Sở Văn hóa Thể thao TP.HCM vừa tổ chức lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia cho hai hiện vật quý hiếm thuộc sở hữu tư nhân. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong việc tôn vinh và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc 4.000 năm tuổi của diễn viên Chi Bảo
Bảo vật đầu tiên được vinh danh là Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc, có niên đại cách ngày nay khoảng 4.000 – 3.800 năm. Hiện vật này đang được lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước thuộc sở hữu của diễn viên Chi Bảo. Bát bồng được sưu tầm tại huyện Hậu Lộc (cũ), tỉnh Thanh Hóa và vẫn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn.
Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc.
Về đặc điểm kỹ thuật, bát bồng cao 21 cm, đường kính miệng 24 cm và nặng hơn 1 kg. Hiện vật được chế tác từ đất nung loại gốm cứng, xương gốm pha trộn vụn vỏ nhuyễn thể với lớp áo màu xám hồng đặc trưng. Cấu trúc hiện vật chia làm hai phần: bát phía trên hình phễu gắn kết hài hòa với chân đế hình trụ cao có hai lỗ xuyên thấu đối xứng.
Diễn viên Chi Bảo nhận định đây là minh chứng cho tư duy thẩm mỹ và kỹ nghệ chế tác tinh xảo của cư dân Việt cổ. Đáng chú ý, đây là bảo vật quốc gia thứ hai mà nam diễn viên sở hữu, sau chiếc chõ gốm Đông Sơn được công nhận vào năm 2025. Anh thừa nhận việc gìn giữ các báu vật này mang lại áp lực lớn về quy trình bảo quản và an ninh.
Diễn viên Chi Bảo hiện sở hữu 2 bảo vật quốc gia, gồm bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc và chõ gốm Đông Sơn.
Bộ tượng gốm men Tam quan Đại đế: Đỉnh cao nghệ thuật gốm Sài Gòn
Bảo vật quốc gia thứ hai là bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế, niên đại cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa. Bộ tượng gồm 9 pho, chia thành 3 nhóm tương ứng với Thủy Quan, Thiên Quan, Địa Quan và các thị giả hầu cận.
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế.
Mỗi vị Đại đế có kích cỡ và hình dáng khác nhau, phản ánh vai trò trong đời sống tín ngưỡng dân gian Nam Bộ. Các tượng được tạo hình bằng kỹ thuật nặn tay theo dải cuộn truyền thống, cho phép tạo nên những khối tượng lớn. Đặc biệt, phần lưng ngai được chế tác tách rời trước khi ghép lại, thể hiện kỹ thuật tinh xảo của nghệ nhân xưa.
Cận cảnh một trong những pho tượng.
Bộ tượng đại diện cho đỉnh cao nghệ thuật gốm Sài Gòn với sự kết hợp giữa nặn tay, in khuôn chi tiết và kỹ thuật phủ men nhiều màu. Ông Lê Thanh Nghĩa chia sẻ, việc được công nhận là Bảo vật quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng cho dòng gốm Sài Gòn và là dấu mốc quan trọng trong hành trình gìn giữ di sản của các nhà sưu tập tư nhân.
Ông Lê Thanh Nghĩa giới thiệu về bảo vật.
Đẩy mạnh xã hội hóa trong bảo tồn di sản
Ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó giám đốc Sở Văn hóa Thể thao TP.HCM, khẳng định cơ quan quản lý không phân biệt hiện vật thuộc sở hữu công lập hay tư nhân trong việc phát huy giá trị di sản. Thời gian qua, Sở đã phối hợp với các nhà sưu tập và chuyên gia để hoàn thiện hồ sơ cho 3 bảo vật quốc gia từ nguồn lực xã hội.
Lãnh đạo Cục Di sản văn hóa, lãnh đạo TP.HCM trao quyết định công nhận bảo vật quốc gia.
Trong thời gian tới, các đơn vị chuyên môn sẽ hỗ trợ nhà sưu tập về kỹ thuật bảo quản và tổ chức các buổi trưng bày chuyên đề nhằm giới thiệu những báu vật này đến rộng rãi công chúng, góp phần giáo dục truyền thống văn hóa cho thế hệ trẻ.
Tuệ Nhân