Đến năm 2045, TP.HCM cần 17.000 người vận hành, khai thác đường sắt đô thị

2 giờ trướcBài gốc

Sáng 13-3, Trường Đại học Việt Đức phối hợp với Sở Xây dựng TP.HCM, Ban Quản lý Đường sắt đô thị (MAUR) tổ chức Hội thảo "Từ Đường sắt thông minh đến giao thông thông minh và TP thông minh: Nhu cầu nguồn nhân lực”.

TP.HCM cần ít nhất 17.000 người vận hành, khai thác đường sắt đô thị. Ảnh: NGUYỄN TIẾN

TP.HCM gấp rút triển khai nhiều dự án trọng điểm

Ông Nguyễn Duy Thạch – Giám đốc Ban Chuẩn bị đầu tư, MAUR cho biết TP.HCM đang nghiên cứu và chuẩn bị đầu tư nhiều tuyến metro mới trong giai đoạn tới. Theo ông Thạch, trong số các tuyến được đề xuất, tuyến metro số 1 kết nối Suối Tiên – TP mới Bình Dương là một trong những dự án được ưu tiên triển khai trước năm 2030.

“Tuyến này sẽ bắt đầu từ khu vực Suối Tiên và kéo dài đến TP mới Bình Dương với chiều dài khoảng 33 km. Đây là tuyến kết nối quan trọng giữa TP.HCM và Bình Dương. Tuyến này có nhu cầu đi lại lớn, do kết nối khu vực đô thị mới của Bình Dương với hệ thống metro hiện hữu tại TP.HCM.

Ông Nguyễn Duy Thạch – Giám đốc Ban Chuẩn bị đầu tư, thuộc MAUR.

Bên cạnh đó, tuyến metro số 2 được xem là một trong những dự án trọng điểm của TP.HCM trong giai đoạn tới. Ngoài đoạn Bến Thành – Tham Lương đang được triển khai, tuyến metro này sẽ tiếp tục được kéo dài qua Thủ Thiêm và đến sân bay Long Thành, với tổng chiều dài gần 60 km. Đây là tuyến kết nối quan trọng theo trục Bắc – Nam của TP.HCM và đóng vai trò kết nối khu trung tâm với sân bay Long Thành trong tương lai. Theo định hướng, tuyến metro số 2 cùng với một số tuyến khác sẽ góp phần thực hiện mục tiêu kết nối hai sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành.

Ông Thạch cho biết vừa qua Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã yêu cầu TP.HCM sớm nghiên cứu phương án kết nối hai sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành. Nếu các tuyến metro số 2 và metro số 6 được đầu tư theo kế hoạch, hệ thống này sẽ bảo đảm khả năng kết nối giữa hai sân bay.

Ngoài ra, TP.HCM cũng đang nghiên cứu tuyến metro số 6 – tuyến vành đai trong của TP. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 của tuyến số 6 sẽ bắt đầu từ sân bay Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu, với chiều dài khoảng 22 – 23 km. Tuyến metro số 6 có đặc điểm là đi ngầm hoàn toàn nên điều kiện thi công khá phức tạp. Vì vậy, trong quá trình lập dự án đầu tư, chúng tôi đang thuê các đơn vị tư vấn nước ngoài và đặt ra yêu cầu nghiên cứu rất cao.

Theo ông Thạch, ngoài các tuyến do nhà nước đầu tư, TP.HCM cũng đang nghiên cứu triển khai một số tuyến metro theo hình thức đối tác công – tư (PPP). Trong đó có tuyến Bến Thành – Thủ Thiêm, dài khoảng 7 km, được giao cho Công ty CP Địa ốc Đại Quang Minh nghiên cứu lập báo cáo tiền khả thi. Tuyến này có vai trò kết nối khu trung tâm TP.HCM với khu đô thị Thủ Thiêm. Một số tuyến khác cũng đang được nghiên cứu theo mô hình PPP như tuyến metro kết nối phía tây TP vào trung tâm hay tuyến xuyên tâm Bắc – Nam.

Theo tính toán sơ bộ của MAUR, tổng chiều dài các tuyến metro đang được nghiên cứu đầu tư khoảng 167 km, với tổng vốn dự kiến khoảng 16 tỉ USD. Trong đó, tuyến metro số 2 là tuyến có quy mô lớn nhất với tổng vốn đầu tư khoảng 6,6 tỉ USD.

Ông Trần Võ Anh Minh – Phó trưởng Phòng Quản lý đường sắt đô thị, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết kế hoạch, giai đoạn 2025 – 2030, TP.HCM dự kiến đầu tư 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 187 km. Sau đó, giai đoạn 2030 – 2035, TP tiếp tục đầu tư thêm 8 tuyến nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới này.

Ông Minh nhận định, metro không chỉ đơn thuần là một phương thức vận tải khối lượng lớn, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tái cấu trúc không gian đô thị, đặc biệt trong bối cảnh TP chịu áp lực lớn về dân số về hạ tầng. Theo đó, khi mạng lưới metro được hình thành hoàn chỉnh, hệ thống này sẽ đóng vai trò rất lớn trong việc tái cấu trúc không gian đô thị, có thể giải quyết căn bản bài toán ùn tắc giao thông.

