Bên lề hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung tại Bắc Kinh, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chiều 14/5 đã cùng nhau tới thăm Thiên Đàn - một di tích lịch sử nổi tiếng được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới vào năm 1998.
Đây là lần thứ hai trong lịch sử một đương kim Tổng thống Mỹ chính thức ghé thăm địa danh này, kể từ sau chuyến thăm của cố Tổng thống Mỹ Gerald Ford vào năm 1975. Tản bộ cùng ông Tập dưới mái ngói xanh 3 tầng của Điện Kỳ Niên nằm trong khuôn viên Thiên Đàn, ông Trump cũng không tiếc lời khen ngợi đất nước Trung Quốc "thật đẹp".
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ghé thăm Thiên Đàn ở Bắc Kinh chiều 14/5. Ảnh: Tân Hoa Xã
Hình ảnh hai vị nguyên thủ cùng xuất hiện tại đây đã được truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin đậm nét. Không chỉ gửi gắm những ý đồ ngoại giao đầy tinh tế từ phía Bắc Kinh, chuyến thăm còn bộc lộ những thông điệp sâu sắc giữa hai nước về hòa bình, hợp tác và kỳ vọng vào một "mùa màng bội thu" trong quan hệ song phương.
Biểu tượng của "Thiên mệnh" và mối lương duyên độc đáo
Thiên Đàn được khởi công xây dựng vào năm 1420 dưới triều Minh, cùng thời điểm với việc xây dựng Tử Cấm Thành. Nằm cách nơi định đô của 24 vị vua triều Minh và Thanh khoảng 7km về phía Nam, khu di tích được bao quanh bởi những cánh rừng thông và bách cổ thụ có tuổi đời lên tới hàng trăm năm.
Ngày nay, nơi này vừa là điểm đến du lịch nổi tiếng, vừa là một công viên công cộng - nơi người dân Bắc Kinh thường lui tới để tập thái cực quyền, chơi cờ hay khiêu vũ vào mỗi sáng sớm. Dẫu vậy, giá trị cốt lõi của Thiên Đàn thực chất nằm ở những tầng ý nghĩa tôn giáo và chính trị sâu xa, gắn liền với các triều đại phong kiến của Trung Hoa.
Hằng năm, các vị hoàng đế triều Minh và Thanh thường tổ chức những nghi lễ long trọng, dẫn đầu đoàn tùy tùng hàng ngàn người cùng đoàn xa giá xuất hành từ Tử Cấm Thành đến đây để tế trời, cầu mong quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt.
Nghi lễ này nhằm khẳng định các hoàng đế Trung Hoa đều là "Thiên tử" - tức con của Trời, và nắm trong tay "Thiên mệnh" - tức quyền lực Trời ban, song đồng thời cũng là lời nhắc nhở rằng thiên tai hay mất mùa có thể làm lung lay chính ngai vàng của nhà vua.
Thiên Đàn ngày nay vừa là điểm đến du lịch nổi tiếng, vừa là một công viên công cộng - nơi người dân Bắc Kinh thường lui tới để tập thái cực quyền, chơi cờ hay khiêu vũ vào mỗi sáng sớm. Ảnh: Fong Chen
Công trình tiêu biểu nhất nằm ở trung tâm Thiên Đàn là Điện Kỳ Niên, được xây dựng trên nền đá cẩm thạch trắng, với kiến trúc 3 tầng lợp mái ngói xanh lam độc đáo. Ngôi điện này đặc biệt ở chỗ được lắp ghép hoàn toàn bằng kỹ thuật mộc chồng diêm tinh xảo mà không sử dụng bất kỳ một chiếc đinh sắt nào.
Một điểm đặc biệt khác của Điện Kỳ Niên là công trình từng được trùng tu vào cuối thế kỷ 19 bằng gỗ đỏ nhập khẩu từ Mỹ. Đây là chi tiết thú vị mà các sử gia thường nhắc tới như một minh chứng cho sự gắn kết lịch sử giữa hai quốc gia.
