡng và phê duyệt.
Trên cơ sở đề xuất của cơ quan quản lý đường và công trình công cộng, Sở VH-TT sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện việc biên tập, lập danh mục bổ sung ngân hàng tên. Từ đó, lấy ý kiến các tổ chức, cá nhân có liên quan, báo cáo Hội đồng có ý kiến trước khi trình UBND TP.HCM ban hành Quyết định bổ sung vào ngân hàng tên để lưu trữ, sử dụng lâu dài cho công tác đặt tên, đổi tên đường.
Tiêu chí để bổ sung vào ngân hàng tên cũng được quy định chặt chẽ. Cụ thể, các địa danh, di tích lịch sử - văn hóa, sự kiện lịch sử, danh từ tiêu biểu được xem xét, lựa chọn để bổ sung Ngân hàng tên phải thật tiêu biểu, có gắn bó với sự phát triển TP.
Đối với các địa danh phải là địa danh cổ, địa danh hành chính xưa thuộc TP.HCM; địa danh đã quen dùng từ xa xưa, đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân, địa danh nổi tiếng, có ý nghĩa và có giá trị tiêu biểu về lịch sử - văn hóa hoặc ghi dấu các sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc; tên địa phương kết nghĩa hoặc có mối quan hệ đặc biệt với TP.HCM.
Đối với các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh phải có giá trị tiêu biểu của Quốc gia và của TP.HCM; các di tích được xếp hạng cấp quốc gia.
Tên đường đặt theo các phong trào cách mạng, các phong trào yêu nước, sự kiện lịch sử, chiến thắng chống xâm lược cần có giá trị tiêu biểu của Quốc gia hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến TP.
Đối với tên đường đặt theo tên danh nhân, nhân vật lịch sử được xem xét, lựa chọn để bổ sung ngân hàng tên đường và công trình công cộng phải thật tiêu biểu, gắn bó và đóng góp tích cực và cụ thể với sự phát triển của TP.
Việc đặt tên theo những anh hùng dân tộc, những anh hùng liệt sỹ, chiến sĩ cách mạng... cần có thành tích xuất sắc, nổi trội trong kháng chiến chống xâm lược, trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc và trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, là tấm gương sáng về đạo đức.
Đặc biệt, quy chế lưu ý những nhân vật còn có ý kiến đánh giá khác nhau hoặc chưa rõ ràng về mặt lịch sử sẽ không xem xét đưa vào ngân hàng tên. Việc này thể hiện sự thận trọng và trách nhiệm trong việc gìn giữ các giá trị lịch sử.
ĐÀO TRANG