Đề xuất bỏ hình phạt tử hình với hàng loạt tội danh

một giờ trướcBài gốc

Vừa qua, Bộ Tư pháp đã công bố tài liệu thẩm định hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) (BLHS).

Theo Dự thảo báo cáo tổng kết việc thi hành Bộ luật hình sự, hình phạt tử hình thường được áp dụng nhiều nhất ở nhóm tội phạm về ma túy, tiếp đó là nhóm tội về xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm con người như tội giết người (14,6%), Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (0,01%), Tiếp đến là nhóm tội phạm về tham nhũng (Tội tham ô tài sản (0,02%).

Theo đề xuất, chỉ còn 2 tội danh áp dụng hình phạt tử hình. Ảnh: Minh họa

Báo cáo đánh giá, quá trình giải quyết, xét xử các vụ án hình sự đối với cá nhân cho thấy, số lượng các vụ án tiếp tục gia tăng với tính chất, mức độ phức tạp, quy mô, thủ đoạn phạm tội tinh vi.

Việc xét xử đã đảm bảo nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; chưa phát hiện trường hợp nào kết án oan người vô tội, đã áp dụng hình phạt nghiêm khắc đối với người chủ mưu, cầm đầu.

Đặc biệt các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo được Tòa án các cấp tổ chức xét xử nghiêm túc, đúng tiến độ, đúng pháp luật, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Hình phạt áp dụng đối với các bị cáo tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội.

Dự thảo Bộ luật sẽ tiếp tục thu hẹp phạm vi các tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình trong BLHS hiện hành, chỉ giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội danh có tính chất “tội ác nghiêm trọng”, xâm phạm đến khách thể đặc biệt quan trọng, gây những hậu quả nặng nề về mặt kinh tế, xã hội và an ninh con người.

Hiện 10 tội danh áp dụng hình phạt tử hình (từ 1-7-2025) gồm: tội Phản bội tổ quốc (Điều 108); tội Bạo loạn (Điều 112); Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 113); Giết người (Điều 123); Hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142); Sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248); Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251); Khủng bố (Điều 299); Chống loài người (điều 422) và Tội phạm chiến tranh (điều 423).

Dự kiến, BLHS sau sửa đổi sẽ thu hẹp chỉ còn 2 tội danh áp dụng hình phạt tử hình là giết người và hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Việc này nhằm phù hợp với xu hướng quốc tế, phù hợp với quy định của Công ước Liên hợp quốc về quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam là thành viên; phù hợp với tình hình, diễn biến tội phạm và tình hình kinh tế, xã hội của Việt Nam.

Quá trình tham vấn và lấy ý kiến, VKSND Tối cao đề nghị, bên cạnh 2 tội danh vẫn giữ hình phạt tử hình thì cân nhắc giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội danh khác, gồm: tội phản bội tổ quốc (Điều 108), tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248), tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251).

Theo VKSND Tối cao, đây là các tội danh đặc biệt quan trọng, xử lý các hành vi đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm khách thể về bảo vệ tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia ở mức độ cao nhất; hoặc là các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, hoạt động có tổ chức, có tính xuyên quốc gia, gây hậu quả nặng nề, lâu dài cho toàn xã hội, khó khắc phục.

Việc giữ hình phạt tử hình đối với các tội phạm này sẽ bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, nhất là đối với các trường hợp người phạm tội là chủ mưu, cầm đầu, tái phạm nguy hiểm hoặc sản xuất, mua bán trái phép chất ma túy có khối lượng đặc biệt lớn…

Bộ Quốc phòng đề nghị làm rõ hơn tác động của từng chính sách đối với quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Đây là nội dung cần được đánh giá riêng, nhất là đối với các đề xuất liên quan đến thu hẹp hình phạt tử hình, bổ sung tội danh mới, mở rộng trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại…

Văn phòng Chủ tịch nước đề nghị việc thu hẹp hình phạt tử hình cần được cân nhắc trên cơ sở đầy đủ cả lý luận và thực tiễn, đặc biệt đối với các tội phạm về ma túy trong bối cảnh tình hình vẫn diễn biến phức tạp.

Đồng thời, cần lưu ý rằng các sửa đối gần đây của Bộ luật Hình sự (năm 2025) chưa có đủ thời gian để đánh giá tác động, do đó cần tránh điều chỉnh tiếp theo hướng giảm mang tính cơ học.

Theo báo cáo, Bộ Công an sẽ tiếp thu các ý kiến, nghiên cứu, rà soát các nội dụng này. Mọi sự thay đổi sẽ được tính toán để cân bằng giữa yêu cầu nhân đạo hóa với bảo vệ trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia.

Bộ luật dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI và thông qua tại Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XVI.

BÙI TRANG

Nguồn PLO : https://plo.vn/de-xuat-bo-hinh-phat-tu-hinh-voi-hang-loat-toi-danh-post909018.html