Davos 2026: Suy ngẫm về một thế giới 'rối ren'

2 giờ trướcBài gốc

Các nhà lãnh đạo chính trị, giới hoạch định chính sách, doanh nghiệp... đang tập trung tại Davos (Thụy Sĩ) để tham dự kỳ họp thường niên lần thứ 56 của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF). Trong bối cảnh thế giới đối mặt đồng thời với xung đột địa chính trị, cạnh tranh kinh tế, chuyển đổi năng lượng và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, Diễn đàn năm nay được nhìn nhận như một phép thử đối với khả năng đối thoại và phối hợp toàn cầu.

Cuộc xung đột Nga - Ukraine đã kéo dài sang năm thứ 4 mà chưa thể đi tới một thỏa thuận hòa bình. Ảnh: The New York Times

Một trong những tâm điểm chú ý tại Davos là sự hiện diện của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã xác nhận tham dự cùng phái đoàn cấp cao, bao gồm Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và ông Steve Witkoff, đặc phái viên về Trung Đông. Theo các nhà phân tích Mỹ và châu Âu, nhiều nội dung thảo luận quan trọng tại Davos năm nay, từ chiến sự Ukraine, triển vọng thương mại toàn cầu, căng thẳng eo biển Đài Loan (Trung Quốc) cho đến nguy cơ bất ổn ở Trung Đông sau các diễn biến tại Iran đều ít nhiều gắn với một câu hỏi then chốt: chính sách tiếp theo của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump sẽ đi theo hướng nào.

Tổng thống Donald Trump và cách tiếp cận dựa trên lợi ích

Cựu Tổng thống Pháp François Hollande. Ảnh: The New York Times

Chia sẻ với báo chí trước thềm Davos, cựu Tổng thống Pháp François Hollande cho rằng, bất kỳ Tổng thống Mỹ nào cũng có ảnh hưởng toàn cầu đáng kể. “Ông Donald Trump là Tổng thống Mỹ, và bất kỳ Tổng thống Mỹ nào cũng có ảnh hưởng đến thế giới”. Theo ông, cách tiếp cận chủ đạo của ông Donald Trump là tận dụng xung đột như một công cụ để giành lợi thế kinh tế.

Nhìn lại cuộc trao đổi đầu tiên với ông Donald Trump sau cuộc bầu cử Mỹ năm 2016, ông Hollande cho biết, Tổng thống Mỹ khi đó đã bày tỏ rõ quan điểm hoài nghi đối với các cam kết quốc tế mà ông cho là không mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho Mỹ, như Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu hay thỏa thuận hạt nhân Iran.

“Ông Donald Trump không xây dựng chính sách trên các giá trị hay nguyên tắc”, ông Hollande nói. “Các mệnh lệnh kinh tế mới là động lực và mục tiêu đằng sau hành động của Mỹ”.

Ông Ian Bremmer, Chủ tịch kiêm người sáng lập Eurasia Group. Ảnh: The New York Times

Quan điểm này cũng được phản ánh trong một báo cáo mới của Eurasia Group, trong đó Mỹ được xác định là “nguồn rủi ro toàn cầu chủ yếu trong năm 2026”. Theo ông Ian Bremmer, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập Eurasia Group, điều này xuất phát từ thực tế rằng Mỹ vẫn là quốc gia có ảnh hưởng lớn nhất thế giới, nên mọi biến động chính trị - chính sách tại Washington đều tạo ra tác động lan tỏa.

Thuế quan, thương mại và thị trường

Trên mặt trận kinh tế, ông Robert Zoellick, cựu Chủ tịch Ngân hàng Thế giới nhận định, Tổng thống Donald Trump nhiều khả năng sẽ tiếp tục sử dụng thuế quan như công cụ chính trong chính sách thương mại. “Ông Donald Trump coi thuế quan như một đòn bẩy thuận tiện”, ông Zoellick nhận xét, đồng thời lưu ý rằng các thể chế và luật lệ thương mại quốc tế không phải là ưu tiên hàng đầu trong cách tiếp cận này.

