Các thông tin xuyên tạc liên quan đến sách giáo khoa do Bộ GD&ĐT cảnh báo. Ảnh: MOET.
Ngày 2/1, Bộ GD&ĐT cho biết mạng xã hội đang lan truyền những thông tin thất thiệt, xuyên tạc liên quan nội dung lịch sử trong sách giáo khoa, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống. Đây là bộ sách được Bộ GD&ĐT lựa chọn thống nhất dùng chung trong cả nước, bắt đầu từ năm học 2025-2025.
Trước sự việc trên, Bộ GD&ĐT đã có văn bản đề nghị Bộ Công an và các cơ quan chức năng xác minh, làm rõ động cơ, mục đích của việc tạo dựng, phát tán các thông tin, bình luận thất thiệt, xuyên tạc nội dung lịch sử trong sách giáo khoa.
Mục đích là để xử lý nghiêm các vi phạm, đảm bảo an ninh chính trị trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Hàng loạt thông tin xuyên tạc sách giáo khoa
Thực tế, đây không phải lần đầu tiên thông tin xuyên tạc về sách giáo khoa xuất hiện trên mạng xã hội.
Trước đó, tháng 10/2023, mạng xã hội lan truyền nhiều thông tin về một số nội dung được cho là ngữ liệu trong sách giáo khoa như "Giã gạo thổi cơm", "Bắn tung tóe", "Bạn An dũng cảm", "Bé xách đỡ mẹ", "Vẽ gì khó".
Mỗi bài đăng kèm hình ảnh được mô tả là trang sách có các ngữ liệu này, thu hút lượng lớn lượt tương tác bình luận. Từ những thông tin này, nhiều người chỉ trích ngành giáo dục khi đưa các ngữ liệu này vào sách giáo khoa, gây ảnh hưởng đến tư duy học sinh.
Ngay sau đó, Bộ GD&ĐT đã phải lên tiếng khẳng định những nội dung trên không có trong sách giáo khoa hiện hành. Thời điểm đó, bộ đã đề nghị các cơ quan chức năng vào cuộc điều tra nguồn gốc thông tin trên, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cá nhân, tổ chức đăng tải, xuyên tạc.
Chưa dừng lại, hồi tháng 3/2025, tài khoản Facebook tên “Diễn đàn Lịch sử Việt Nam LSVN” cũng đăng tải một bài viết kèm hình ảnh trang sách, cho rằng sách giáo khoa có nội dung sai lệch.
Tuy nhiên, qua rà soát cho thấy những thông tin này đã bị cắt ghép, chỉnh sửa và xuyên tạc từ nội dung sách giáo khoa Lịch sử lớp 12, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống. Thời điểm đó, NXB Giáo dục Việt Nam cũng xem xét đề nghị các cơ quan chức năng vào cuộc điều tra nguồn gốc thông tin trên, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức đăng tải, xuyên tạc.
Bộ GD&ĐT nhiều lần đề nghị cơ quan chức năng xác minh, làm rõ động cơ, mục đích của việc xuyên tạc nội dung sách giáo khoa. Ảnh: MOET.
Cần quyết liệt điều tra và xử lý nghiêm
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ThS.LS Nguyễn Văn Lâm, Công ty Luật TNHH PT, đánh giá cao việc Bộ GD&ĐT có quan điểm rõ ràng và có hành động cần thiết để tránh những thông tin xuyên tạc tiếp tục gây ra thiệt hại.
Theo luật sư Lâm, với thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, những thông tin chưa được kiểm chứng, xuyên tạc về sách giáo khoa sẽ tác động tiêu cực với nhiều đối tượng.
Cụ thể, với học sinh, phụ huynh, đây là nhóm rất khó để kiểm chứng được tính chính xác của thông tin nhưng lại dễ bị tác động, dẫn dắt theo tâm lý đám đông. Họ sẽ mang tâm lý lo lắng, hoài nghi về chính những nội dung trẻ đang được học, khiến việc tiếp thu kiến thức trở nên khó khăn, kể cả khi đó là những kiến thức chuẩn.
