Điện mặt trời mái nhà: Mở hướng tự chủ năng lượng cho các khu công nghiệp Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Áp lực năng lượng gia tăng

Điện mặt trời mái nhà mở hướng tự chủ năng lượng cho các khu công nghiệp. Ảnh: EVN

Những biến động trên thị trường năng lượng thế giới những năm gần đây không còn mang tính ngắn hạn, mà đã trở thành trạng thái kéo dài. Giá than, khí và dầu chịu tác động mạnh từ địa chính trị, cạnh tranh nguồn cung và xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Điều này khiến chi phí phát điện biến động khó lường, kéo theo áp lực điều chỉnh giá điện trong nước.

Trong khi đó, biến đổi khí hậu làm thay đổi rõ rệt cấu trúc tiêu thụ điện. Các đợt nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu điện tăng cao vào ban ngày - trùng với thời điểm hoạt động sản xuất chính của các khu công nghiệp. Khung giờ cao điểm vì thế cũng ngày càng được điều chỉnh linh hoạt theo phụ tải thực tế, làm cho chi phí điện năng không chỉ tăng mà còn khó dự báo hơn.

Đối với các khu công nghiệp – nơi tập trung phụ tải lớn, liên tục và khó gián đoạn thì đây là một thách thức trực tiếp đến chi phí sản xuất và năng lực cạnh tranh.

Trong bối cảnh đó, tư duy phát triển năng lượng của doanh nghiệp đang có sự chuyển dịch rõ rệt: từ “tiêu thụ điện” sang “quản trị năng lượng”. Tự chủ năng lượng không còn là khái niệm dài hạn, mà trở thành nhu cầu thực tế nhằm giảm phụ thuộc vào biến động bên ngoài.

Đáng chú ý, các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản đang ngày càng siết chặt yêu cầu về giảm phát thải. Năng lượng sử dụng trong sản xuất đã trở thành một phần của “dấu chân carbon” hàng hóa. Điều đó có nghĩa, doanh nghiệp không chỉ cần điện đủ và ổn định, mà còn cần điện sạch và có thể chứng minh nguồn gốc.

Trong xu thế này, điện mặt trời mái nhà đang được xem là một trong những giải pháp nền tảng phù hợp nhất với khu công nghiệp.

Thực tế triển khai tại một số khu công nghiệp lớn cho thấy hiệu quả rõ rệt. “Tại Khu công nghiệp Thăng Long (xã Đông Anh, Hà Nội), hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 90 MWp đã được đưa vào vận hành từ năm 2021, góp phần giúp nhiều doanh nghiệp giảm chi phí điện năng, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững và giảm phát thải mà đối tác quốc tế ngày càng đặt ra khắt khe hơn.”

Bà Lisa Iguchi, Trợ lý Tổng giám đốc khu công nghiệp Thăng Long cho biết, việc triển khai xuất phát từ nhu cầu thực tế của các nhà máy, đặc biệt ngành điện tử, cũng như trách nhiệm môi trường và yêu cầu phát triển bền vững. “Việc sử dụng năng lượng tái tạo không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, bà Lisa Iguchi khẳng định.

Tương tự, tại khu công nghiệp Amata (Đồng Nai), mô hình khu công nghiệp sinh thái gắn với năng lượng tái tạo cũng đang được triển khai mạnh mẽ. Nhiều doanh nghiệp FDI trong khu đã chủ động đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe.

Theo đánh giá của các chuyên gia năng lượng, doanh nghiệp có thể tiết kiệm từ 20–40% chi phí điện khi triển khai điện mặt trời mái nhà, với thời gian hoàn vốn trung bình khoảng 4–6 năm, trong khi tuổi thọ hệ thống có thể kéo dài 25-30 năm. Đây là yếu tố giúp ổn định chi phí sản xuất trong dài hạn, trong bối cảnh giá điện có xu hướng biến động.

Từ điện mặt trời đến hệ sinh thái năng lượng khu công nghiệp

Điện mặt trời mái nhà có một lợi thế quan trọng: Khả năng phát điện cao nhất vào ban ngày – trùng với thời điểm phụ tải sản xuất trong khu công nghiệp ở mức cao. Sự “đồng pha” này giúp doanh nghiệp giảm đáng kể lượng điện phải mua từ lưới, đặc biệt trong giờ cao điểm.

Tuy nhiên, theo phân tích của TS. Nguyễn Huy Hoạch (Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam), điện mặt trời vẫn tồn tại một hạn chế cố hữu: tính gián đoạn theo thời điểm phát điện. Điều này khiến hiệu quả kinh tế chưa được khai thác tối đa nếu không có giải pháp bổ trợ.

Chính vì vậy, hệ thống BESS đang được xem là mảnh ghép quan trọng để hoàn thiện bài toán tự chủ năng lượng.

Khi kết hợp với điện mặt trời mái nhà, BESS cho phép lưu trữ lượng điện dư vào ban ngày và sử dụng vào các khung giờ có giá điện cao hơn. Cơ chế này giúp doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm chi phí, mà còn chủ động “dịch chuyển năng lượng” theo thời gian – yếu tố ngày càng quan trọng khi biểu giá điện có xu hướng linh hoạt hơn.

Quan trọng hơn, BESS giúp “cắt đỉnh phụ tải” trong giờ cao điểm, giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia và hạn chế rủi ro quá tải. Đối với các ngành công nghiệp yêu cầu độ ổn định cao như điện tử, cơ khí chính xác hay sản xuất xuất khẩu, đây là yếu tố mang tính sống còn để bảo đảm vận hành liên tục.

Ở góc độ rộng hơn, sự kết hợp giữa điện mặt trời và BESS đang từng bước hình thành mô hình hệ sinh thái năng lượng phân tán trong khu công nghiệp. Trong mô hình này, điện mặt trời đóng vai trò nguồn cung tại chỗ, BESS đảm nhiệm chức năng điều tiết và tối ưu thời gian sử dụng, còn lưới điện quốc gia trở thành nguồn bổ sung linh hoạt khi cần thiết.

Thậm chí, ở cấp độ phát triển cao hơn, các khu công nghiệp có thể tiến tới mô hình lưới điện vi mô (microgrid), cho phép vận hành linh hoạt, tối ưu chi phí theo thời gian thực và tăng khả năng chống chịu trước các biến động năng lượng.

Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn nhiều thách thức. Chi phí đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng còn cao, trong khi cơ chế giá điện và quy định liên quan đến điện tự sản xuất, tự tiêu thụ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Bên cạnh đó, hạ tầng lưới điện và các mô hình tài chính xanh chưa phát triển tương xứng với nhu cầu.

Theo các chuyên gia, để mô hình này phát huy hiệu quả, cần sớm hoàn thiện cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng, tạo chênh lệch đủ lớn giữa các khung giờ để khuyến khích đầu tư lưu trữ. Đồng thời, cần thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, phát triển hạ tầng lưới điện thông minh và đa dạng hóa các công cụ tài chính hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh.

Thanh Hiền

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/dien-mat-troi-mai-nha-mo-huong-tu-chu-nang-luong-cho-cac-khu-cong-nghiep-viet-nam-750814.html