Vía Thần Tài: Tín ngưỡng dân gian giữa nhịp sống hiện đại

2 giờ trướcBài gốc

Mâm lễ cúng vía Thần Tài với hoa tươi, trái cây và vàng mã được chuẩn bị chu đáo.

Một tín ngưỡng dân gian ăn sâu trong đời sống

Trong tâm thức dân gian, Thần Tài là vị thần mang lại may mắn, tài lộc, thuận lợi trong làm ăn, buôn bán. Tục thờ Thần Tài có nguồn gốc từ văn hóa Á Đông, gắn với đời sống thương nghiệp. Ở Việt Nam, hình ảnh bàn thờ Thần Tài, Ông Địa đặt dưới đất, quay ra cửa chính đã trở nên quen thuộc trong các cửa hàng, doanh nghiệp.

Không phải ngẫu nhiên mà ngày vía Thần Tài lại thu hút sự quan tâm đặc biệt như vậy. Với nhiều người kinh doanh, đây không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là điểm khởi đầu cho một năm buôn may bán đắt. “Làm ăn thì cần chữ tín, nhưng cũng cần niềm tin” anh Trần Quang Nguyên ở xã Tề Lỗ chia sẻ. Niềm tin ấy giúp con người thêm vững vàng giữa những biến động của thị trường. Tín ngưỡng thờ Thần Tài vì thế không đơn thuần là cầu tài lộc, mà còn là biểu hiện của khát vọng ổn định, no đủ, một giá trị bền vững trong văn hóa Việt.

Cảnh mua bán tấp nập tại các cửa hàng vàng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ khi nhu cầu mua vàng cầu may tăng cao.

Sôi động thị trường vàng ngày mùng 10 tháng Giêng

Vài năm trở lại đây, một nét mới trong ngày vía Thần Tài là phong tục mua vàng lấy may. Từ sáng sớm, nhiều người đã xếp hàng trước các cửa hàng vàng bạc để mua một chỉ, nửa chỉ hoặc đơn giản là một món trang sức nhỏ, với mong muốn “giữ lộc” cho cả năm.

Các cửa hàng lớn như PNJ Vĩnh Phúc, Vàng bạc đá quý Trường Hằng, của hàng Oanh Vân 2 trên địa bàn phường Vĩnh Phúc thường tung ra nhiều sản phẩm vàng miếng, vàng ép vỉ in hình linh vật, Thần Tài... phục vụ nhu cầu tăng cao trong dịp này. Không khí mua bán nhộn nhịp kéo dài từ sáng đến tối, phản ánh một xu hướng: Tín ngưỡng dân gian đang giao thoa mạnh mẽ với kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, bên cạnh ý nghĩa cầu may, việc mua vàng cũng dần mang tính biểu tượng nhiều hơn giá trị thực tế. Không ít người cho biết họ chỉ mua một lượng nhỏ “lấy vía”, sau đó cất giữ như một kỷ niệm đầu năm. Điều đáng chú ý là tín ngưỡng vía Thần Tài không hề bị mai một trước nhịp sống công nghiệp hóa, đô thị hóa. Trái lại, nó thích nghi linh hoạt. Lễ cúng có thể giản tiện hơn, mâm lễ không còn quá cầu kỳ, nhưng sự thành tâm vẫn được đặt lên hàng đầu...

Tín ngưỡng truyền thống nhờ đó bước vào không gian số, tiếp cận thế hệ trẻ bằng cách thức mới mẻ hơn. Nhiều chuyên gia văn hóa cho rằng, sự tồn tại của ngày vía Thần Tài giữa xã hội hiện đại cho thấy sức sống bền bỉ của tín ngưỡng dân gian. Con người dù ở thời đại nào cũng cần một điểm tựa tinh thần.

Trong bối cảnh cạnh tranh, áp lực công việc gia tăng, nghi lễ đầu năm như một cách “khởi động tâm lý”, giúp mỗi người thêm tự tin. Ngày vía Thần Tài vì thế không chỉ là câu chuyện của tiền bạc. Đó còn là sự tiếp nối truyền thống, là sợi dây vô hình nối quá khứ với hiện tại trong đời sống văn hóa Việt.

Các sản phẩm vàng ép vỉ in hình Thần Tài, hạt đậu vàng, nhẫn trơn được trưng bày bắt mắt, phục vụ nhu cầu mua vàng lấy may đầu năm.

Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, thị trường cạnh tranh khốc liệt, mỗi người đều mong có thêm một điểm tựa tinh thần để bắt đầu hành trình mới. Điều đáng ghi nhận là nhận thức của người dân về ngày vía Thần Tài đang dần thay đổi. Nếu trước đây, nhiều người coi đây đơn thuần là dịp “cầu tiền bạc”, thì nay không ít chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhìn nhận sâu sắc hơn: Tài lộc không chỉ đến từ may mắn, mà còn từ sự nỗ lực và uy tín.

Ông Nguyễn Thanh Bình, chủ cửa hàng Oanh Vân 2, phường Vĩnh Phúc chia sẻ: “Cúng Thần Tài là để nhắc mình làm ăn phải đàng hoàng, không gian dối khách hàng. Có tâm thì mới có tài lâu dài”. Sự chuyển biến ấy cho thấy tín ngưỡng đang được đặt trong mối quan hệ hài hòa với đạo đức kinh doanh và tinh thần thượng tôn pháp luật.

Trong bối cảnh xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, văn minh, việc thực hành tín ngưỡng một cách chừng mực càng trở nên cần thiết. Thắp một nén hương đầu năm không có nghĩa là phó mặc vận mệnh cho thần linh; trái lại, đó có thể là khoảnh khắc lắng lại để mỗi người tự nhắc mình về trách nhiệm với công việc, với cộng đồng.

Người trẻ ghi lại khoảnh khắc mua vàng đầu năm, chia sẻ trên mạng xã hội như một cách lưu giữ “vía lộc”.

Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với thế giới. Các giá trị văn hóa ngoại nhập ngày càng đa dạng, phong phú. Tuy nhiên, chính trong dòng chảy ấy, những phong tục như vía Thần Tài lại càng cho thấy vai trò của bản sắc dân tộc. Tín ngưỡng dân gian, nếu được gìn giữ đúng mực, sẽ không cản trở phát triển mà ngược lại tạo nên nền tảng tinh thần bền vững cho xã hội. Nó giúp con người không bị “lạc trôi” giữa nhịp sống số hóa, giữ được mối liên hệ với truyền thống gia đình và cộng đồng.

Hoàng Thủy

Nguồn Phú Thọ : https://baophutho.vn/via-than-tai-tin-nguong-dan-gian-giua-nhip-song-hien-dai-248494.htm