Đề xuất khám sàng lọc bệnh lao miễn phí: Giảm gánh nặng chi phí và tử vong

5 giờ trướcBài gốc

Trước thực trạng nhiều bệnh nhân lao nhập viện khi bệnh đã trở nặng, chuyên gia y tế kiến nghị lồng ghép khám sàng lọc lao miễn phí vào khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người dân.

Gánh nặng bệnh tật và sự lây lan âm thầm

Trao đổi với báo chí, ông Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, nhấn mạnh Việt Nam hiện nằm trong top 12 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới và đứng thứ 10/30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng thuốc cao nhất.

Ước tính năm 2024, cả nước có khoảng 184.000 ca mắc mới, trong đó khoảng 9.400 ca lao kháng thuốc. Đáng báo động, căn bệnh này cướp đi sinh mạng của khoảng 12.000 người mỗi năm, cao hơn số người tử vong do tai nạn giao thông. Trong đó, khu vực phía Nam là điểm nóng khi chiếm tới khoảng 60% tổng số ca được phát hiện trên cả nước, đòi hỏi sự tập trung nguồn lực mạnh mẽ.

Tại lễ mít tinh hưởng ứng Ngày thế giới phòng, chống lao 24-3, Giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Nội Nguyễn Văn Đông nhìn nhận: "Dù y học tiến bộ nhưng bệnh lao vẫn là kẻ sát nhân thầm lặng. Tại Việt Nam, thách thức từ lao kháng thuốc, hệ lụy hậu đại dịch và định kiến xã hội vẫn là những rào cản lớn ngăn người bệnh tiếp cận điều trị".

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân điều trị lao tại Bệnh viện Phổi Trung ương. Ảnh: BVCC

Sự thầm lặng của bệnh lao khiến Bệnh viện Phổi Trung ương thường xuyên tiếp nhận các trường hợp tổn thương phổi nghiêm trọng do phát hiện muộn, tiềm ẩn nguy cơ lây lan cho người xung quanh.

Chia sẻ về tình trạng của người nhà (một bệnh nhân nam ngoài 70 tuổi) đang phải hỗ trợ thở oxy tại khoa Lao hô hấp, một người dân cho biết: “Ông nhà tôi vẫn đi khám sức khỏe khám định kỳ, lấy thuốc tiểu đường từ năm 2008 đến giờ. Vậy nhưng gần đây ho kéo dài mới phát hiện ra là mắc lao”.

Lý giải sâu hơn về nguyên nhân khiến nhiều ca bệnh diễn tiến nặng, bác sĩ Vũ Thị Thúy, khoa Lao hô hấp - Bệnh viện Phổi Trung ương, chỉ ra rào cản lớn đến từ chính sự chủ quan của người bệnh. Theo bác sĩ Thúy, thực tế lâm sàng cho thấy không ít bệnh nhân đã từng điều trị lao nhưng khi cơ thể xuất hiện lại các triệu chứng cảnh báo như sốt, ho... thì họ lại lơ là, thiếu cảnh giác.

"Sự chậm trễ, không đi khám ngay lập tức đã khiến mầm bệnh có thời gian âm thầm tàn phá, dẫn đến tổn thương phổi lan rộng và diễn biến bệnh trở nên vô cùng nặng nề khi phải nhập viện. Đứng trước diễn tiến phức tạp của những ca bệnh, các bác sĩ phải khẩn trương xác định lại xem bệnh nhân có tình trạng kháng thuốc hay không để đưa ra phác đồ can thiệp chính xác" - bác sĩ Thúy nói.

Chia sẻ về gánh nặng của quá trình chữa trị kéo dài, ông Đinh Văn Lượng cho biết việc điều trị một ca bệnh lao mất ít nhất sáu tháng, mang lại những trăn trở lớn về chi phí cho người bệnh.

"Trong khi đó, nếu người bệnh đã có biến chứng dẫn đến kháng thuốc, ho ra máu, phải can thiệp rất lớn về phổi thì gánh nặng kinh tế đối với gia đình là vô cùng nghiêm trọng. Rõ ràng, tăng cường phát hiện sớm bệnh lao cũng là giúp giảm gánh nặng kinh tế và xã hội" - ông Lượng nhấn mạnh.

