Trong căn xưởng nhỏ nằm ven tuyến đường liên xã Tam Đảo, bà Âu Thị Kim Phượng - Giám đốc Công ty Cổ phần chế biến nông sản Minh Phúc An đang chăm chú theo dõi buổi livestream bán hàng trên điện thoại. Cách đây vài năm, bà Phượng chưa bao giờ nghĩ sẽ có ngày mình bán sản phẩm qua mạng xã hội, chốt đơn hàng bằng điện thoại và gửi hàng đi nhiều tỉnh thành trong cả nước.
“Trước đây chủ yếu bán cho khách quen hoặc đại lý. Giờ mỗi buổi livestream có khi bán được cả trăm đơn hàng”, bà Phượng phấn khởi chia sẻ.
Câu chuyện ấy đang phản ánh một chuyển động khá rõ nét trong đời sống kinh tế địa phương thời gian gần đây, đó là ngày càng có nhiều doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và cơ sở sản xuất truyền thống bước vào môi trường kinh doanh số.
Nhờ áp dụng công nghệ cao vào sản xuất, chế biến, sản phẩm của HTX Nấm Tam Đảo (xã Tam Đảo) luôn được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn.
Nếu như trước đây chuyển đổi số thường được nhắc tới như câu chuyện của doanh nghiệp lớn thì nay làn sóng ấy đang lan dần tới khu vực kinh tế nhỏ và vừa, đặc biệt ở nông thôn.
Sau sáp nhập, không gian thị trường được mở rộng, mức độ cạnh tranh lớn hơn cũng buộc nhiều doanh nghiệp phải thay đổi cách làm ăn nếu không muốn tụt lại phía sau.
Ông Nguyễn Trung Dũng - Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Trung Anh (phường Phúc Yên) cho biết: “Khách hàng giờ tìm kiếm sản phẩm qua mạng rất nhiều, nếu không xuất hiện trên nền tảng số thì gần như mất cơ hội tiếp cận thị trường”.
Từ nhu cầu thực tế ấy, dù đã kinh doanh theo kiểu truyền thống được gần 30 năm nay nhưng Công ty Trung Anh vẫn chủ động học cách bán hàng trực tuyến, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, xây dựng thương hiệu số và quản lý đơn hàng bằng phần mềm.
Theo ông Dũng, điều đáng chú ý là quá trình chuyển đổi này diễn ra khá tự nhiên, xuất phát từ nhu cầu tồn tại và mở rộng thị trường hơn là các khẩu hiệu mang tính phong trào.
Nhờ tuân thủ nghiêm các quy định về vệ sinh ATTP và quảng bá tốt trên môi trường số, sản phẩm giò chả sạch của Công ty TNHH Thực phẩm Trung Anh được đông đảo khách hàng đón nhận.
Tại nhiều địa phương, không khó để bắt gặp hình ảnh các chủ cơ sở OCOP tự quay video giới thiệu sản phẩm, học cách chạy quảng cáo trực tuyến hay kết nối bán hàng qua sàn thương mại điện tử.
Ông Nguyễn Quốc Huy - Giám đốc HTX Nấm Tam Đảo chia sẻ: Ngay từ những ngày đầu thành lập, chúng tôi đã xác định, bên cạnh mục tiêu xây dựng sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng núi Tam Đảo, cần tận dụng lợi thế quảng bá sản phẩm trên môi trường số. Trải qua nhiều khó khăn, HTX luôn kiên trì theo đuổi hướng đi này, nhờ đó, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.
Không chỉ thay đổi phương thức bán hàng, chuyển đổi số còn bắt đầu tác động tới cách quản lý sản xuất và vận hành doanh nghiệp. Nhiều cơ sở nhỏ hiện đã sử dụng phần mềm kế toán, quản lý kho, truy xuất nguồn gốc hay thanh toán không dùng tiền mặt. Một số doanh nghiệp trẻ còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo để thiết kế bao bì, xây dựng nội dung quảng bá và phân tích nhu cầu khách hàng.
Đằng sau những thay đổi ấy là sự dịch chuyển tư duy kinh doanh của khu vực kinh tế tư nhân địa phương. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đây là tín hiệu tích cực bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Khi khu vực này chuyển động theo hướng số hóa, năng lực cạnh tranh chung của nền kinh tế cũng sẽ được cải thiện đáng kể.
Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ hiện vẫn còn không ít khó khăn. Rào cản lớn nhất là thiếu nhân lực công nghệ và kỹ năng số. Nhiều chủ cơ sở sản xuất lớn tuổi chưa quen với môi trường kinh doanh trực tuyến. Không ít doanh nghiệp vẫn loay hoay trong việc xây dựng thương hiệu, bảo vệ dữ liệu hay vận hành bán hàng đa nền tảng.
Thậm chí, nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ chuyển đổi số phải đầu tư rất lớn nên còn e ngại. Trong khi thực tế có những việc nhỏ hoàn toàn có thể bắt đầu ngay.
Khó khăn về vốn đầu tư cũng là vấn đề đáng quan tâm. Với doanh nghiệp nhỏ, việc xây dựng hệ thống quản trị số bài bản hay đầu tư công nghệ hiện đại vẫn là bài toán không dễ. Song điều tích cực là nhận thức về chuyển đổi số đang thay đổi khá nhanh. Nhiều doanh nghiệp hiện không còn xem chuyển đổi số là xu hướng trong tương lai mà coi đó là yêu cầu bắt buộc để tồn tại trong môi trường cạnh tranh mới.
Đặc biệt, thế hệ doanh nhân trẻ ở nông thôn đang trở thành lực lượng tiên phong trong quá trình này. Không ít người sau thời gian học tập, làm việc ở thành phố đã quay về quê khởi nghiệp bằng mô hình kinh doanh số gắn với nông sản và sản phẩm bản địa.
Họ mang theo tư duy mới về marketing, thương mại điện tử, xây dựng thương hiệu và kể câu chuyện sản phẩm bằng công nghệ số.
Từ những phiên livestream bán hàng nông sản, những gian hàng OCOP trên sàn thương mại điện tử đến các phần mềm quản lý đơn hàng trong doanh nghiệp nhỏ, một hệ sinh thái kinh tế số ở quy mô địa phương đang từng bước hình thành. Có thể quy mô còn nhỏ, tốc độ chưa đồng đều, nhưng điều quan trọng là tư duy kinh doanh đang có nhiều thay đổi.
Trong bối cảnh tỉnh hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, chuyển đổi số sẽ không thể chỉ là câu chuyện của cơ quan quản lý hay doanh nghiệp lớn. Sức sống thực sự của kinh tế số chỉ xuất hiện khi hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh cùng tham gia vào quá trình ấy.
Thực tế cho thấy, chúng ta có đủ cơ sở để tin rằng, từ những cú nhấp chuột đầy bỡ ngỡ trong các xưởng sản xuất nhỏ hôm nay, một diện mạo kinh tế mới sẽ dần hiện rõ trên vùng Đất Tổ ngày mai.
Quang Nam