Cứ 3 vụ tai nạn, có 1 vụ liên quan xe vận tải
Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ và hệ thống quản lý dữ liệu các thiết bị này.
Theo Bộ Công an xe vận tải chỉ chiếm 13,7% tổng lượng xe lưu hành nhưng lại liên quan tới 37,1% số vụ tai nạn giao thông (ảnh minh họa).
Theo Bộ Công an, việc xây dựng Nghị định nhằm triển khai các quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ sửa đổi, bổ sung tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự năm 2025), đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường phòng ngừa tai nạn giao thông bằng giải pháp công nghệ.
Thực tế cho thấy, nhiều quốc gia có hệ thống giao thông phát triển như Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Úc, Nhật Bản hay Hàn Quốc đã triển khai hệ thống quản lý các thiết bị giám sát hành trình, camera giám sát lái xe và khoang hành khách; nhằm kịp thời phát hiện, cảnh báo các hành vi gây mất an toàn giao thông (ATGT) như: buồn ngủ, hút thuốc lá trong xe, buông hai tay khỏi vô lăng; hành vi vi phạm pháp luật về TTATGT như: sử dụng điện thoại khi lái xe, không thắt dây đai an toàn, điều khiển xe quá thời gian quy định, chạy quá tốc độ, dùng chân điều khiển xe...
Trong khi đó, pháp luật hiện hành của Việt Nam chưa quy định các thiết bị giám sát phải có chức năng tự động phát hiện và cảnh báo nguy cơ mất an toàn giao thông. Đây là kinh nghiệm rất quan trọng từ quốc tế để Việt Nam nghiên cứu, áp dụng phù hợp với điều kiện hiện nay.
Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy, cả nước có gần 1 triệu phương tiện kinh doanh vận tải trên tổng số khoảng 7,3 triệu ô tô, chiếm 13,7% tổng lượng xe đang lưu hành. Tuy nhiên, nhóm phương tiện này lại liên quan tới 37,1% số vụ tai nạn giao thông và hơn 40% số người tử vong vì tai nạn giao thông.
Trung bình cứ 1,61 vụ TNGT liên quan đến xe ô tô tải, rơ - mooc, sơ - mi rơ - mooc thì có 1 người chết, 1,68 vụ TNGT liên quan đến xe ô tô khách thì có 1 người chết.
Đáng chú ý, trung bình cứ 3 vụ tai nạn giao thông thì có 1 vụ liên quan đến xe khách, xe tải hoặc các loại xe kéo rơ-moóc, sơ-mi rơ-moóc.
Phân tích nguyên nhân cho thấy phần lớn các vụ tai nạn xuất phát từ lỗi của người điều khiển phương tiện như thiếu quan sát, đi sai làn đường, vi phạm quy định khi chuyển hướng, sử dụng rượu bia, vượt xe sai quy định, vi phạm tốc độ, không giữ khoảng cách an toàn, mệt mỏi, ngủ gật,…
Theo Bộ Công an, nếu không có cơ sở pháp lý đầy đủ để theo dõi, quản lý, giám sát, phát hiện và cảnh báo, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm của lái xe kinh doanh vận tải, hành khách thì không ngăn ngừa, giảm thiểu TNGT do loại phương tiện này gây ra.
Bộ Công an đề xuất thiết bị giám sát trên xe kinh doanh vận tải phải có chức năng tự động phát hiện và cảnh báo vi phạm TTATGT, hành vi mất an toàn giao thông (ảnh minh họa).
Thiết bị phải tự động phát hiện và cảnh báo vi phạm
Bộ Công an đánh giá các thiết bị giám sát hành trình và camera lái xe hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Các thiết bị chủ yếu ghi nhận dữ liệu theo chu kỳ, chưa có khả năng tự động phát hiện hành vi vi phạm pháp luật về TTATGT đường bộ của người lái xe, tự động phát hiện các dấu hiệu mất tập trung, ngủ gật, hút thuốc lá trong xe….để đưa ra cảnh báo tức thời cho người điều khiển phương tiện tại thiết bị ngoại vi nhằm phòng ngừa TNGT, mất ATGT.
Bên cạnh đó, dữ liệu hình ảnh người lái xe hiện chủ yếu được chụp ảnh định kỳ thay vì ghi nhận liên tục dưới dạng video và chưa được truyền theo thời gian thực. Điều này khiến nhiều hình ảnh thu thập được không phản ánh đúng hành vi vi phạm, làm gia tăng dung lượng lưu trữ nhưng chưa đáp ứng yêu cầu giám sát và xử lý kịp thời.
Để khắc phục những bất cập trên, dự thảo Nghị định đề xuất thiết bị giám sát hành trình tiếp tục ghi nhận các dữ liệu cơ bản về hành trình phương tiện, trong khi dữ liệu camera giám sát người lái xe và khoang hành khách phải là những dữ liệu dạng video được ghi nhận liên tục trong mọi điều kiện ánh sáng.
Đặc biệt, các thiết bị này phải có chức năng tự động phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật, hành vi gây mất an toàn giao thông của người lái xe, hành vi vi phạm trong khoang chở khách và tự động cảnh báo an toàn.
Dự thảo cũng quy định việc truyền, thời gian lưu trữ dữ liệu thiết bị giám sát hành trình, ghi nhận hình ảnh hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ về máy chủ dịch vụ, từ máy chủ dịch vụ về máy chủ Cục Cảnh sát giao thông theo thời gian thực; dữ liệu truyền từ thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách về máy chủ Cục CSGT là các hành vi vi phạm pháp luật, hành vi gây mất ATGT.
Ngoài ra, dữ liệu thu được từ thiết bị GSHT phải được lưu trữ trên thiết bị ít nhất 30 ngày, trên máy chủ dịch vụ ít nhất 1 năm, trên máy chủ Cục Cảnh sát giao thông ít nhất 3 năm.
Dữ liệu thu được từ thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe được lưu trữ trên thiết bị ít nhất 3 ngày, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách được lưu trữ trên thiết bị này ít nhất 10 ngày.
Đối với các dữ liệu hành vi vi phạm pháp luật, hành vi gây mất an toàn về TTATGT đường bộ thu được từ thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách được lưu trữ trên máy chủ dịch vụ ít nhất 3 tháng, trên máy chủ Cục CSGT ít nhất 3 năm.
Yến Chi