Điều kiện để bưởi, chanh Việt được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc

một giờ trướcBài gốc

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc, ngày 15/4/2026 tại Bắc Kinh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam cùng Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi và quả chanh xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc.

Lễ ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với việc xuất khẩu quả bưởi và quả chanh giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc; ký Thỏa thuận tăng cường hợp tác Văn hóa Nghệ thuật năm 2026 - 2027 giữa Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Phát thanh truyền hình Trung ương Trung Quốc. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Chuẩn hóa toàn chuỗi sản xuất và giám sát dịch hại bắt buộc

Việc ký kết Nghị định thư được xem là bước tiến quan trọng đối với ngành trái cây Việt Nam sau nhiều năm đàm phán kỹ thuật giữa hai bên, đồng thời mở ra giai đoạn xuất khẩu chính ngạch với hệ thống tiêu chuẩn và cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn trước.

Theo Nghị định thư, toàn bộ vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi, chanh xuất khẩu sang Trung Quốc đều phải đăng ký và được cả Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam cùng GACC phê duyệt mã số.

Danh sách các đơn vị đủ điều kiện sẽ được phía Trung Quốc công bố và cập nhật thường xuyên. Những lô hàng có nguồn gốc từ vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói chưa được cấp mã số sẽ bị từ chối nhập khẩu.

Doanh nghiệp xuất khẩu bưởi chủ động hoàn thiện quy trình đóng gói, truy xuất nguồn gốc đáp ứng yêu cầu thị trường Trung Quốc.

Điều này đồng nghĩa, hoạt động xuất khẩu sẽ chuyển mạnh từ hình thức mua bán nhỏ lẻ sang cơ chế quản lý theo chuỗi, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng từ vùng nguyên liệu đến khâu đóng gói và vận chuyển.

Theo tài liệu triển khai Nghị định thư của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, quá trình đàm phán giữa hai nước bắt đầu từ năm 2018, trải qua các bước nộp hồ sơ kỹ thuật, phân tích nguy cơ dịch hại, kiểm tra thực địa và xây dựng dự thảo trước khi ký kết chính thức vào tháng 4/2026.

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Nghị định thư là cơ chế kiểm soát sinh vật gây hại tại vùng trồng.

Theo quy định, các vùng trồng đăng ký xuất khẩu phải áp dụng Thực hành nông nghiệp tốt (GAP), triển khai chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM/IPHM), đồng thời xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Phía Trung Quốc yêu cầu giám sát thường xuyên 8 đối tượng kiểm dịch thực vật gồm ruồi đục quả, sâu đục quả, rệp sáp và nấm bệnh.

Đối với ruồi đục quả Bactrocera correcta, mỗi hecta vùng trồng phải đặt ít nhất một bẫy giám sát; các vùng dưới 3 ha vẫn phải duy trì tối thiểu 3 bẫy. Việc kiểm tra phải được thực hiện ít nhất 14 ngày/lần từ khi cây ra hoa đến khi thu hoạch.

Ngoài ruồi đục quả, các đối tượng như rệp sáp, sâu đục quả và nấm bệnh cũng phải được theo dõi thường xuyên trong toàn bộ chu kỳ sản xuất.

Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu, yêu cầu này tạo áp lực lớn đối với các vùng sản xuất nhỏ lẻ bởi chỉ một khâu không tuân thủ quy trình cũng có thể ảnh hưởng tới toàn bộ vùng nguyên liệu.

Người dân và doanh nghiệp lắp đặt bẫy côn trùng nhằm kiểm soát dịch hại tại vùng trồng phục vụ xuất khẩu.

Quy chuẩn riêng cho bưởi và chanh, kiểm soát chặt từ đóng gói đến cửa khẩu

Nghị định thư cũng đưa ra những yêu cầu kỹ thuật riêng đối với từng loại trái cây.

Đối với bưởi (Citrus maxima), việc bao trái là yêu cầu bắt buộc. Theo quy định, bưởi phải được bao bằng túi chuyên dụng ít nhất 60 ngày trước khi thu hoạch nhằm hạn chế nguy cơ sinh vật gây hại xâm nhập.

