Điều đặc biệt về bia cổ 700 tuổi trên vách núi được công nhận Bảo vật quốc gia

5 giờ trướcBài gốc

Theo Quyết định số 236/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc công nhận Bảo vật quốc gia, Nghệ An có 6 hiện vật, nhóm hiện vật được vinh danh đợt này. Trong số đó, văn bia “Ma nhai kỷ công bi ký” tại xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm bởi giá trị lịch sử và tính độc bản.

Dấu tích chiến công khắc vào vách núi

Tấm bia được khắc trực tiếp lên vách núi đá vôi Thành Nam, thuộc thôn Tiến Thành, xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An. Điều đặc biệt ở tấm bia này là những dòng chữ khắc trên vách núi ghi lại chiến công trong cuộc chinh phạt lực lượng Ai Lao từng nhiều lần quấy nhiễu khu vực biên giới phía Tây Nam Nghệ An dưới triều nhà Trần.

Bia Ma Nhai nằm ở trên vách núi Nam Thành cách trung tâm thành phố Vinh cũ (Nghệ An) khoảng 130 km.

Bia có kích thước khoảng 2,1 x 1,6m gồm 14 dòng với 155 chữ Hán, được khắc sâu vào vách đá. Toàn bộ văn tự không kèm hoa văn trang trí, tạo nên vẻ trang nghiêm, mộc mạc nhưng đầy uy lực. Năm 2011, di tích này đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Văn bia được thực hiện theo chỉ đạo của Thái thượng hoàng Trần Minh Tông (1300–1357). Ông tên húy Trần Mạnh, là con trai thứ tư của vua Trần Anh Tông, mẹ là Chiêu Hiến Hoàng thái hậu Trần Thị.

Tấm bia ghi lại chiến công của Thái thượng hoàng Trần Minh Tông (1300-1357) chống giặc Ai Lao.

Năm 1305, ông được lập làm Đông cung thái tử và trở thành Hoàng thái tử khi mới 9 tuổi. Đến mùa xuân năm 1314, ở tuổi 14, ông được vua cha truyền ngôi, lên ngôi Hoàng đế Đại Việt.

Sau 15 năm trị vì, ông nhường ngôi cho thái tử Trần Vượng (tức Trần Hiến Tông) và lui về làm Thái thượng hoàng. Sử sách ghi nhận ông là vị quân vương anh minh, chú trọng chỉnh đốn triều chính, phát huy sự nghiệp tiền nhân, giữ lòng trung hậu, suy tính thấu đáo, khiến trong nước yên ổn, ngoài cõi quy phục, kỷ cương phép nước được củng cố vững vàng.

Bia Mai Nhai khắc trên vách núi Thành Nam ở xã Chi Khê, huyện Con Cuông cũ, nay là xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An.

Năm 1335, khu vực biên giới phía tây nam Nghệ An liên tiếp bị các lực lượng Ai Lao xâm nhập, quấy nhiễu và lấn chiếm đất đai. Theo ghi chép trong Khâm định Việt sử thông giám cương mục, triều đình đã cử Nguyễn Trung Ngạn (1289–1370) - vị tể tướng văn võ song toàn, giỏi thao lược vào giữ chức An Phủ sứ để tổ chức dẹp loạn. Thời điểm này, đích thân vua Trần Hiến Tông thân chinh đốc chiến, đặt đại bản doanh tại núi Cự Đồn, Mật Châu (nay thuộc thôn Tiến Thành và thôn Thành Nam, xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An).

Triều đình nhà Trần triển khai chiến thuật kết hợp giữa tập kích và chiêu dụ. Trước những đợt phản công chớp nhoáng của quân triều đình, nhiều nhóm chống đối bị đẩy lùi phải ra hàng và dần rút khỏi khu vực biên giới. Tuy nhiên, thủ lĩnh Ai Lao là Nghịch Bổng vẫn ngoan cố, tiếp tục thách thức và gia tăng hoạt động quấy phá.

Do công việc triều chính cấp bách, vua Trần Hiến Tông phải trở về Thăng Long. Thái thượng hoàng Trần Minh Tông thay con trực tiếp vào Nghệ An chỉ huy quân đội. Ngay trong trận đầu ra quân, trước lực lượng hùng hậu và thế trận áp đảo của quân Trần, Nghịch Bổng lâm vào thế thất lợi, buộc phải rút lui, từ bỏ ý đồ xâm phạm lãnh thổ Đại Việt.

Sau thắng lợi, Trần Minh Tông ban chiếu thu quân. Trên đường trở về kinh đô, khi dừng chân dưới chân núi đá vôi Thành Nam cao hơn 100m, hướng ra sông Lam (thuộc xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An), ông cho thợ mài vào vách núi, đục khắc văn bia ghi lại chiến công.

Trải qua gần 700 năm, những dòng chữ khắc trên vách đá vẫn còn rõ nét.

Nội dung văn bia khái quát quá trình ổn định giang sơn, giữ vững và mở mang bờ cõi dưới triều Trần. Trải qua gần 700 năm, những dòng chữ khắc trên vách đá Ma Nhai vẫn còn rõ nét, hầu như không bị thời gian bào mòn.

Trao đổi với phóng viên VietNamNet, ông Trần Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Con Cuông, cho biết bia Ma Nhai vừa được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận là Bảo vật quốc gia. Việc được vinh danh mở ra cơ hội quan trọng để di tích được quan tâm bảo vệ, đầu tư tu bổ bài bản, đồng thời góp phần quảng bá giá trị di sản văn hóa dân tộc, tạo động lực phát triển du lịch văn hóa, sinh thái tại khu vực miền núi Nghệ An.

“Sắp tới, địa phương sẽ lập quy hoạch dự án tôn tạo di tích nhằm thu hút du khách. Tuy nhiên, kinh phí cho công tác quy hoạch và tu bổ khá lớn, vì vậy chúng tôi sẽ kêu gọi các nguồn hỗ trợ để triển khai kế hoạch bảo tồn bia Ma Nhai”, ông Tuấn cho biết thêm.

Thiện Lương

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/dieu-dac-biet-ve-bia-co-700-tuoi-tren-vach-nui-duoc-cong-nhan-bao-vat-quoc-gia-2490730.html