Đề xuất phân bổ thuế VAT theo dân số và tiêu dùng, hỗ trợ vùng khó khăn

3 giờ trướcBài gốc

Theo phương án mới, phần thu VAT được phân chia cho địa phương sẽ tính trên cơ sở số thu còn lại sau hoàn thuế, với tỷ lệ tối đa 30% tổng thu. Cách tiếp cận này nhằm phản ánh sát hơn thực tế phát sinh tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ tại từng địa bàn, đồng thời khắc phục tình trạng nguồn thu tập trung chủ yếu ở các trung tâm sản xuất lớn.

Việc phân bổ sẽ dựa trên hệ thống chấm điểm gồm ba nhóm tiêu chí chính: dân số chiếm khoảng 65% tổng điểm, diện tích tự nhiên khoảng 15% và GRDP bình quân đầu người khoảng 20%. Các địa phương có dân số thấp, diện tích rộng và mức thu nhập bình quân thấp sẽ được ưu tiên nhằm tăng khả năng tự cân đối ngân sách và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Dữ liệu sử dụng để tính toán là số liệu dân số, diện tích và GRDP do cơ quan thống kê công bố của năm liền trước.

Ảnh minh họa

Theo tính toán sơ bộ, một số địa phương trung du, miền núi và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long như Điện Biên, Cao Bằng, Lai Châu, Đồng Tháp, Cà Mau có thể tăng nguồn thu VAT từ 0,6 đến 3 lần so với hiện nay. Nguồn lực bổ sung được kỳ vọng giúp các địa phương mở rộng đầu tư hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tăng cường chính sách an sinh.

Ở chiều ngược lại, các địa phương có quy mô thu lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Bắc Ninh, Khánh Hòa, Tây Ninh có thể giảm tỷ lệ hưởng từ 0,3 đến 0,6 lần. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho biết mức giảm này sẽ được bù đắp thông qua điều chỉnh các khoản thu khác hoặc bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương nhằm bảo đảm ổn định nguồn lực phát triển.

Hiện nay, thuế VAT đối với hàng nhập khẩu thuộc ngân sách trung ương hưởng 100%, trong khi nguồn thu từ sản xuất và dịch vụ trong nước - chiếm hơn 14% tổng thu ngân sách Nhà nước được phân chia giữa trung ương và địa phương theo tỷ lệ do Quốc hội quyết định.

Theo Bộ Tài chính, cơ chế hiện hành khiến chỉ một số địa phương tham gia chia sẻ nguồn thu với ngân sách trung ương, trong khi trung ương vẫn phải đảm nhận toàn bộ chi hoàn thuế. Giai đoạn 2021 - 2025, số hoàn thuế VAT ước chiếm khoảng 25,7% tổng thu, tương đương bình quân 160.000 tỷ đồng mỗi năm.

Với phương án mới, ngân sách trung ương dự kiến hưởng khoảng 70% tổng thu VAT, cao hơn mức 62,3% hiện nay. Điều này nhằm tăng nguồn lực cho các nhiệm vụ chiến lược, các chương trình liên vùng, bảo đảm quốc phòng - an ninh và điều tiết vĩ mô nền kinh tế.

Bộ Tài chính cho biết cơ chế phân bổ được thiết kế theo hướng chia sẻ lợi ích và rủi ro giữa trung ương và địa phương, nghĩa là khi nguồn thu biến động tăng hoặc giảm, các bên cùng hưởng hoặc cùng chia sẻ trách nhiệm. Dự kiến, chính sách mới sẽ được áp dụng từ quá trình xây dựng dự toán ngân sách năm 2027.

Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh phù hợp với thông lệ quốc tế khi nhiều quốc gia phân bổ thuế VAT dựa trên thu ròng và các tiêu chí dân số, tiêu dùng. Đây được xem là bước hoàn thiện cơ chế điều tiết ngân sách theo hướng công bằng, minh bạch và bền vững hơn trong dài hạn.

Văn Sơn

Nguồn DNSG : https://doanhnhansaigon.vn/de-xuat-phan-bo-thue-vat-theo-dan-so-va-tieu-dung-ho-tro-vung-kho-khan-333097.html