Tuy nhiên, với việc Mỹ chỉ chiếm khoảng 14% thương mại toàn cầu, các đối tác thương mại có xu hướng đa dạng hóa thị trường và tăng cường liên kết với các khu vực khác. Diễn biến Liên minh châu Âu ký kết hiệp định thương mại tự do với một số quốc gia Nam Mỹ gần đây được xem là một ví dụ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ làm gì tiếp theo? Đây là câu hỏi mà các nhà lãnh đạo và những người tham dự Davos quan tâm. Ảnh: The New York Times

Bên cạnh chính sách thương mại, giới tham dự Davos cũng đặc biệt quan tâm tới triển vọng thị trường tài chính, các thương vụ đầu tư, phát hành cổ phiếu, cũng như việc lựa chọn Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Theo ông Zoellick, dù năm 2025 chứng kiến đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán toàn cầu, tâm lý lạc quan vẫn song hành với những lo ngại về các “điểm rủi ro” tiềm ẩn: “Mọi người kỳ vọng nền kinh tế sẽ phục hồi mạnh mẽ, và tại Davos, phần lớn các cuộc thảo luận bên lề sẽ xoay quanh câu hỏi: “Cơ hội nằm ở đâu và điểm nguy hiểm nằm ở đâu?”.

Năng lượng, Trung Quốc và Iran

Một trong những rủi ro lớn được nhắc tới tại Davos là vấn đề năng lượng. Bà Meghan L. O’Sullivan, giáo sư Đại học Harvard cho rằng, trong bối cảnh hơn 80% nhu cầu năng lượng toàn cầu vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, năng lượng đang ngày càng trở thành một công cụ địa chính trị quan trọng, đặc biệt sau cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Bà Meghan L. O'Sullivan, Giáo sư tại Trường Kennedy thuộc Đại học Harvard. Ảnh: The New York Times

“Chúng ta đang sống trong một thế giới mà sự cạnh tranh giữa các cường quốc và thậm chí cả xung đột tiềm tàng là rất thực tế. Ví dụ, tại Venezuela, dầu mỏ dường như là yếu tố then chốt đối với quyết tâm của Tổng thống Donald Trump trong việc can thiệp”.

Về Trung Quốc, giới quan sát nhận định Bắc Kinh sẽ tiếp tục chiến lược đầu tư mạnh mẽ vào đổi mới công nghệ và duy trì vai trò trung tâm trong thương mại toàn cầu. Giáo sư David Shambaugh cho rằng, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump “là Tổng thống Mỹ đầu tiên không nhắc đến hay quan tâm đến chế độ và nhân quyền”, Bắc Kinh đang ở vào vị thế địa chính trị thuận lợi.

Trong khi đó, tình hình Iran nổi lên như một ẩn số lớn đối với Trung Đông. Theo ông Hollande, nếu Iran có thể chuyển mình thành một quốc gia ổn định và dân chủ hơn, điều đó “sẽ thay đổi mọi thứ trong khu vực” và mở ra triển vọng ổn định dài hạn.

Davos - Đối thoại và giới hạn

Từ một cuộc gặp của giới doanh nghiệp năm 1971, Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã trở thành không gian đối thoại toàn cầu hiếm hoi, nơi các cường quốc, khu vực và lĩnh vực khác nhau vẫn có thể trao đổi trực tiếp. Tuy nhiên, như nhiều học giả và nhà quan sát chỉ ra, Davos cũng phản ánh rõ giới hạn của đối thoại tinh hoa.

Theo các nhà phân tích, trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ đang lung lay và Diễn đàn Davos 2026 là cơ hội cuối cùng để cứu vãn. Ảnh: The Guardian

“Trong một kỷ nguyên phân mảnh địa chính trị và suy giảm niềm tin vào các thể chế, Davos vẫn là nơi các bên còn nói chuyện với nhau”, bà O’Sullivan nhận định, nhưng cũng cảnh báo rằng, việc chuyển hóa các cuộc thảo luận cấp cao thành hành động cụ thể và hiệu quả vẫn là thách thức lớn đối với cộng đồng quốc tế.

Trong bức tranh đó, Davos 2026 không chỉ là diễn đàn trao đổi quan điểm, mà còn là thước đo cho khả năng hợp tác của thế giới trước những bất định ngày càng gia tăng của trật tự toàn cầu. Những cuộc thảo luận tại đây, dù chưa thể tạo ra lời giải tức thì, vẫn góp phần định hình cách các quốc gia và khu vực tiếp cận tương lai của một thế giới đang ngày càng “rối ren”.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/davos-2026-suy-ngam-ve-mot-the-gioi-roi-ren-10404212.html