Từ “lõi tài chính truyền thống” đến cấu trúc đa trung tâm
Theo dự thảo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, mục tiêu không chỉ dừng ở việc hình thành một trung tâm tài chính quốc gia, mà còn hướng tới phát triển hệ thống dịch vụ tài chính đạt chuẩn khu vực và quốc tế, qua đó nâng cao vị thế của Hà Nội trong mạng lưới tài chính toàn cầu.
Quy hoạch xác định trung tâm tài chính quốc gia tại Hà Nội được tổ chức theo mô hình hai hợp phần có tính bổ trợ.
Hà Nội đang nghiên cứu xây dựng trung tâm tài chính quốc gia với cấu trúc gồm hai hợp phần tại khu vực Hoàn Kiếm và trục Nhật Tân - Nội Bài. Ảnh minh họa
Từ “lõi tài chính truyền thống” đến cấu trúc đa trung tâm
Theo dự thảo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, mục tiêu không chỉ dừng ở việc hình thành một trung tâm tài chính quốc gia, mà còn hướng tới phát triển hệ thống dịch vụ tài chính đạt chuẩn khu vực và quốc tế, qua đó nâng cao vị thế của Hà Nội trong mạng lưới tài chính toàn cầu.
Quy hoạch xác định trung tâm tài chính quốc gia tại Hà Nội được tổ chức theo mô hình hai hợp phần có tính bổ trợ.
Hợp phần thứ nhất là trung tâm tài chính tại khu vực Hoàn Kiếm, dự kiến triển khai đến năm 2030, lấy khu vực phường Hoàn Kiếm làm hạt nhân. Đây là nơi hiện tập trung các định chế tài chính quan trọng như Ngân hàng Nhà nước, hệ thống ngân hàng thương mại và nhiều công ty chứng khoán lớn.
Việc tiếp tục phát triển tại đây nhằm tận dụng lợi thế sẵn có về hạ tầng, khung pháp lý và mạng lưới tổ chức tài chính.
Trong giai đoạn này, Hà Nội định hướng ưu tiên không gian để thu hút các tổ chức tài chính lớn đặt trụ sở, đồng thời nâng cấp sàn giao dịch tài chính theo hướng hiện đại, minh bạch, có khả năng kết nối quốc tế, từng bước hình thành các cấu phần của thị trường tài chính phát triển, trong đó có định hướng phát triển sàn giao dịch hàng hóa.
Song song với đó, hệ sinh thái tài chính tại khu vực trung tâm sẽ được thúc đẩy theo hướng số hóa, bao gồm thanh toán không dùng tiền mặt, dịch vụ tài chính thông minh và hạ tầng công nghệ thông tin tốc độ cao, góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế.
Hợp phần thứ hai là trung tâm tài chính phía Bắc tại trục Nhật Tân – Nội Bài, dự kiến hình thành sau năm 2030. Khu vực này có lợi thế về quỹ đất, hạ tầng giao thông đồng bộ và khả năng kết nối trực tiếp với sân bay quốc tế Nội Bài, phù hợp để phát triển tổ hợp tài chính - thương mại - dịch vụ quy mô lớn.
Theo định hướng, đây sẽ là không gian tài chính hiện đại, tích hợp các dịch vụ tài chính thế hệ mới như fintech, chứng khoán, bảo hiểm, ngân hàng số và dữ liệu tài chính, vận hành trên nền tảng công nghệ cao và có khả năng kết nối toàn cầu.
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận phát triển theo mô hình hai hợp phần mang tính phân vai rõ ràng. Khu vực Hoàn Kiếm được định vị là “lõi tài chính truyền thống”, tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả vận hành của hệ thống hiện hữu.
Trong khi đó, trục Nhật Tân - Nội Bài đóng vai trò là không gian tài chính mới, hướng tới thu hút dòng vốn quốc tế và phát triển các mô hình tài chính đổi mới sáng tạo.
Cấu trúc này cho thấy Hà Nội đang chuyển từ tư duy phát triển đơn cực sang mô hình đa trung tâm, tương đồng với xu hướng của nhiều trung tâm tài chính lớn trên thế giới.
Trung tâm tài chính - động lực tăng trưởng và điều kiện vận hành
Việc phát triển trung tâm tài chính quốc gia theo mô hình hai hợp phần được đặt trong tổng thể chiến lược tăng trưởng dài hạn của Hà Nội.
Theo định hướng quy hoạch, thành phố đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP trên 11%/năm đến năm 2030, đưa quy mô nền kinh tế đạt khoảng 113 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người vượt 12.000 USD.
Trong các giai đoạn tiếp theo, Hà Nội tiếp tục hướng tới duy trì tăng trưởng hai con số, với GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 42.000 USD vào năm 2045 và tiếp tục gia tăng trong các thập niên sau.
Đáng chú ý, mô hình hai hợp phần Hoàn Kiếm - Nhật Tân gắn chặt với định hướng phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm và hệ thống các trục động lực của Thủ đô.
Cách tiếp cận này không chỉ mở rộng không gian phát triển, mà còn góp phần phân bổ lại nguồn lực, giảm áp lực cho khu vực lõi đô thị và nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế đô thị.
Ở góc độ kinh tế, trung tâm tài chính không chỉ là nơi tập trung các định chế tài chính, mà còn là công cụ quan trọng để tái cấu trúc nền kinh tế Thủ đô.
Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng từ bất động sản và đầu tư công đang dần thu hẹp, việc chuyển sang phát triển các ngành dịch vụ chất lượng cao như tài chính, fintech, quản lý tài sản và thị trường vốn trở thành xu hướng tất yếu.
Một trung tâm tài chính vận hành hiệu quả sẽ đóng vai trò trung gian phân bổ vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để hình thành hệ sinh thái tài chính - công nghệ, tạo hiệu ứng lan tỏa sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Tuy nhiên, để mô hình này vận hành hiệu quả, yêu cầu đặt ra là hoàn thiện khung pháp lý minh bạch, ổn định, đồng thời đủ linh hoạt để thích ứng với các mô hình tài chính mới như fintech, tài sản số và giao dịch xuyên biên giới. Bên cạnh đó là yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng kết nối với thị trường tài chính quốc tế.
Ở tầm rộng hơn, định hướng của Hà Nội cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển trung tâm tài chính quốc gia và quốc tế của Việt Nam.
Hiện nay, Việt Nam đang tiếp cận theo mô hình đa cực, trong đó các đô thị lớn đảm nhận những vai trò khác nhau trong mạng lưới tài chính.
Trong cấu trúc đó, Hà Nội có lợi thế là trung tâm chính trị - hành chính, nơi tập trung các cơ quan quản lý và hệ thống tài chính quốc gia. Đây là nền tảng để phát triển một trung tâm tài chính mang tính “trục điều hành”, đóng vai trò điều phối chính sách và bổ trợ cho các trung tâm tài chính mang tính thị trường và hội nhập quốc tế.
Do đó, việc xây dựng trung tâm tài chính quốc gia tại Hà Nội không chỉ là bài toán nội tại của một đô thị, mà còn gắn với cách Việt Nam định vị vai trò trong bản đồ tài chính khu vực.
Nếu được triển khai đồng bộ, mô hình này có thể trở thành động lực then chốt thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hội nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu.
Nhật Minh