Vì sao sầu riêng bị ùn ứ, giá lao dốc thời gian qua?

2 giờ trướcBài gốc

Năng lực kiểm nghiệm sầu riêng hiện nay tại các tỉnh chưa đáp ứng đầy đủ được nhu cầu thực tế. Ảnh: Hoàng Giám.

Tại cuộc họp về tình hình quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói và công tác kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu do Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì mới đây, các địa phương như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Tháp, Sơn La, Nghệ An… đã báo cáo về tình hình triển khai cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, triển khai thực hiện các thủ tục hành chính theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Thời gian giải quyết thủ tục kéo dài

Trong đó, Sơn La là địa phương có diện tích cây ăn quả và cây công nghiệp lớn, với khoảng 85.500 ha cây ăn quả và 35.000 ha cà phê Arabica cùng nhiều loại cây trồng khác. Vì vậy, tỉnh đặc biệt quan tâm đến việc duy trì các mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Theo tỉnh Sơn La, việc duy trì mã số vùng trồng có ý nghĩa rất quan trọng, bởi đây không chỉ là điều kiện để xuất khẩu mà còn là cơ sở khẳng định thương hiệu, chất lượng sản phẩm và uy tín trên thị trường quốc tế.

Sau khi thực hiện Nghị định số 38/2026, Sơn La ưu tiên cấp đổi và duy trì các mã số vùng trồng đối với những sản phẩm đang xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường lớn, đặc biệt là Trung Quốc, như mận, xoài và nhãn.

Đối với tỉnh Đắk Lắk, đến nay, trên địa bàn tỉnh có 328 vùng trồng được cấp mã số cho các loại cây trồng như sầu riêng, xoài, vải, nhãn, chuối, ớt, dưa hấu với tổng diện tích là 9.698 ha. Trong đó, riêng sầu riêng có 277 mã số với diện tích là 7.500 ha.

Về mã số cơ sở đóng gói, tỉnh đã cấp được cho 54 cơ sở, bao gồm mã số cơ sở đóng gói chuối, mít, các loại quả tươi. Trong đó, riêng sầu riêng là nhiều nhất với 42 mã số, tương đương tổng công suất khoảng trên 6.000 tấn/ngày.

Hiện nay, tỉnh đã nộp xong toàn bộ hồ sơ cho 151 mã số vùng trồng và 47 cơ sở đóng gói sầu riêng; nếu 151 mã số vùng trồng này được phê duyệt thì diện tích được cấp mã số vùng trồng sầu riêng của tỉnh Đắk Lắk sẽ nâng lên khoảng 10.200 ha trên tổng số 25.000 ha cho thu hoạch, đạt tỷ lệ khoảng 40% diện tích sầu riêng được cấp mã số vùng trồng.

Khó khăn nhất đối với tỉnh Đắk Lắk là việc minh bạch về sản lượng và thiếu cơ sở kiểm nghiệm. Các cơ sở kiểm nghiệm đa số nằm ở ngoài tỉnh, làm gia tăng chi phí logistics và thời gian giải quyết thủ tục, dẫn đến nguy cơ ùn ứ sản phẩm khi vào vụ thu hoạch rộ…

Với tỉnh Lâm Đồng, 961 mã số vùng trồng đã được cấp với tổng diện tích là 39.360 ha và đã cấp được 362 mã số cơ sở đóng gói. Trong đó, có 346 mã số vùng trồng sầu riêng với diện tích là khoảng 12.200 ha, chiếm gần 60% diện tích sầu riêng đang cho kinh doanh của tỉnh Lâm Đồng. Đồng thời, tỉnh Lâm Đồng cũng đã hoàn thiện được 172 hồ sơ vùng trồng và 162 hồ sơ cơ sở đóng gói.