Đề xuất khám sàng lọc định kỳ miễn phí

Cũng theo Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, hiện số người chưa được khám sàng lọc bệnh lao ước tính chiếm tới 40-50% dân số. Nhiều người lao động dù được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhưng danh mục khám lại bỏ sót việc sàng lọc bệnh lao.

Từ thực tế đó, ông Lượng đề xuất lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ hằng năm, lồng ghép với các bệnh hô hấp khác, đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ y tế. Ông khẳng định đây là "chìa khóa vàng" bởi thực tế có gần 40% bệnh nhân lao không có triệu chứng lâm sàng. Việc lồng ghép chụp X-quang phổi và xét nghiệm GeneXpert vào khám định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm các ca bệnh tiềm ẩn.

Trước đề xuất này, ông Nguyễn Văn Thịnh (45 tuổi, Gia Lâm, Hà Nội) bày tỏ kỳ vọng việc đưa sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cho từng cá nhân mà còn là chìa khóa để kiểm soát dịch trong cộng đồng. Chúng tôi mong mỏi chính sách này sớm lan tỏa để người dân vơi bớt đi những nỗi lo, sự trăn trở về bệnh tật và kinh tế.

Tại lễ mít tinh hưởng ứng Ngày thế giới phòng, chống lao 24-3, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương thông tin về kế hoạch của thành phố. Theo đó, nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về chuyển trọng tâm y tế từ chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy y tế cơ sở làm nền tảng, Sở Y tế Hà Nội triển khai lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ.

Từ năm 2026, ngành y tế đảm bảo mọi người dân đều được khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm; đặc biệt, khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ, viên chức và người lao động bắt buộc phải có nội dung sàng lọc bệnh lao.

"Trong quá trình sàng lọc, ngành y tế yêu cầu các cơ sở y tế thực hiện nghiêm túc việc chụp X-quang và xét nghiệm GeneXpert cho các trường hợp nghi ngờ, tận dụng tối đa hệ thống X-quang kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo để không bỏ sót ca bệnh" - ông Cương nói.

Báo cáo hoạt động chương trình chống lao TP Hà Nội năm 2025, bác sĩ Trần Bảo Trung, Bệnh viện Phổi Hà Nội, cho biết thời gian qua, ngành y tế Hà Nội chủ động điều chỉnh, tổ chức lại các hoạt động phòng chống lao phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp.

Bệnh viện Phổi Hà Nội là đơn vị nòng cốt, trực tiếp triển khai chương trình chống lao của TP. Mạng lưới phòng chống lao được tổ chức tại 30 tổ chống lao đặt tại các trạm y tế khu vực. Các đơn vị này có nhiệm vụ quản lý, hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế vệ tinh, từng bước mở rộng, tiến tới bao phủ toàn bộ 126 xã, phường trên địa bàn Thủ đô.

Cũng theo bác sĩ Trung, để đạt được mục tiêu của Hà Nội, công tác phòng, chống lao vẫn còn một số khó khăn cần được giải quyết, như cần tăng cường phối hợp, quản lý cung ứng thuốc, trang thiết bị; nâng cao năng lực cho y tế cơ sở, mở rộng xét nghiệm sàng lọc; tăng cường giám sát, phát hiện và điều trị bệnh nhân lao.

PGS.TS Nguyễn Bình Hòa, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, ghi nhận và đánh giá cao Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động tích cực trong phòng chống bệnh lao.

Năm 2025, thành phố đã phát hiện và đưa vào điều trị 3.597 bệnh nhân lao (giảm so với năm 2023, 2024), trong đó có 325 bệnh nhân lao kháng thuốc, tăng gấp 1,5 lần so với năm 2024 (vượt chỉ tiêu phát hiện của chương trình chống lao quốc gia).

"Những con số này cho thấy hệ thống y tế của Hà Nội đã nỗ lực rất lớn trong phát hiện và quản lý điều trị người bệnh với tỉ lệ điều trị thành công ở mức cao 96% đối với bệnh nhân lao nhạy cảm; 75,3% bệnh nhân lao kháng thuốc" - ông Hòa nói.

THANH THANH

Nguồn PLO : https://plo.vn/de-xuat-kham-sang-loc-benh-lao-mien-phi-giam-ganh-nang-chi-phi-va-tu-vong-post901248.html