Đề xuất chấm dứt chồng chéo trong quản lý an toàn thực phẩm

3 giờ trướcBài gốc

Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi.

Gánh nặng thực phẩm bẩn

Theo báo cáo của Bộ Y tế, vấn đề an toàn thực phẩm hiện nay không chỉ là nỗi lo thường nhật mà đã trở thành gánh nặng kinh tế - xã hội lớn. Trên thế giới, mỗi ngày có hơn 1,6 triệu người mắc bệnh do ăn phải thực phẩm bẩn và khoảng 420.000 người thiệt mạng mỗi năm.

Có tới hơn 200 bệnh, từ tiêu chảy đến ung thư, đều có nguyên nhân từ việc tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc hóa chất. Các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình đang phải gánh chịu thiệt hại ước tính khoảng 95 tỉ USD mỗi năm vì thực phẩm bẩn.

Tại Việt Nam, tổng chi phí chi trả trực tiếp cho các ca điều trị ngộ độc thực phẩm ước tính hơn 9 tỉ đồng, chưa kể các chi phí gián tiếp khác.

Người dân buôn bán tại chợ đầu mối Bình Điền (TP.HCM). Ảnh: THẢO PHƯƠNG

Một trong những vấn đề gây bức xúc cho người dân và doanh nghiệp thời gian qua là sự chồng chéo trong quản lý. Luật An toàn thực phẩm 2010 phân công trách nhiệm cho 3 bộ (Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũ, Công thương) quản lý theo nhóm ngành hàng.

Tuy nhiên, theo Bộ Y tế, thực tiễn cho thấy mô hình này đã tạo ra những sự chồng chéo, khó phân định trách nhiệm, đặc biệt là với các sản phẩm giao thoa; thiếu tập trung nguồn lực, phân mảnh và manh mún trong chỉ đạo và xử lý sự cố về an toàn thực phẩm.

"Điều này đôi khi dẫn đến chồng chéo trách nhiệm, khó khăn trong phối hợp và thiếu rõ ràng trong xác định ai chịu trách nhiệm chính trong một số vấn đề cụ thể. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến lãng phí nguồn lực trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm và chưa mang lại hiệu quả rõ rệt", Bộ Y tế nêu rõ.

Quy định pháp luật hiện hành phân công rõ trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm cho 3 bộ, ngành quản lý trong suốt quá trình sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm: Bộ Y tế quản lý 6 nhóm ngành hàng, Bộ Công Thương quản lý 8 nhóm ngành hàng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũ quản lý 19 nhóm ngành hàng.

Để khắc phục, dự thảo Luật quy định chính sách về phân quyền quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm ở trung ương và phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của UBND cấp tỉnh trong việc thực hiện quyền quản lý an toàn thực phẩm tại địa phương.

Theo đó, Bộ đưa ra 2 mô hình:

Mô hình 1 là một cơ quan thống nhất quản lý an toàn thực phẩm, như Hàn Quốc có Bộ An toàn thực phẩm và dược phẩm, Singapore có Cơ quan quản lý an toàn thực phẩm nông nghiệp và Thú y thuộc Bộ Phát triển quốc gia.

Mô hình 2 (nhiều quốc gia vận dụng mô hình này) là mô hình tích hợp/lồng ghép, như Nhật Bản, Trung Quốc có Cơ quan Giám sát và quản lý thực phẩm và dược phẩm.

Khi triển khai mô hình này, sẽ có một cơ quan độc lập cấp quốc gia chịu trách nhiệm về: Xây dựng chính sách, quản lý và đánh giá rủi ro, xây dựng các quy chuẩn và quy chế; điều phối các hoạt động kiểm soát thực phẩm, hoạt động giám sát và kiểm tra, phân cấp cho các bộ/ngành liên quan về các nhiệm vụ thanh tra và thực thi các quy định, giáo dục, đào tạo.

Siết chặt quản lý thực phẩm chức năng và kinh doanh online

Trước sự bùng nổ của thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thương mại điện tử, Bộ Y tế đã chỉ rõ những khoảng trống pháp lý cần lấp đầy như sau:

Thực phẩm chức năng: Bộ Y tế đề xuất quy định bắt buộc các cơ sở sản xuất nhóm sản phẩm nguy cơ cao (thực phẩm chức năng, thực phẩm dinh dưỡng y học, sản phẩm cho trẻ đến 36 tháng tuổi...) phải áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến (GMP, HACCP...). Điều này nhằm loại bỏ các cơ sở sản xuất manh mún, kém chất lượng.
Kinh doanh online: Dự thảo Luật quy định cụ thể về trách nhiệm của người bán hàng trên không gian mạng. Các cơ sở kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, ứng dụng bán hàng phải tuân thủ điều kiện bảo quản, truy xuất nguồn gốc và công khai thông tin sản phẩm trung thực.
Quảng cáo: Sẽ siết chặt quản lý hoạt động quảng cáo, đặc biệt là việc sử dụng người có ảnh hưởng (KOLs) để quảng cáo thực phẩm. Người chuyển tải quảng cáo phải công khai mối quan hệ tài trợ và chịu trách nhiệm về nội dung tin tải.

Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu của người dân, dự thảo Luật đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc. Theo đó, thực phẩm tươi sống phải có giấy chứng nhận kiểm dịch, kiểm tra vệ sinh thú y.

Thực phẩm bao gói sẵn phải được chế biến từ nguyên liệu có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội, Chính phủ sẽ quy định việc áp dụng công nghệ mã số, mã vạch để người dân có thể dễ dàng nhận diện và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét và thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội Khóa XVI.

THANH THANH

Nguồn PLO : https://plo.vn/de-xuat-cham-dut-chong-cheo-trong-quan-ly-an-toan-thuc-pham-post895134.html