Bên cạnh đó, các thông tin xuyên tạc gây ảnh hưởng trực tiếp tới uy tín và niềm tin xã hội đối với Bộ GD&ĐT, ngành giáo dục cũng như đội ngũ tác giả, nhà xuất bản.
Do đó, LS Nguyễn Văn Lâm cho rằng cơ quan chức năng cần vào cuộc quyết liệt, điều tra và xử lý nghiêm các hành vi xuyên tạc sách giáo khoa để tránh tái diễn. Theo luật sư, hiện nay, pháp luật đã có những quy định cụ thể để giải quyết dứt điểm.
LS Nguyễn Văn Lâm ủng hộ việc điều tra và xử lý nghiêm các hành vi xuyên tạc sách giáo khoa để tránh tái diễn. Ảnh: NVCC.
Cụ thể, tùy vào kết quả xác minh, đánh giá về mức độ vi phạm và thiệt hại gây ra, cơ quan chức năng có thể xử phạt hành chính các đối tượng xuyên tạc thông tin.
Trong trường hợp kết quả xác minh, đánh giá cho thấy mức độ vi phạm nghiêm trọng, có động cơ, mục đích rõ ràng và gây ảnh hưởng xấu tới dư luận, gây thiệt hại lớn thì các cá nhân thực hiện hành vi xuyên tạc có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Ngoài việc phải chịu xử phạt hành chính hoặc trách nhiệm hình sự thì người thực hiện hành vi đưa thông tin xuyên tạc còn phải tiến hành gỡ bỏ các thông tin đã xuyên tạc, đính chính thông tin sai sự thật và bồi thường đối với những thiệt hại mà mình gây ra theo quy định.
Ngoài việc xử lý trách nhiệm của các cá nhân đã thực hiện hành vi vi phạm, LS Lâm cho rằng cơ quan Nhà nước cần yêu cầu các trang mạng xã hội tăng cường cơ chế kiểm duyệt nhằm ngăn chặn việc phát tán thông tin sai sự thật.
Cụ thể, các nền tảng này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về công tác kiểm soát nội dung, bao gồm chủ động giám sát, phát hiện và gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật hoặc tiêu chuẩn cộng đồng, cung cấp công cụ rà quét theo yêu cầu của cơ quan quản lý, đồng thời phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc phổ biến quy định tới người dùng.
Về phía người dùng, luật sư khuyến nghị người sử dụng mạng xã hội nên:
Chia sẻ những thông tin có nguồn chính thống, đáng tin cậy;
Không đăng tải những nội dung vi phạm pháp luật, các thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác;
Không sử dụng ngôn ngữ phản cảm, vi phạm thuần phong mỹ tục; tung tin giả, tin sai sự thật; quảng cáo, kinh doanh dịch vụ trái phép... gây bức xúc trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội;
Có các hành vi, ứng xử phù hợp với những giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt Nam; không sử dụng từ ngữ gây thù hận, kích động bạo lực, phân biệt vùng miền, giới tính, tôn giáo.
Dù thông tin xuyên tạc gây ra nhiều tác động tiêu cực, song LS Nguyễn Văn Lâm cho rằng đây cũng là cơ hội để ngành giáo dục nhìn lại và cẩn trọng hơn nữa trong việc biên soạn, thẩm định sách giáo khoa.
Ví dụ, với vụ việc gần đây, Bộ GD&ĐT đã tổ chức rà soát, kết quả cho thấy nội dung dạy học về Quang Trung, phong trào Tây Sơn hay nhà Nguyễn được bố trí đầy đủ, có hệ thống ở các khối lớp.
Như vậy, để tránh gây hiểu lầm, LS Lâm cho rằng đội ngũ biên soạn có thể chú thích nội dung sẽ được dạy ở lớp sau, tránh để người đọc chỉ được tiếp cận một phần bộ sách giáo khoa, dẫn đến hiểu lầm và tạo ra tiền đề cho các cá nhân, tổ chức hiểu sai, xuyên tạc nội dung.
Ngọc Bích