Đưa lá phổi xanh đến gần dân
Trong những tháng gần đây, hình ảnh hàng rào sắt cao kín bao quanh nhiều công viên tại Hà Nội dần được thay thế bằng không gian mở, thân thiện hơn với người dân. Tại Công viên Thống Nhất, việc hoàn tất hạ rào sắt đã tạo ra một “mặt tiền” đô thị thông thoáng, kết nối trực tiếp không gian xanh với các tuyến phố xung quanh. Người đi bộ, người tập thể dục hay du khách có thể dễ dàng tiếp cận công viên mà không còn bị giới hạn bởi các cổng ra vào cố định như trước.
Cùng xu hướng đó, Công viên Indira Gandhi (còn gọi là Công viên Thành Công), nằm trên địa bàn phường Giảng Võ, cũng đã tháo dỡ hệ thống rào chắn để hình thành không gian mở liên thông với khu dân cư. Động thái này không chỉ tạo diện mạo mới cho khu vực mà còn nhận được sự đồng thuận cao từ người dân sinh sống xung quanh, khi công viên thực sự trở thành phần nối dài của đời sống sinh hoạt hàng ngày.
Ở khu vực trung tâm Thủ đô, Công viên Bách Thảo là một trong những công viên lâu năm và có diện tích lớn, sở hữu nhiều cây xanh cổ thụ, cũng chính thức hạ rào. Sau khi mở, không gian công viên được mở rộng về mặt tiếp cận, người dân có thể thoải mái ra vào từ nhiều hướng thay vì chỉ tập trung tại cổng chính trên đường Hoàng Hoa Thám và một số cổng phụ. Điều này giúp giảm áp lực giao thông cục bộ, đồng thời gia tăng tính kết nối giữa công viên và các khu dân cư lân cận.
Việc hạ rào công viên nhận được sự đồng tình của người dân.
Trước đó, tại Công viên Võ Thị Sáu (tên trước đây là Công viên Tuổi trẻ Thủ đô) hơn 600 mét rào sắt đã được dỡ bỏ. Việc này được triển khai đồng bộ với cải tạo, sửa chữa hè phố, bổ sung hệ thống chiếu sáng và trồng hoa dải phân cách mềm, tạo nên không gian mở liên thông với khu vực phố Võ Thị Sáu và phố Thanh Nhàn. Những thay đổi này góp phần hình thành các trục không gian xanh, không gian đi bộ, hướng tới một đô thị thân thiện, khuyến khích người dân tham gia các hoạt động ngoài trời.
Phấn khởi là cảm nhận chung của người dân khi các công viên “mở cửa” đúng nghĩa. Nhiều người cho rằng việc hạ rào giúp họ tiếp cận mảng xanh dễ dàng hơn, rút ngắn quãng đường di chuyển, đồng thời tạo cảm giác công viên là không gian chung của cộng đồng chứ không còn là một khu vực tách biệt.
Tăng cường quản lý
Việc hạ rào các công viên tại Hà Nội đang mở ra một hướng tiếp cận mới trong phát triển không gian công cộng, đặt con người vào trung tâm của đô thị. Tuy nhiên, để những mảng xanh thực sự trở thành “phòng khách chung” của thành phố, bên cạnh sự phấn khởi và ủng hộ của người dân, cần có tầm nhìn dài hạn và giải pháp quản lý đồng bộ. Chỉ khi đó, không gian mở mới phát huy trọn vẹn giá trị, góp phần nâng cao chất lượng sống và hình ảnh một Thủ đô xanh, văn minh, đáng sống.
PGS.TS Bùi Thị An - Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển Cộng đồng cho rằng, việc chỉnh trang và tháo dỡ hàng rào công viên là một chủ trương tích cực, thể hiện tinh thần lấy người dân Thủ đô làm trung tâm, hướng tới nâng cao chất lượng sống trong không gian đô thị. Theo bà, thông tin hạ rào Công viên Bách Thảo thời gian gần đây càng cho thấy sự quan tâm đến nhu cầu vui chơi, giải trí và sinh hoạt văn hóa của người dân trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư ngày càng gia tăng. Bà An đề xuất, cần giao rõ trách nhiệm quản lý cho chính quyền cơ sở, đặc biệt là cấp phường và người đứng đầu. Bà An cũng cho rằng, nếu để xảy ra tình trạng công viên xuống cấp, hư hỏng cơ sở vật chất hay ô nhiễm môi trường, các đơn vị, cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm, nhằm bảo đảm công viên thực sự trở thành không gian văn hóa, sinh hoạt cộng đồng chất lượng của Thủ đô.
Còn theo KTS Ngô Doãn Đức, khi gỡ bỏ hàng rào, công viên sẽ trở về với đúng mục đích của nó nhưng bên cạnh đó dễ phát sinh những hệ lụy như vấn đề vệ sinh môi trường, an sinh xã hội… Đặc biệt phải có quy hoạch từng khu vực về điểm bán hàng, khu vui chơi… Nghiêm trị những trường hợp coi đây là của chung để làm những việc trái pháp luật, gây ảnh hưởng đến cộng đồng, phản lại tác dụng, mục đích của thành phố. Từ đó sẽ trở thành những bài học, điểm sáng để chúng ta nhân rộng ra các công viên khác. Để làm tốt việc này vai trò của chính quyền và cấp cơ sở là rất quan trọng.
Phạm Sỹ