Dấu xưa ở đình Vĩnh Bình

3 giờ trướcBài gốc

DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA ĐẶC SẮC

Nét độc đáo nhất làm nên bản sắc kiến trúc của đình Vĩnh Bình chính là lối xây dựng theo kiểu “nhà dọc”, lấy mẫu từ đền thờ Anh hùng dân tộc Trương Định.

Lễ hội Kỳ Yên không chỉ là dịp sum họp, gắn kết cộng đồng dân cư, mà còn là nét đẹp văn hóa truyền thống từ bao đời nay trên quê hương Vĩnh Bình mỗi dịp xuân về.

Hệ thống kèo, cột, xiên, trính được kết cấu theo kiểu nhà trở đòn dông dọc, tạo nên một không gian vừa vững chãi vừa thanh thoát. Chánh điện của đình gây ấn tượng với hai tầng mái lợp ngói móc (ngói tây), nền lót gạch tráng men.

Đình Vĩnh Bình xưa được xây dựng bằng các vật liệu truyền thống như: Gỗ quý, đá, gạch, ngói âm dương. Về sau, khi trùng tu có sử dụng bê tông cốt thép, xây tường gạch chất kết dính bằng xi măng.

Bước vào bên trong, là vẻ trang nghiêm, lộng lẫy của các bao lam, hoành phi và câu đối được sơn son thếp vàng rực rỡ.

Những nghệ nhân xưa đã thổi hồn vào gỗ đá qua các họa tiết chạm khắc tinh xảo về đề tài “tứ linh” (long, lân, quy, phụng), chim trĩ hay hoa mẫu đơn, thể hiện khát vọng về một cuộc sống thái bình, thịnh vượng.

Đặc biệt, đôi long trụ cao hơn 4 m chạm hình rồng ẩn trong mây là những hiện vật vô giá, minh chứng cho bàn tay khéo léo và tâm hồn nghệ thuật của cha ông ta.

Cách bài trí hài hòa từ bàn thờ Thần đến các bàn thờ Tiền hiền, Hậu hiền không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, mà còn giáo dục sâu sắc cho con cháu về lòng biết ơn những người đã có công khai khẩn, lập làng.

Căn cứ vào trích lục sắc phong của Vua Tự Đức thứ năm và văn tế cúng đình hằng năm, đình Vĩnh Bình thờ Bổn Cảnh Thành Hoàng Chi Thần (đây là vị thần chủ nhân của đình làng với ý niệm là thần Thành lũy và Hào lũy bảo hộ địa phương), thờ Tiền hiền khai khẩn (ông Trần Văn Huê) và Hậu hiền khai cơ.

Trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp và Mỹ, đình còn là nơi che giấu, hội họp của lực lượng cách mạng.

Sau ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước năm 1975, qua nhiều thăng trầm, biến cố cho đến năm 1995, cùng với sự quyên góp của Nhân dân, chính quyền địa phương cho xây dựng một ngôi đình mới, tọa lạc tại xã Vĩnh Bình khang trang và uy nghiêm như hiện tại. Với những giá trị lịch sử, văn hóa, năm 2016, đình Vĩnh Bình vinh dự đón nhận Bằng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Tiếp đó, vào năm 2017, Lễ hội Kỳ Yên đình Vĩnh Bình được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp tỉnh.

GÌN GIỮ, PHÁT HUY DI SẢN ĐỊA PHƯƠNG

Việc bảo vệ và phát huy giá trị của đình Vĩnh Bình không chỉ dừng lại ở việc tu bổ kiến trúc, mà còn nằm ở sự lan tỏa các giá trị văn hóa phi vật thể. Lễ hội Kỳ Yên diễn ra từ ngày 14 đến 16 tháng Chạp hằng năm chính là minh chứng rõ nét nhất.

Người dân lập bàn hương án cúng nghinh Thần trước nhà.

Đây không đơn thuần là một nghi lễ cầu mưa thuận gió hòa, mà đã trở thành một ngày hội đoàn kết dân tộc.

Các nghi thức và chương trình Lễ hội Kỳ Yên hằng năm tại đình như: Lễ Cung nghinh sắc Thần đến Thiên Y Thánh Miếu, Lễ tế Bà, di sắc Thần về đình an vị, đông đảo Nhân dân đến cúng Tế Thần, Lễ cúng Tiền hiền, Hậu hiền, Lễ cúng vong linh liệt sĩ; Đội lân, rồng múa biểu diễn quanh chợ Vĩnh Bình và các tuyến đường để chúc mừng sự phát triển của quê hương, chúc sự phát đạt, an khang thịnh vượng cho mọi người, mọi nhà.

