Di thực sâm Ngọc Linh về Huế: Hướng đi tiềm năng

10 giờ trướcBài gốc

Nhóm thực hiện đề tài tiến hành nhân giống sâm Ngọc Linh

Chọn vùng di thực phù hợp sinh thái

Thành phố Huế có hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú, địa hình núi cao, khí hậu ẩm mát đặc trưng. Đặc biệt tại khu vực miền núi phía tây được đánh giá là một trong những địa bàn có nhiều tiềm năng để nghiên cứu di thực và phát triển sâm Ngọc Linh.

Kết quả đề tài "Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ di thực cây sâm Ngọc Linh trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế)" của Viện Thổ nhưỡng Nông hóa - Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cho thấy, khối núi trung bình Bạch Mã - Hải Vân và vùng tây A Lưới có nhiều đặc điểm sinh thái tương đồng với vùng phân bố tự nhiên của sâm Ngọc Linh, chỉ cách khu vực Ngọc Linh khoảng 50 - 70km. Đây là những khu vực có rừng kín thường xanh mùa mưa nhiệt đới, độ tàn che cao, thảm mục dày, thúc đẩy sự sinh trưởng và phát triển của cây sâm Ngọc Linh.

Về khí hậu, khu vực Bạch Mã nổi bật với nền nhiệt độ mát mẻ, dao động trung bình từ 16 - 27°C, độ ẩm không khí thường xuyên trên 85%, lượng mưa lớn và số ngày có sương mù cao, rất tương đồng với điều kiện sinh thái tại vùng sâm Ngọc Linh nguyên vị. Trong khi đó, khu vực núi cao A Lưới cũng có nhiều yếu tố phù hợp, dù còn chịu ảnh hưởng nhất định của gió phơn Tây Nam, khiến độ ẩm không khí có thời điểm giảm thấp trong một số tháng mùa khô.

Cây sâm Ngọc Linh trồng thử nghiệm ở Bạch Mã

Không chỉ khí hậu, chất lượng đất tại các vùng nghiên cứu ở Huế cũng được đánh giá là khá tương đồng với đất vùng phân bố sâm tự nhiên. Đất có tầng mặt tơi xốp, giàu mùn hữu cơ, hàm lượng axit humic và fulvic cao, độ ẩm tốt. Đây là những điều kiện lý tưởng cho cây sâm Ngọc Linh, vốn sinh trưởng chủ yếu trên tầng thảm mục dưới tán rừng nguyên sinh.

Theo các nhà khoa học, chính sự tương đồng về địa hình, khí hậu và đất đai đã tạo nên cơ sở khoa học vững chắc cho việc nghiên cứu di thực sâm Ngọc Linh tại thành phố Huế, đặc biệt là tại Vườn Quốc gia Bạch Mã và một số khu vực rừng tự nhiên ở A Lưới.

Đánh giá về kết quả nghiên cứu, đại diện Viện Thổ nhưỡng Nông hóa cho rằng, việc di thực sâm Ngọc Linh tại Huế là hướng đi có cơ sở khoa học, đặc biệt tại khu vực Bạch Mã, nơi hội tụ đầy đủ các điều kiện sinh thái phù hợp. Theo đề xuất của nhóm nghiên cứu, diện tích đất ưu tiên phát triển cây sâm Ngọc Linh đến năm 2030 khoảng 4.280ha, chiếm 6,34% diện tích toàn vùng; giai đoạn 2030 - 2040 dự kiến với diện tích hơn 28.340ha, chiếm 42,79%. Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng nhấn mạnh cần tiếp tục theo dõi dài hạn, nhất là về chu kỳ sinh trưởng, chất lượng dược tính và khả năng nhân rộng mô hình trong điều kiện tự nhiên.

Hiệu quả môi trường, kinh tế và xã hội

Từ góc độ môi trường, sâm Ngọc Linh là loài cây "sống nhờ rừng" và "giữ rừng". Việc trồng sâm bắt buộc phải gắn với bảo vệ rừng tự nhiên, duy trì độ tàn che cao và thảm mục dày. Vì vậy, phát triển sâm Ngọc Linh tại Huế không làm suy giảm tài nguyên rừng, mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và giữ gìn cân bằng sinh thái ở các khu vực miền núi.

Cây sâm Ngọc Linh di thực trồng ở Huế được đánh giá thích nghi với vùng rừng Bạch Mã, A Lưới

Về kinh tế, sâm Ngọc Linh có giá trị rất cao so với nhiều loại cây trồng khác ở vùng miền núi. TS. Lương Đức Toàn, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa cho biết, kết quả thử nghiệm bước đầu, sâm Ngọc Linh trồng tại Bạch Mã có quy luật sinh trưởng, hình thái và chất lượng dược tính tiệm cận với sâm trồng tại vùng nguyên vị. Đặc biệt, hàm lượng saponin - nhóm hoạt chất quyết định giá trị của sâm - ở sâm củ 4 năm tuổi trồng tại Bạch Mã đạt mức gần tương đương với sâm Ngọc Linh cùng tuổi ở Quảng Nam, Kon Tum (cũ). Điều này mở ra triển vọng hình thành vùng trồng sâm Ngọc Linh mới tại Huế, góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây dược liệu quý, nâng cao giá trị sản xuất lâm nghiệp và tạo nguồn thu bền vững cho địa phương.

Việc di thực và phát triển sâm Ngọc Linh còn mang ý nghĩa lớn trong việc tạo sinh kế ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số và người dân miền núi. Thực tế, tập quán canh tác, kinh nghiệm trồng và chăm sóc cây dược liệu của người dân vùng A Lưới và miền núi ở Huế có nhiều nét tương đồng với đồng bào ở Quảng Nam và Kon Tum, là những địa phương đã gắn bó lâu đời với cây sâm Ngọc Linh. Đây là lợi thế quan trọng để chuyển giao kỹ thuật, tổ chức sản xuất và từng bước nhân rộng mô hình trồng sâm sau khi di thực thành công.

Tại hội nghị nghiệm thu đề tài, ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ khẳng định kết quả nghiên cứu đã cung cấp những luận cứ quan trọng phục vụ công tác định hướng di thực và phát triển sâm Ngọc Linh trên địa bàn. Đồng thời, việc phát triển sâm Ngọc Linh cần được đặt trong tổng thể quy hoạch phát triển dược liệu, gắn với cơ chế cho thuê môi trường rừng, bảo vệ rừng và chính sách hỗ trợ người dân tham gia trồng sâm một cách bền vững.

Theo các chuyên gia, nếu được quy hoạch bài bản và triển khai đúng hướng, sâm Ngọc Linh có thể trở thành cây dược liệu mũi nhọn của thành phố Huế trong tương lai, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội miền núi, đồng thời khẳng định vị thế của một sản phẩm quốc gia trên vùng đất mới.

Hoài Nguyên

Nguồn Thừa Thiên Huế : https://huengaynay.vn/kinh-te/di-thuc-sam-ngoc-linh-ve-hue-huong-di-tiem-nang-161725.html