Dạy con phép lịch sự ngày Tết: Chuyện chào hỏi không thể xem nhẹ

2 giờ trướcBài gốc

Trong những ngày Tết, hình ảnh trẻ em mải mê với các thiết bị số, tai nghe đeo kín khi khách ra vào nhà đã trở nên quen thuộc ở không ít gia đình. Có trẻ khi được nhắc thì chào hỏi qua loa, mắt vẫn dán vào màn hình; có trẻ lại lẳng lặng lẩn vào phòng riêng, né tránh tiếp xúc. Thậm chí, có em tỏ ra khó chịu khi bị yêu cầu ra chào khách giữa lúc đang chơi game hay xem dở một chương trình yêu thích.

Thực tế, Tết không chỉ là kỳ nghỉ dài mà còn là "thời điểm vàng" để trẻ học cách ứng xử lễ phép thông qua những tương tác trực tiếp - điều mà nhịp sống bận rộn thường ngày khó lòng tạo ra. Suốt năm học, trẻ chủ yếu giao tiếp trong phạm vi nhà trường và bạn bè đồng trang lứa. Tết là dịp hiếm hoi các em được gặp gỡ đông đủ họ hàng nhiều thế hệ, học cách xưng hô đúng mực, lắng nghe câu chuyện của người lớn, biết chia sẻ và thể hiện sự quan tâm. Đó chính là những bài học xã hội sống động mà không sách vở nào thay thế được.

Hướng dẫn khéo léo thay vì áp đặt và thúc ép

Theo cô Đỗ Kim Oanh - giáo viên Trường Mầm non Chim non (Hà Nội), chào hỏi hay nói lời cảm ơn là biểu hiện của năng lực giao tiếp xã hội, được hình thành từ quá trình giáo dục kiên trì chứ không phải "bản năng". Trẻ cần được hướng dẫn, được làm quen và thực hành lặp đi lặp lại trong môi trường tích cực.

Tuy nhiên, nhiều phụ huynh hiện nay lại chọn cách quát mắng hoặc nhắc nhở gay gắt ngay trước mặt khách: "Chào đi!", "Sao không biết bảo sao chào vậy?". Không khí gượng gạo ấy vô tình khiến trẻ căng thẳng, xấu hổ. Thay vì hiểu rằng chào hỏi là biểu hiện của sự tôn trọng, trẻ lại ghi nhớ cảm giác bị ép buộc, bị so sánh. Lâu dần, các em có thể càng né tránh giao tiếp, thậm chí nảy sinh tâm lý sợ Tết vì cảm giác bị "soi xét" và đánh giá.

Ảnh minh họa.

Chuyên gia tâm lý, TS. Hoàng Thanh Phương - giảng viên Trường Đại học Hùng Vương nhấn mạnh, dạy trẻ lễ phép không đồng nghĩa với ép buộc. Theo ông, cha mẹ nên chuẩn bị tâm lý cho con trước Tết, thay vì chờ đến khi khách bước vào nhà mới vội vàng nhắc nhở.

"Phụ huynh có thể trò chuyện với con từ sớm: giải thích về thứ bậc họ hàng, gợi ý những lời chúc phù hợp với ông bà, cô chú; thậm chí cùng con tập thử một vài tình huống. Khi trẻ được chuẩn bị trước, các em sẽ tự tin và chủ động hơn", TS. Hoàng Thanh Phương chia sẻ.

Khi trẻ thực hiện chưa trọn vẹn, người lớn nên nhẹ nhàng gợi mở hoặc góp ý riêng sau đó. Ví dụ, sau khi khách ra về, cha mẹ có thể nhắc: "Lần sau con nhớ nhìn vào mắt bác khi chào nhé" thay vì chỉnh sửa công khai trước đông người. Sự tôn trọng này giúp trẻ giữ được lòng tự trọng và sẵn sàng điều chỉnh hành vi.

Đặc biệt, vai trò làm gương của người lớn là yếu tố then chốt. Nếu cha mẹ tiếp khách với thái độ niềm nở, biết lắng nghe, nói lời cảm ơn và xin lỗi đúng lúc, trẻ sẽ tự nhiên học theo. Ngược lại, nếu người lớn mải mê điện thoại, tỏ ra sốt ruột hoặc thiếu kiên nhẫn khi trò chuyện, rất khó để trẻ hình thành thói quen ứng xử đúng mực.

Tôn trọng cá tính và bồi đắp nhân cách bền vững

Theo TS. Hoàng Thanh Phương, một nguyên tắc cốt lõi trong giáo dục hiện đại là tôn trọng cá tính của trẻ. Không phải em nhỏ nào cũng hoạt bát, thích giao tiếp. Với những trẻ hướng nội, việc buộc các em phải "diễn" sự vồn vã, nói những lời hoa mỹ vượt quá khả năng có thể gây phản tác dụng, khiến trẻ thêm áp lực.

Thay vì đặt nặng hình thức, phụ huynh có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực: nhắc con đứng dậy khi người lớn vào nhà, mỉm cười, gật đầu và nói lời chào rõ ràng; khi nhận lì xì, biết dùng hai tay và nói "Con cảm ơn". Những hành vi đơn giản ấy giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn mà vẫn thể hiện được sự giáo dưỡng cần thiết.

Bên cạnh đó, cha mẹ cũng có thể khuyến khích con tham gia những việc nhỏ trong gia đình dịp Tết như dọn dẹp nhà cửa, bày mâm ngũ quả, chuẩn bị trà bánh mời khách. Khi được giao trách nhiệm phù hợp với lứa tuổi, trẻ sẽ hiểu mình là một phần của gia đình, từ đó chủ động hơn trong giao tiếp và cư xử.

TS. Hoàng Thanh Phương chia sẻ, Tết chính là "lớp học xã hội" tự nhiên nhất để trẻ học cách quan sát và lắng nghe. Thông qua những câu chuyện của ông bà về truyền thống gia đình, những lời hỏi han của họ hàng, trẻ dần hình thành ý thức về cội nguồn và các chuẩn mực ứng xử trong cộng đồng.

Dạy con phép lịch sự ngày Tết vì thế không chỉ để "đẹp mặt" với họ hàng, mà là cách gieo mầm nhân cách lâu dài. "Khi trẻ biết lễ phép đúng lúc, các em học được cách tôn trọng người khác và tôn trọng chính mình. Đó là tiền đề để trẻ trở thành người có trách nhiệm trong học tập và cuộc sống. Những ngày Tết rồi sẽ qua nhanh, nhưng những bài học về ứng xử nếu được trao gửi bằng sự kiên nhẫn và yêu thương sẽ trở thành hành trang tinh thần đi cùng trẻ suốt cuộc đời", TS. Hoàng Thanh Phương nhấn mạnh.

Đỗ Vi

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/day-con-phep-lich-su-ngay-tet-chuyen-chao-hoi-khong-the-xem-nhe-169260213224656656.htm