Ghi nhận cho thấy, trong những ngày diễn ra Lễ hội Kỳ Yên, các tuyến đường khu vực trung tâm xã Vĩnh Bình nhộn nhịp hẳn lên, nhà cửa được trang hoàng tươm tất, nhiều nhà chưng mâm ngũ quả trước cửa để đón rước “sắc thần”, cầu mong một năm mới an lành, làm ăn thuận lợi.

Đình Vĩnh Bình có tuổi đời hơn 200 năm tuổi, hiện tọa lạc tại Ấp 1, xã Vĩnh Bình.

Theo nhiều tài liệu ghi lại, cư dân người Việt đã đến khai hoang vùng đất Gò Công trước đây từ rất sớm.

Trong đó, vào khoảng nửa sau thế kỷ XVIII có ông Trần Văn Huê cùng hơn 40 người đến đây khai hoang, lập nghiệp.

Năm Mậu Thìn (1808), thành lập làng Vĩnh Lợi (thuộc Tổng Hòa Bình, huyện Kiến Hòa, trấn Ðịnh Tường); sau khi đã quần tụ, làm ăn ổn định, Nhân dân xin lập đình.

Trong giai đoạn này, ông Huê đã đứng ra sửa ngôi miễu nhỏ có từ trước đó thành đình làng bằng tre lá đơn sơ để thờ thần Thành Hoàng Bổn Cảnh.

Đó chính là viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho sự tồn tại của đình Vĩnh Bình ngày nay.

Từ trưa ngày 14 tháng Chạp, Đội lân, rồng của đình cung thỉnh linh từ “Bàn các ấp” về đình, để cung thỉnh những vị đang được thờ tại các miếu và thỉnh vong linh các bậc tiền bối có công với địa phương. Đến 18 giờ chiều cùng ngày, đoàn rước “linh vị thần” đi một vòng chợ Vĩnh Bình, rồi đưa đến miếu Bà, cúng tế rất long trọng; sau đó đưa “linh vị thần” trở về đình Vĩnh Bình an vị. Dân làng dâng lễ vật, như: Xôi, thịt, trà, rượu, bánh trái, thậm chí cả heo quay… đến cúng đình.

Vào trưa ngày 16 tháng Chạp âm lịch, lễ tống gió được tiến hành. Những con tàu bằng giấy được trang trí cầu kỳ, thắp những cây đèn cầy thả trôi sông cùng các nghi lễ tống gió độc, những điều xui xẻo ra biển, kết thúc 3 ngày đêm sống trong những cảm xúc, tâm linh của nhiều nghi lễ, náo nhiệt của những ngày Lễ hội Kỳ Yên.

Theo chia sẻ của ông Trần Văn Cẩm Xuân, thành viên Ban Phụng tự đình Vĩnh Bình, Lễ hội Kỳ Yên tại đình Vĩnh Bình là một nét đẹp văn hóa tâm linh đã được duy trì liên tục nhiều năm qua.

Đây là dịp để Nhân dân bày tỏ lòng thành kính với Thành Hoàng Bổn Cảnh, cùng cầu mong mưa thuận gió hòa, cuộc sống bình yên và ấm no cho mọi nhà.

Nghi thức cúng đình Vĩnh Bình tại Lễ hội Kỳ Yên.

Ngôi đình cổ kính không chỉ là nơi thờ tự mà còn gắn liền với hành trình khai hoang, lập nghiệp gian khổ của cha ông trên vùng đất này.

Dù sinh sống ở đâu, cứ mỗi dịp lễ hội, người dân lại cùng nhau tụ hội về đình dâng hương, cùng gìn giữ nét đẹp truyền thống văn hóa quê hương và phát huy đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ mai sau.

Lễ Kỳ Yên đình Vĩnh Bình được Ban Phụng tự đình phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức long trọng hằng năm, đây không chỉ là dịp sum họp, gắn kết cộng đồng dân cư, mà còn là nét đẹp văn hóa truyền thống từ bao đời nay trên quê hương Vĩnh Bình mỗi dịp tết đến, xuân về.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, đình Vĩnh Bình vẫn đứng vững như một điểm tựa văn hóa, giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về nguồn cội và nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước qua những bài học được lưu truyền dưới mái đình cổ.

Bảo tồn đình Vĩnh Bình chính là bảo tồn sợi dây liên kết giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, để bản sắc văn hóa vùng đất Gò Công mãi trường tồn.

HOÀI THU - QUỐC NAM

Nguồn Đồng Tháp : https://baodongthap.vn/dau-xua-o-dinh-vinh-binh-a237261.html