Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Nguyễn Kim Sơn đã đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội 13 của ngành GD-ĐT, đồng thời chia sẻ về việc triển khai các nhiệm vụ chiến lược trong thời gian tới.
NHỮNG ĐIỂM NHẤN QUAN TRỌNG
Về những kết quả trong nhiệm kỳ, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho biết đây là giai đoạn tiếp tục triển khai mạnh mẽ việc đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT.
Với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, 5 năm qua ghi nhận việc triển khai mạnh mẽ chủ trương tự chủ, huy động các nguồn lực xã hội, mang lại nhiều kết quả tích cực.
Bộ trưởng GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn
Các cơ sở giáo dục đại học, cả công lập và ngoài công lập, đã cải thiện rõ rệt các chỉ số chất lượng. Nhiều cơ sở giáo dục đại học Việt Nam có mặt trong các bảng xếp hạng quốc tế, trong đó có nhóm 1.000 và thậm chí nhóm 500 trường đại học hàng đầu thế giới và châu Á.
Trong 5 năm qua, cơ sở vật chất phục vụ giáo dục từ mầm non, phổ thông đến giáo dục đại học tiếp tục được quan tâm đầu tư và từng bước được cải thiện. Mặc dù tốc độ gia tăng cải thiện cơ sở vật chất chưa được như mong muốn nhưng so với đầu nhiệm kỳ, tỷ lệ trường học được kiên cố hóa đã có sự gia tăng rõ rệt.
Bộ trưởng chia sẻ một điểm nhấn quan trọng khác là chuyển đổi số. Ngành giáo dục đã có những bước đi tiên phong trong chuyển đổi số và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu cho ngành. Từ năm 2022, cơ sở dữ liệu học sinh phổ thông đã cho phép việc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển đại học được thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số, trực tuyến. Đây là một kết quả quan trọng, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và thuận lợi cho người học.
Cơ sở dữ liệu về trường học, người học và đội ngũ giáo viên được xây dựng. Cơ sở dữ liệu về hồ sơ học tập suốt đời của người học, bao gồm 2 hợp phần là học bạ số và văn bằng số, đã được triển khai và bước đầu kết nối với Cổng dịch vụ công quốc gia. Việc kết nối này góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến văn bằng, chứng chỉ, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và xã hội. Các cơ sở giáo dục đại học cũng đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học, quản lý và xây dựng mô hình trường học thông minh.
Ông Nguyễn Kim Sơn khẳng định đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và bước đầu ứng dụng AI trong dạy và học có thể được xem là những điểm sáng, thể hiện vai trò tiên phong của ngành giáo dục trong quá trình hiện đại hóa và nâng cao chất lượng GD-ĐT.
Tập trung phát triển đội ngũ nhà giáo - nhân tố nền tảng, then chốt nhằm nâng cao chất lượng GD-ĐT, cũng là dấu ấn quan trọng của ngành.
Trong 5 năm qua, đội ngũ nhà giáo đã có sự phát triển cả về quy mô, cơ cấu và chất lượng. Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ đã quan tâm, bổ sung một số lượng lớn biên chế cho ngành giáo dục nhằm bảo đảm yêu cầu “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên, có trường học", đặc biệt là tăng cường đội ngũ giáo viên cho giáo dục mầm non và tiểu học.
Nhiều chính sách khuyến khích, đãi ngộ được ban hành, góp phần gia tăng đội ngũ nhà giáo, tăng cường sự gắn bó của giáo viên với nghề. Một tín hiệu tích cực là trong những năm gần đây, điểm trúng tuyển vào các cơ sở đào tạo giáo viên thuộc nhóm cao nhất. Chất lượng đầu vào ngành sư phạm được nâng lên là dấu hiệu rất đáng mừng, tạo nền tảng quan trọng cho nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục trong thời gian tới.
Bộ trưởng GD-ĐT cho biết đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh tế - xã hội, cùng những mục tiêu phát triển mới được đặt ra trên cơ sở thực tiễn. Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71 xác định mục tiêu đột phá phát triển GD-ĐT, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng GD-ĐT nhằm phát triển con người toàn diện, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp phát triển đất nước.
Nghị quyết số 71 được ban hành có ý nghĩa định hướng quan trọng, tạo cơ sở cho những thay đổi mang tính chiến lược trong phát triển GD-ĐT thời gian tới. Các nội dung cốt lõi của nghị quyết đã được đưa vào các dự thảo văn kiện của Đại hội 14, làm căn cứ để tổ chức triển khai trong giai đoạn tiếp theo.
NGÀNH GIÁO DỤC VỚI NHIỀU VIỆC PHẢI LÀM
Trong thời gian tới, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho rằng sẽ có rất nhiều việc phải làm. Ngành giáo dục đang triển khai với một tinh thần, quyết tâm mới và ý chí rất cao. Trong đó, nhiệm vụ đặt ra trước hết và có ý nghĩa nền tảng là đổi mới tư duy, nhận thức về GD-ĐT. Việc đổi mới tư duy, nhận thức được xác định là khâu mở đầu có vai trò đặc biệt quan trọng, làm cơ sở và tiền đề để triển khai đồng bộ các nội dung đổi mới tiếp theo.
Đổi mới tư duy bao gồm việc xác lập nhận thức mới về vai trò, vị trí, trách nhiệm, sứ mệnh của GD-ĐT; nhận thức đầy đủ, thống nhất về vai trò, vị trí chủ đạo của Nhà nước, vị trí nòng cốt của hệ thống giáo dục công lập, về việc huy động, đầu tư và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho GD-ĐT.
Cô và trò Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân, Hà Nội. Ảnh: Thế Bằng
Cùng với đó là nhận thức mới về tự chủ trong giáo dục, đặc biệt là gia tăng sự lãnh đạo toàn diện của tổ chức Đảng trong cơ sở giáo dục, nhất là với cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.
Bộ trưởng nhấn mạnh một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn tới là đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật then chốt, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Bên cạnh đó là đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong các cơ sở giáo dục đại học; qua đó tạo ra các sản phẩm nghiên cứu có giá trị thực tiễn, đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.
Với giáo dục mầm non, ngành sẽ tập trung hoàn thiện và triển khai chương trình giáo dục mầm non mới song song, đồng bộ với việc thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3-5 tuổi. Chương trình mới được xây dựng theo định hướng phát triển toàn diện trẻ em, chú trọng các yếu tố về thể chất, sức khỏe và kỹ năng, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ trong giai đoạn mới.
Với giáo dục phổ thông, giai đoạn tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh đổi mới theo chiều sâu trên cơ sở kế thừa những kết quả đạt được trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong đó, một trong những trọng tâm là hoàn thiện việc trang bị kỹ năng, phát triển toàn diện người học, tổ chức đào tạo tốt hơn các môn học mới như Mỹ thuật, Giáo dục thể chất… nhằm bảo đảm mục tiêu giáo dục toàn diện.
Một nhiệm vụ rất quan trọng đang được ngành giáo dục tích cực triển khai là từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học. Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, đây là nhiệm vụ nhiều thách thức. Nhưng với quyết tâm cao, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, ngành giáo dục tin tưởng sẽ từng bước thực hiện hiệu quả, hướng tới hoàn thành các mục tiêu đặt ra đối với giáo dục phổ thông trong thời gian tới.
Trần Thường