Tuy nhiên, địa phương này cho biết với quy mô sản xuất lớn, đặc biệt là trong giai đoạn cao điểm thu hoạch cà phê và sầu riêng, năng lực kiểm nghiệm hiện nay tại tỉnh Lâm Đồng chưa đáp ứng đầy đủ được nhu cầu thực tế. Đội ngũ nhân lực phục vụ cho công tác hậu kiểm, giám sát sau cấp mã số tại địa phương còn hạn chế, trong khi yêu cầu quản lý ngày càng cao và chặt chẽ theo tiêu chuẩn của các nước nhập khẩu trên thế giới.

Xử lý nghiêm mua bán mã số vùng trồng

Chỉ đạo tại cuộc họp, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh Chính phủ đã ban hành Nghị định số 38/2026 quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều bất cập.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo tại cuộc họp vừa qua. Ảnh: VGP/Gia Huy.

Cụ thể, việc quản lý và cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm tại nhiều địa phương còn chậm, chưa đáp ứng nhu cầu xuất khẩu ngày càng tăng.

Phó thủ tướng cũng nhắc đến tình trạng ùn ứ mặt hàng sầu riêng trong thời gian qua, đồng thời cho rằng đây là vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm, phản ánh nhiều bất cập trong công tác quản lý.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Hoàng Trung cho biết tính đến tháng 5 đã có 9.546 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu cho các loại quả tươi (thanh long, xoài, vú sữa, chuối, bưởi, chanh leo, chanh không hạt, nhãn, vải, ớt, thạch đen... ) được phép xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Australia, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản.

Trong quá trình triển khai thực hiện, nhiều vùng trồng, cơ sở đóng gói vẫn nhận được các cảnh báo không tuân thủ của nước nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc. Bộ NN&MT cho biết một số địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất vẫn coi mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói là điều kiện để xuất khẩu trước mắt, chưa thực sự chú trọng việc duy trì điều kiện kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ bền vững theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Bộ NN&MT cũng nêu khó khăn trong công tác kiểm nghiệm an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu.

Phó thủ tướng nhấn mạnh số lượng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và cơ sở kiểm nghiệm hiện còn quá ít so với diện tích và sản lượng xuất khẩu thực tế. Thậm chí, nhiều địa phương đến nay vẫn chưa cấp được mã số nào; cùng một hành lang pháp lý nhưng có nơi làm tốt, có nơi triển khai rất chậm.

Ông Dũng cho rằng yêu cầu xuất khẩu hiện nay ngày càng khắt khe với nhiều rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc cao, nếu không có mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đạt chuẩn thì hàng hóa sẽ không thể xuất khẩu.

Đặc biệt, lãnh đạo Chính phủ cũng lưu ý tình trạng môi giới, mua bán, cho mượn hoặc cho thuê mã số vùng trồng đang diễn biến phức tạp. Nhiều sản phẩm xuất khẩu chưa chắc đến từ đúng vùng trồng được cấp mã số.

"Hệ quả của việc không kiểm soát tốt là tình trạng được mùa mất giá. Điển hình như sầu riêng, có thời điểm giá giảm rất mạnh khi xuất khẩu gặp khó khăn. Người nông dân là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất", Phó thủ tướng nêu rõ.

Trong thời gian tới, Phó thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT rà soát, đơn giản hóa thủ tục cấp mã số theo hướng nhanh gọn, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý vùng trồng minh bạch.

Ngoài ra, Phó thủ tướng cũng đề nghị Bộ NN&MT làm việc với Cục Hải quan Trung Quốc để thúc đẩy tiến độ phê duyệt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và công nhận các phòng kiểm nghiệm của Việt Nam

Bộ Công an được đề nghị vào cuộc xử lý nghiêm hành vi môi giới, mua bán, cho thuê mã số vùng trồng hoặc làm sai lệch kết quả kiểm nghiệm. Ngoài ra, Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao cần tăng cường cảnh báo sớm rào cản kỹ thuật, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn thông quan, nhất là với mặt hàng sầu riêng đang vào chính vụ.

"Phải quyết tâm hành động để bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam và bảo đảm lợi ích bền vững cho người nông dân", Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Anh Nguyễn

Nguồn Znews : https://znews.vn/vi-sao-sau-rieng-bi-un-u-gia-lao-doc-thoi-gian-qua-post1651841.html