Dấu tích Đền thờ Thần Mặt trời dưới lòng nhà thờ ở Syria

3 giờ trướcBài gốc

Các nhà khảo cổ phát hiện dòng chữ khắc tiếng Hy Lạp mới bên trong Nhà thờ Hồi giáo Lớn ở Homs, Syria, được xem là lời giải cho cuộc tranh luận kéo dài về vị trí của Đền thờ Thần Mặt trời cổ đại. Ngôi đền này từng gắn liền với Elagabalus, một vị đại tư tế đã vươn lên trở thành hoàng đế La Mã vào thế kỷ thứ ba sau Công nguyên.

Dòng chữ tiếng Hy Lạp mới đây bên trong Đại Thánh đường Hồi giáo Homs. (Ảnh: Teriz Lyoun)

Homs, được biết đến vào thời cổ đại với cái tên Emesa, từ lâu đã được công nhận vì tầm quan trọng về mặt lịch sử. Nằm ở trung tâm thành phố là Nhà thờ Hồi giáo Lớn, một công trình biểu tượng nổi tiếng với thiết kế hình bầu dục độc đáo và ý nghĩa tôn giáo sâu sắc.

Dòng chữ khắc được tìm thấy ở chân một cột của nhà thờ trong quá trình trùng tu. Bản thân khu vực này trải qua năm tháng lịch sử phức tạp. Nó gắn liền với nhà cai trị thế kỷ 12 Nur ad-Din và được cho là đã được xây dựng trên một nhà thờ Cơ đốc giáo dành riêng cho Thánh John the Baptist (Thánh Giăng Báp-tít). Nhà thờ đó có thể đã thay thế một kiến trúc thậm chí còn lâu đời hơn, có khả năng là một ngôi đền đa thần giáo.

Nhà khảo cổ học Teriz Lyoun, Trưởng phòng Khai quật tại Homs, cho biết dòng chữ Hy Lạp được khắc trên một khối đá hoa cương vững chãi, vốn là một phần của chân cột. Phần khắc chữ chiếm khoảng 75 cm, phần còn lại tạo thành khung trang trí.

"Các chữ viết trông rất cân đối, trang trọng và được sắp xếp ngay ngắn. Đây là phong cách thường thấy trong các văn bản cổ dùng để vinh danh một sự kiện quan trọng", bà Lyoun phân tích.

Nhà sử học Abdulhadi Al-Najjar từng chia sẻ bản dịch sơ bộ của văn bản này. Nội dung mô tả một nhà cai trị quyền lực, ví ông như thế lực tự nhiên và động vật săn mồi dũng mãnh.

Trong nghiên cứu phân tích dòng chữ này công bố trên tạp chí khảo cổ học Shedet, Giáo sư khảo cổ học Maamoun Saleh Abdulkarim tại Đại học Sharjah (UAE), tin đây là mảnh ghép còn thiếu nhằm làm rõ nguồn gốc một địa điểm từng là nơi thờ cúng của nhiều tôn giáo qua các thời kỳ.

"Dòng chữ khắc cung cấp bằng chứng mới cho một cuộc tranh luận từ lâu: Liệu Đền thờ Elagabalus nằm bên dưới Nhà thờ Hồi giáo Lớn hiện tại, hay nằm ở các tầng khảo cổ trên đỉnh đồi?", Giáo sư Abdulkarim nói.

Giáo sư Abdulkarim lưu ý văn bản tiếng Hy Lạp có chứa những điểm bất thường về ngữ pháp, điều này vốn phổ biến ở Syria thời La Mã, nơi tiếng Aramaic mới là ngôn ngữ nói chủ đạo.

"Dù mang tính sử thi và không quá chi tiết, nhưng dòng chữ tiếng Hy Lạp cung cấp manh mối về mối liên hệ giữa nhà thờ Hồi giáo và một công trình đa thần giáo, có lẽ là Đền thờ Thần Mặt trời", Giáo sư Abdulkarim nói.

Nghiên cứu chỉ ra Emesa là thành phố được định hình bởi ba giai đoạn tôn giáo chính: Đa thần giáo, Cơ đốc giáo và Hồi giáo. Quá trình chuyển đổi diễn ra từ từ, theo kiểu "lớp này chồng lên lớp kia".

"Cơ đốc giáo không hề thay thế đa thần giáo một cách đột ngột. Thay vào đó, cả hai cộng đồng này đã cùng chung sống hòa bình qua nhiều thế hệ", ông Abdulkarim nhấn mạnh.

Đền thờ Mặt Trời luôn là biểu tượng cốt lõi trong bản sắc của thành phố. Sự bảo tồn và dung hòa tín ngưỡng tại cùng một địa điểm đã cho thấy sức sống mãnh liệt kéo dài suốt gần hai thiên niên kỷ.

Bích Hường (Theo Science Daily)

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/dau-tich-den-tho-than-mat-troi-duoi-long-nha-tho-o-syria-ar1013361.html