Trước những băn khoăn có cơ sở đó, UBND TP Hồ Chí Minh vừa phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp, cùng Tập đoàn Becamex và VSIP tổ chức họp báo công bố Đề án “Đô thị Khoa học Công nghệ – Bắc TP Hồ Chí Minh” vào ngày 13/1. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tái định vị vai trò của khu vực này trong không gian phát triển mới của Thành phố.
Khu vực Thành phố mới Bình Dương, nổi bật với tòa tháp đôi – Trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương (trước đây).
Định vị cực tăng trưởng khoa học công nghệ phía Bắc
Đề án được xây dựng trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đang mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập, hướng tới mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, trong đó mỗi khu vực được phân vai chức năng rõ ràng và có sự liên kết, cộng hưởng lẫn nhau. Theo đó, Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc được xác định là cực nghiên cứu – phát triển và đổi mới sáng tạo, đóng vai trò “bộ não” khoa học công nghệ của vùng sản xuất công nghệ cao phía Bắc thành phố.
Theo đề án, Trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) trở thành tòa nhà khoa học công nghệ.
Về mặt chính sách, Đề án cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời phát huy hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù mà Quốc hội dành cho TP Hồ Chí Minh. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, dựa trên kinh tế tri thức và công nghệ cao.
Trong khi khu vực trung tâm hiện hữu tiếp tục giữ vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ cao cấp, văn hóa và sáng tạo, thì phía Bắc thành phố với hạt nhân là phường Bình Dương được giao sứ mệnh trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo nhân lực chất lượng cao, khởi nghiệp và thử nghiệm công nghệ gắn với sản xuất.
Vùng lõi đổi mới sáng tạo hơn 100 ha tại phường Bình Dương
Theo Đề án, đô thị khoa học công nghệ sẽ có vùng lõi đổi mới sáng tạo quy mô hơn 100 ha, cùng hệ thống các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, khởi nghiệp và thử nghiệm công nghệ; đồng thời phát triển các vành đai sản xuất công nghệ cao với tổng diện tích hàng trăm héc-ta. Từ vùng lõi này, các kết quả nghiên cứu sẽ được nhanh chóng hiện thực hóa thông qua mạng lưới khu công nghiệp khoa học công nghệ thế hệ mới như VSIP III, Lai Hưng, Cây Trường, Riverside…
Việc tích hợp trung tâm nghiên cứu – đổi mới sáng tạo ngay trong vùng sản xuất công nghệ cao được kỳ vọng sẽ rút ngắn chu trình từ nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm; khắc phục tình trạng “đứt gãy” giữa khoa học và thị trường – một hạn chế kéo dài nhiều năm qua.
Đáng chú ý, khu vực Thành phố mới Bình Dương (cũ) có lợi thế lớn về tính sẵn sàng hạ tầng. Nhiều công trình được đầu tư đồng bộ trong giai đoạn trước sẽ được chuyển đổi công năng phù hợp, như Trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) trở thành tòa nhà khoa học công nghệ; Trường Đại học Quốc tế Miền Đông là nơi đào tạo và nghiên cứu nhân lực chất lượng cao; Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC) là đầu mối kết nối giao thương, đổi mới sáng tạo.
Kỳ vọng làm “sôi động” trở lại khu vực phía Bắc
Chia sẻ tại họp báo, lãnh đạo Tập đoàn Becamex cho rằng Đề án mở ra cơ hội mới cho toàn vùng phía Bắc TP Hồ Chí Minh, trong đó phường Bình Dương tiếp tục giữ vai trò trung tâm. Việc phát triển đô thị khoa học công nghệ không chỉ nhằm thu hút nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia công nghệ, mà còn hình thành một không gian sống – làm việc chất lượng cao, góp phần xây dựng cộng đồng đổi mới sáng tạo quy mô lớn.
Đề án cũng đặt mục tiêu giãn áp lực dân số cho khu vực trung tâm, cân bằng không gian phát triển đô thị; thúc đẩy mô hình đô thị xanh – thông minh, khu công nghiệp sinh thái, phù hợp với cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.
Về lâu dài, Đô thị Khoa học Công nghệ – Bắc TP Hồ Chí Minh không chỉ là lời giải cho nỗi lo “trầm lắng” sau sáp nhập, mà còn được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo ra toàn thành phố và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, qua đó khẳng định vai trò đầu tàu của TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.
Lâm Thiện