Dấu hiệu cảnh báo viêm tụy ở bệnh nhân đái tháo đường

16 giờ trướcBài gốc

1. Đái tháo đường và viêm tụy

Viêm tụy là tình trạng tuyến tụy – một cơ quan quan trọng nằm sau dạ dày, có chức năng tiết enzyme tiêu hóa và hormone (trong đó có insulin) – bị viêm cấp tính hoặc mạn tính. Khi tụy bị tổn thương, các enzyme có thể tự "tiêu hóa" mô tụy, gây đau, tổn thương và các biến chứng nguy hiểm cho toàn bộ cơ thể.

Nội dung

1. Đái tháo đường và viêm tụy

2. Dấu hiệu cảnh báo viêm tụy ở bệnh nhân đái tháo đường

3. Phòng ngừa viêm tụy cho người bệnh đái tháo đường

- Kiểm soát chế độ ăn

- Kiểm soát lượng carbohydrate nạp vào

- Sử dụng thực phẩm giàu chất xơ

Bệnh đái tháo đường và viêm tụy có mối liên hệ hai chiều bởi người bị viêm tụy mạn tính có nguy cơ cao phát triển đái tháo đường (do tụy bị tổn thương, giảm sản xuất insulin).

Ngược lại, bệnh nhân đái tháo đường, đặc biệt là type 2, có nguy cơ mắc viêm tụy cao hơn người bình thường, nhất là khi kèm theo rối loạn mỡ máu, béo phì hoặc sử dụng một số loại thuốc điều trị đái tháo đường.

Một số thuốc điều trị đái tháo đường đã từng được ghi nhận tác dụng phụ có thể làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp, mặc dù tỉ lệ này là rất thấp và vẫn đang được theo dõi chặt chẽ.

2. Dấu hiệu cảnh báo viêm tụy ở bệnh nhân đái tháo đường

Ở bệnh nhân đái tháo đường hãy cảnh giác với các dấu hiệu sau: Đau bụng dữ dội vùng thượng vị, lan ra sau lưng; Buồn nôn, nôn nhiều; Sốt nhẹ, mệt mỏi; Bụng chướng, tiêu chảy; Mất kiểm soát đường huyết đột ngột, không rõ lý do... cần đi khám ngay. Không nên tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bệnh nhân đái tháo đường cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, cần tuân thủ chế độ ăn để kiểm soát tốt đường huyết, mỡ máu và huyết áp

Các phương pháp chẩn đoán viêm tụy cấp sẽ được các bác sĩ chỉ định có thể là:

● Xét nghiệm máu: Kiểm tra các chỉ số máu như đường huyết, enzyme tụy (như amylase và lipase) và các chỉ số khác như C-reactive protein (CRP).

● Siêu âm bụng giúp kiểm tra kích thước tụy và xác định các tổn thương thường xuất hiện trong trường hợp viêm tụy như sỏi mật,…

● CT scan có thể cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về tụy và các cơ quan xung quanh.

● Xét nghiệm phân giúp xác định mức độ enzyme tụy trong phân và đưa ra đánh giá về chức năng tiêu hóa của tụy.

● Kiểm tra kích thích tiết secretin: Xét nghiệm này có thể cung cấp thông tin quan trọng về khả năng của tụy trong việc sản xuất enzyme và thực hiện chức năng tiêu hóa.

● Nội soi mật tụy ngược dòng ERCP, phương pháp này giúp thăm dò và xác định các bệnh lý như tắc nghẽn ống dẫn mật, các bệnh lý của tụy hay các vấn đề khác trong hệ thống mật-tụy.

3. Phòng ngừa viêm tụy cho người bệnh đái tháo đường

Ở bệnh nhân đái tháo đường cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, cần tuân thủ chế độ ăn để kiểm soát tốt đường huyết, mỡ máu và huyết áp. Việc này không chỉ giảm nguy cơ biến chứng đái tháo đường còn giúp người bệnh phòng ngừa một số bệnh liên quan đến đái tháo đường trong đó có viêm tụy.

Ngoài ra, người bệnh cần chú ý:

Tránh lạm dụng rượu bia, vì đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm tụy.
Không tự ý dừng, đổi thuốc điều trị đái tháo đường, đặc biệt là thuốc mới, nếu không có sự tư vấn từ bác sĩ.
Duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống khoa học, hạn chế chất béo, tránh ăn quá no; tập thể dục đều đặn.
Tái khám định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa nội tiết – chuyển hóa để được theo dõi toàn diện.

4. Bí quyết duy trì mức đường huyết ổn định ở bệnh nhân đái tháo đường

- Kiểm soát chế độ ăn

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng, góp phần kiểm soát lượng đường trong máu người bệnh. Có nhiều nguyên tắc đo lường bữa ăn cho người bệnh tiểu đường, quan trọng nhất vẫn là tính lượng calo đưa vào cơ thể và cân đối với nhu cầu, thể trạng từng người, đảm bảo không dư thừa năng lượng. Bởi năng lượng dư thừa sẽ được cơ thể tích lũy dưới dạng mỡ, gây thừa cân, béo phì.

- Kiểm soát lượng carbohydrate nạp vào

Tính lượng carbohydrate (carb) trong thực phẩm là một trong những cách trị tiểu đường tại nhà được nhiều người bệnh áp dụng, hỗ trợ rất tốt cho quá trình kiểm soát lượng đường trong máu. Chế độ ăn ít carb giúp giảm đường huyết và ngăn ngừa đường huyết tăng đột biến.

Người bệnh tiểu đường nên theo dõi sát sao, liên tục lượng đường trong máu mỗi ngày để xây dựng thực đơn lành mạnh, giúp ổn định đường huyết. Bác sĩ sẽ tư vấn mức đường huyết mục tiêu cho từng trường hợp, nên duy trì đường huyết càng gần mức mục tiêu này càng tốt.

- Sử dụng thực phẩm giàu chất xơ

Nghiên cứu tác động của chất xơ trong chế độ ăn uống với tình trạng kháng insulin và phòng ngừa bệnh tiểu đường type 2 cho thấy: tăng lượng chất xơ trong thực đơn hàng ngày (>25g/ngày ở phụ nữ và >38g/ngày ở nam giới) giúp giảm 20% – 30% tình trạng kháng insulin và nguy cơ mắc tiểu đường type 2.

Cơ thể con người không thể hấp thụ và phân hủy chất xơ, do đó các thực phẩm giàu chất xơ không làm tăng đột biến lượng đường trong máu như các loại thực phẩm khác.

Ngoài ra, quá trình tiêu hóa chất xơ khá chậm, gây cảm giác no nhanh và no lâu hơn, nhờ đó giảm lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Các thực phẩm giàu chất xơ như ngũ cốc nguyên hạt còn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và ung thư đại tràng.

Rau xanh, trái cây tươi cung cấp vitamin và khoáng chất dồi dào cho cơ thể, là phần không thể thiếu của chế độ ăn uống lành mạnh cho người tiểu đường. Một số loại rau người tiểu đường nên ăn gồm: bông cải xanh, cà rốt, cà chua, cải bó xôi, bắp cải…

BS. Lê Anh Hòa

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/dau-hieu-canh-bao-viem-tuy-o-benh-nhan-dai-thao-duong-16926010708450772.htm