Đề xuất mở điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng: Giải pháp thích ứng già hóa dân số liệu có khả thi?

3 giờ trướcBài gốc

Giải pháp phù hợp song bài toán triển khai còn nhiều thách thức

Trong dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Dân số, Bộ Y tế đề xuất phát triển mô hình điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng, nhằm giúp người cao tuổi được chăm sóc ngay tại nơi sinh sống, không phải di chuyển xa, đồng thời duy trì kết nối xã hội và tinh thần. Theo đó, các điểm chăm sóc sẽ được đặt tại nhà văn hóa thôn, tổ dân phố hoặc các địa điểm phù hợp do chính quyền địa phương bố trí. Tại đây, người cao tuổi được theo dõi sức khỏe định kỳ, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn phòng bệnh, đồng thời tham gia các hoạt động văn hóa, giao lưu cộng đồng.

Người cao tuổi khám sức khỏe tại Trạm Y tế xã Tây Phương. Ảnh: PV

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh chóng. Theo Cục Thống kê, chỉ số già hóa năm 2024 là 60,2% (tăng 11,4% so năm 2019 và 16,9% so năm 2014). Số lượng người già từ 60 tuổi trở lên là 14,2 triệu người (tăng 2,8 triệu người, gấp 1,25 lần so năm 2019 và tăng 4,7 triệu người, gấp 1,5 lần so năm 2014). Dự báo đến năm 2030, sẽ có xấp xỉ 18 triệu người cao tuổi, tăng gần 4 triệu người so năm 2024. Số người cao tuổi sẽ tiếp tục tăng nhanh, kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn, đặc biệt là đối với các bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, xương khớp.

Tại Hà Nội, tuổi thọ tăng nhanh khiến áp lực chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ngày càng lớn, trong khi điều kiện giữa các địa bàn còn chênh lệch. Việc triển khai mô hình mới vì vậy cần được cân nhắc kỹ từ thực tiễn cơ sở. Từ góc độ địa phương, bà Nghiêm Thị Hiền, Giám đốc Trạm Y tế xã Xuân Mai cho rằng, dù mô hình là hướng đi phù hợp, song sẽ gặp không ít khó khăn khi triển khai. Cơ sở vật chất tại tuyến y tế cơ sở còn hạn chế, đặc biệt là tại các xã ngoại thành, nhiều nơi chưa có không gian, phòng chức năng phù hợp để tổ chức chăm sóc ban ngày. Trang thiết bị phục vụ chăm sóc, phục hồi chức năng còn thiếu.

Nhân lực cũng là vấn đề đáng lo ngại khi đội ngũ y tế cơ sở còn mỏng, chưa được đào tạo chuyên sâu về lão khoa, trong khi khối lượng công việc tại các trạm y tế ngày càng tăng, phải thực hiện đồng thời nhiều chương trình y tế khác, dẫn đến khó khăn trong việc bố trí thời gian và nhân lực khi mô hình được triển khai thực tế.

"Bên cạnh đó, cơ chế tài chính chưa rõ ràng, đặc biệt là việc thanh toán bảo hiểm y tế cho các dịch vụ chăm sóc ban ngày cần có hướng dẫn cụ thể. Ngoài ra, nhận thức của người dân chưa đồng đều, không loại trừ trường hợp một số gia đình có thể chưa hiểu rõ lợi ích của mô hình nên khó tích cực tham gia. Công tác phối hợp liên ngành còn hạn chế, giữa y tế và các ngành, đoàn thể chưa có cơ chế phối hợp chặt chẽ có thể dẫn đến khó khăn trong việc triển khai mô hình. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, việc quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử và theo dõi liên tục hiện vẫn đang gặp khó khăn", Giám đốc Trạm Y tế xã Xuân Mai đưa ra nhận định.

Hoàn thiện cơ chế để mô hình đi vào thực tế khả thi

Dù còn nhiều thách thức, mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng vẫn được đánh giá là hướng đi cần thiết. Theo Bộ Y tế, điểm chăm sóc ban ngày sẽ không làm phát sinh thêm tổ chức hay biên chế mới mà tận dụng cơ sở vật chất sẵn có, giúp tăng tính khả thi khi triển khai. Mô hình cũng huy động sự tham gia của nhiều lực lượng như nhân viên y tế cơ sở, cộng tác viên dân số, tình nguyện viên và người hành nghề khám chữa bệnh.

Đoàn khám lưu động của Trạm Y tế xã Xuân Mai trực tiếp đến tận nhà thăm khám, tư vấn sức khỏe cho người cao tuổi. Ảnh: PV

Về tài chính, kinh phí thực hiện được bố trí từ ngân sách nhà nước kết hợp với nguồn xã hội hóa, phù hợp với điều kiện từng địa phương. Từ thực tiễn triển khai công tác chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại xã Xuân Mai, bà Nghiêm Thị Hiền cho rằng nếu được tổ chức bài bản, mô hình sẽ mang lại nhiều lợi ích như giảm tải cho tuyến trên, hạn chế nhập viện không cần thiết và tiết kiệm chi phí cho người dân. Người cao tuổi được chăm sóc ngay tại cộng đồng, trong môi trường quen thuộc, góp phần nâng cao chất lượng sống.

Đặc biệt, việc theo dõi sức khỏe thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm và quản lý hiệu quả các bệnh mạn tính, hướng tới chăm sóc toàn diện cả về y tế, phục hồi chức năng và tinh thần. “Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả và bền vững, cần có hướng dẫn cụ thể về chuyên môn, cơ chế tài chính, đồng thời chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ”, Giám đốc Trạm Y tế xã Xuân Mai kiến nghị.

Bên cạnh mô hình cộng đồng, chăm sóc tại nhà vẫn được xác định là nền tảng quan trọng. Theo đó, người cao tuổi và gia đình sẽ được hướng dẫn kỹ năng phòng bệnh, phát hiện sớm các bệnh thường gặp, cũng như hỗ trợ trong sinh hoạt hằng ngày. Với định hướng lấy cộng đồng làm nền tảng, kết hợp giữa chăm sóc tại nhà và chăm sóc ban ngày, hệ thống chăm sóc người cao tuổi trong tương lai được kỳ vọng sẽ linh hoạt, bền vững và thích ứng tốt hơn với xu hướng già hóa dân số đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng.

Phương Thu

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/de-xuat-mo-diem-cham-soc-nguoi-cao-tuoi-ban-ngay-tai-cong-dong-giai-phap-thich-ung-gia-hoa-dan-so-lieu-co-kha-thi-740213.html