Đồng thời nâng tỉ lệ người dân sử dụng phương tiện công cộng, từng bước thay đổi thói quen đi lại theo hướng văn minh và hiệu quả hơn. Từ đó, có thể tái cấu trúc không gian đô thị, phân bổ lại dân cư, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững và hiện đại.

TP.HCM cần nguồn nhân lực để vận hành metro

Theo ông Minh, bên cạnh nguồn vốn, kỹ thuật và công nghệ, nguồn nhân lực mới là yếu tố mang tính quyết định đối với sự vận hành hiệu quả của hệ thống metro trong tương lai. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nguồn nhân lực cho lĩnh vực này vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu, chưa có nền tảng đào tạo chuyên sâu cũng như lực lượng đủ lớn.

Trước thực trạng đó, tháng 11-2025, UBND TP.HCM đã ban hành Đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức phục vụ phát triển ĐSĐT giai đoạn 2025 – 2030, tầm nhìn đến 2050. Theo kế hoạch, TP sẽ tập trung đào tạo nền tảng cho đội ngũ lãnh đạo, cán bộ quản lý Nhà nước và lực lượng quản lý dự án liên quan đến lĩnh vực ĐSĐT.

Tuy nhiên, theo ông Minh, đây mới chỉ là bước khởi đầu khi Đề án hiện nay chủ yếu tập trung vào khu vực công. Trong khi để phát triển hệ sinh thái metro hoàn chỉnh, cần đào tạo nguồn nhân lực rộng hơn, bao gồm cả khu vực doanh nghiệp, đơn vị vận hành, kỹ sư kỹ thuật và các lĩnh vực liên quan.

TP.HCM cần nguồn nhân lực lớn để vận hành hệ thống metro.

"Hạn chế của nguồn nhân lực hiện nay là nhân sự trực tiếp tham gia không có chuyên ngành đúng với ĐSĐT, đa phần là chuyên ngành gần với đường sắt như cơ khí, đường sắt, ô tô. Vì vậy, TP.HCM cần có tính toán đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực theo từng giai đoạn, trong đó giai đoạn sau 2035 sẽ làm chủ được công nghệ. Trước mắt, các cơ sở đào tạo cần đào tạo bổ sung, chuyển đổi những ngành “gần” với ngành đường sắt để đáp ứng kịp thời nguồn nhân lực hiện tại hiện nay. Dài hạn hơn, TP.HCM cần có hơn 17.000 người phục vụ lực lượng vận hành, khai thác; lực lượng xây dựng hơn 20.000 người trong năm 2045,

Vì vậy, TP.HCM cần có chiến lược nhân lực cho cả một ngành, đồng thời các trường đại học cũng cần tính toán đào tạo ngắn hạn, chuyển đổi các ngành gần với ngành đường sắt để có thể vận hành, tham gia vào quản lý mạng lưới ĐSĐT này" -ông Minh nhận định.

PGS.TS Vũ Anh Tuấn – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông - Vận tải, Trường Đại học Việt Đức cho biết theo kế hoạch đến năm 2060, TP.HCM dự kiến phát triển hơn 1.000 km ĐSĐT. Trước mắt, đến năm 2035 – 2040, TP sẽ triển khai khoảng 400 – 500 km metro.

Với quy mô này đặt ra yêu cầu rất lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ cho các khâu từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng cho đến quản lý, vận hành và khai thác hệ thống ĐSĐT. Trong đó, theo dự báo khoảng 10 năm tới, lực lượng kỹ sư và cán bộ kỹ thuật phục vụ phát triển đường sắt đô thị là rất lớn. Ước tính cần tới 20.000-30.000 người là các kỹ sư chất lượng cao, có khả năng phân tích hệ thống, tiếp cận công nghệ mới và giải quyết các bài toán kỹ thuật phức tạp.

“20.000 đến 30.000 kỹ sư trong vòng 10 năm là một thách thức rất lớn đối với hệ thống đào tạo, đặc biệt là các trường đại học đào tạo về kỹ thuật hạ tầng và kỹ thuật đường sắt. Vì vậy, TP.HCM cần triển khai đồng thời các giải pháp ngắn hạn và dài hạn.

Trong ngắn hạn, TP có thể triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ các sở ngành, theo đề án đào tạo nhân lực đường ĐSĐT mà TP.HCM vừa ban hành. Các khóa đào tạo này có thể tập trung vào các chủ đề như quy hoạch, dự báo giao thông, thiết kế hạ tầng, quản lý vận hành, khai thác và cơ chế chính sách, dành cho lãnh đạo, cán bộ quản lý và đội ngũ kỹ thuật. Đây là giải pháp cần thiết để nhanh chóng nâng cao năng lực cho đội ngũ hiện hữu, đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án metro trong giai đoạn đầu.

Về lâu dài, TP cần phối hợp chặt chẽ với các trường đại học để phát triển các chương trình đào tạo chuyên sâu, cũng như tích hợp giữa phát triển giao thông công cộng và quy hoạch đô thị quanh các nhà ga.

ĐÀO TRANG

Nguồn PLO : https://plo.vn/den-nam-2045-tphcm-can-17000-nguoi-van-hanh-khai-thac-duong-sat-do-thi-post899272.html