Mỗi túi chỉ bao một quả hoặc trong một số trường hợp có thể bao nhiều quả, nhưng miệng túi phải được buộc kín và bảo đảm các lỗ thoáng khí được mở đầy đủ. Đáng chú ý, quả bưởi phải được thu hoạch cùng túi bao rồi vận chuyển về cơ sở đóng gói mới tháo bỏ túi và phân loại sản phẩm.

Trong khi đó, chanh (Citrus latifolia, Citrus aurantiifolia) không bắt buộc bao trái nhưng phải bảo đảm còn xanh và chưa chín vàng khi xuất khẩu sang Trung Quốc.

Yêu cầu này buộc nhà vườn và doanh nghiệp phải kiểm soát chặt thời điểm thu hoạch, bảo quản và vận chuyển để duy trì chất lượng sản phẩm ổn định. Không chỉ kiểm soát tại vùng trồng, Nghị định thư còn đặt ra quy trình kiểm tra nghiêm ngặt tại cơ sở đóng gói và cửa khẩu nhập khẩu.

Theo quy định, cơ sở đóng gói phải có nền cứng, sạch sẽ, hợp vệ sinh; có khu chứa nguyên liệu và kho thành phẩm riêng biệt; đồng thời bố trí độc lập khu xử lý, chế biến và bảo quản.

Trong quá trình xử lý và đóng gói, quả phải được lựa chọn, phân loại và làm sạch nhằm loại bỏ quả bị bệnh, thối hỏng, biến dạng cũng như cành, lá, đất và các tàn dư thực vật. Vật liệu đóng gói bằng gỗ phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ISPM 15.

Trên mỗi thùng hàng và pallet phải ghi đầy đủ thông tin bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung, bao gồm tên quả, nước xuất khẩu, nơi sản xuất, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Đồng thời phải có dòng chữ “Exported to the People’s Republic of China” hoặc “输往中华人民共和国”.

Ghi nhãn mác bao bì trong quá trình đóng gói sản phẩm xuất khẩu. Ảnh: Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.

Toàn bộ công-ten-nơ phải được niêm phong nguyên vẹn trước khi đến cửa khẩu nhập cảnh của Trung Quốc.

Theo quy định kiểm dịch trước xuất khẩu, trong năm đầu tiên thực hiện Nghị định thư, mỗi lô hàng sẽ được lấy mẫu kiểm tra với tỷ lệ 2%; nếu không phát hiện vi phạm, tỷ lệ này có thể giảm xuống còn 1% ở các năm tiếp theo.

Những quả có dấu hiệu nghi ngờ hoặc hư hại sẽ bị cắt kiểm tra. Trường hợp cần thiết, cơ quan chức năng sẽ cắt tối thiểu 30 quả trong mỗi lô hàng để kiểm tra sinh vật gây hại bên trong.

Nếu phát hiện sinh vật kiểm dịch sống, lẫn đất hoặc tàn dư thực vật, lô hàng sẽ không được phép xuất khẩu. Trong một số trường hợp, vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói liên quan có thể bị đình chỉ xuất khẩu trong phần còn lại của mùa vụ.

Ngoài ra, GACC có quyền kiểm tra trực tiếp hoặc trực tuyến đối với vùng trồng và cơ sở đóng gói của Việt Nam trước khi triển khai thương mại hoặc khi phát sinh nguy cơ dịch hại. Theo Nghị định thư, mọi chi phí liên quan đến hoạt động kiểm tra này sẽ do phía Việt Nam chi trả.

Giới chuyên môn đánh giá, “luật chơi mới” đối với bưởi và chanh xuất khẩu sang Trung Quốc không còn đặt trọng tâm vào sản lượng mà chuyển mạnh sang năng lực quản lý chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và duy trì tiêu chuẩn đồng bộ trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Bài và ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/giai-ma-muon-mat/dieu-kien-de-buoi-chanh-viet-duoc-xuat-khau-chinh-ngach-sang-trung-quoc-20260516104057097.htm