Đối với Tổng Bí thư - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, việc lựa chọn Thiên Đàn làm điểm dừng chân cho các vị khách quý từ Mỹ không hề là một sự ngẫu nhiên. Đây còn là "sân khấu" lý tưởng để ông khẳng định bề dày văn hóa và sức sống mãnh liệt của nền văn minh Trung Hoa.
Nhà sử học Lars Ulrik Thom, người sáng lập công ty lữ hành lịch sử Beijing Postcards tại Bắc Kinh, nhận định không gian này giúp ông Tập gửi đi thông điệp: Trung Quốc là một thực thể đã tồn tại hàng ngàn năm với một nền văn minh lâu đời và rực rỡ, và đang tiếp tục khẳng định vị thế vững chắc của một siêu cường trên trường quốc tế.
Điện Kỳ Niên trong quần thể Thiên Đàn được xây dựng trên nền đá cẩm thạch trắng, với kiến trúc 3 tầng lợp mái ngói xanh lam đặc trưng. Ảnh: World History Encyclopedia
Còn đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, chuyến thăm Trung Quốc lại mang những ý nghĩa thực tế hơn. Nông nghiệp vốn là một trong những ưu tiên hàng đầu của ông chủ Nhà Trắng khi tới Bắc Kinh, trong bối cảnh giới nông dân Mỹ đang kỳ vọng vào những cam kết thu mua nông sản lớn hơn từ phía Trung Quốc, đặc biệt là các mặt hàng đậu nành, ngũ cốc và thịt.
Khái niệm "mùa màng tốt tươi" mà các hoàng đế xưa cầu khẩn giờ đây đã được hai nhà lãnh đạo thời hiện đại diễn giải theo cách riêng: Đó là hy vọng khai thông những thỏa thuận thương mại cụ thể. Bên kia bờ Thái Bình Dương, những người nông dân trồng đậu nành ở Mỹ đang đặc biệt theo dõi xem liệu Bắc Kinh có thực hiện đúng cam kết thu mua 25 triệu tấn mỗi năm cho đến năm 2028 hay không.
Hướng tới sự hài hòa và ổn định
Các chuyên gia về Trung Quốc như Vương Địch - Giáo sư khoa Lịch sử Đại học Macau, hay chuyên gia Tôn Thành Hạo từ Trung tâm Chiến lược và An ninh Quốc tế - Đại học Thanh Hoa, đều cho rằng việc chọn Thiên Đàn không đơn thuần chỉ mang tính nghi thức. Nó còn phản ánh triết lý về một trật tự đạo đức và sự hài hòa giữa trời, đất và con người.
Trong khi đó, Phó Chủ tịch Cao Chí Khải của Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa, người từng dẫn cố Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger ghé thăm Thiên Đàn vào năm 1985, đã nhớ lại cách ông Kissinger mô tả nơi này như một biểu tượng cho sự hòa hợp giữa nhân loại và vũ trụ.
Theo ông Cao, Bắc Kinh kỳ vọng qua chuyến thăm này, Tổng thống Trump sẽ thấu hiểu sâu sắc hơn về truyền thống Trung Hoa và nhận ra rằng hợp tác Mỹ-Trung mới là con đường đúng đắn. Trong bối cảnh những căng thẳng về thương mại, công nghệ và các điểm nóng chính trị vẫn hiện hữu, việc hai nhà lãnh đạo cùng dạo bước trong không gian thiêng liêng của Thiên Đàn mang theo thông điệp rõ ràng về sự ổn định và cùng phát triển.
Việc hai nhà lãnh đạo cùng dạo bước trong không gian thiêng liêng của Thiên Đàn mang theo thông điệp rõ ràng về sự ổn định và cùng phát triển. Ảnh: NBC News
Sau cùng, chuyến thăm Thiên Đàn của hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung như một lời nhắc nhở rằng, quan hệ giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới không nên chỉ là những giao dịch ngắn hạn, mà cần được soi xét trong dòng chảy lịch sử dài hạn và một trật tự quốc tế rộng lớn hơn.
Chuyến thăm vì thế không chỉ là một khoảnh khắc ngoại giao ấn tượng, mà còn là lời gợi mở tinh tế về những giá trị chung mà cả hai bên có thể cùng theo đuổi.
Anh Vũ