Độc đáo Lễ cúng vía bếp của người Mường

3 giờ trướcBài gốc

Từ xa xưa, đời sống người Mường đã gắn liền với bếp lửa. Chiếc bếp không chỉ giúp nấu chín các món ăn mà còn đặc biệt quan trọng trong việc thắp sáng, sưởi ấm và bảo vệ con người khỏi thú dữ.

Người Mường quan niệm rằng, sau một thời gian dài ăn ở, sinh sống yên ổn, nhà cửa và bếp núc đã cũ dần thì cần tổ chức Lễ Khôồng bếp

Các lễ vật dâng cúng được chuẩn bị kĩ lưỡng, chu đáo

Theo quan niệm của người Mường, bếp là nơi chế biến nhiều món ăn, khi thì tự bắt từ sông suối, khi thì mua từ chợ về. Cùng với đó, những con vật như cá, ba ba, rắn… được đưa vào bếp có thể mang theo các điềm dữ, điềm gở cho gia đình, khiến mọi việc trở nên không thuận lợi, chẳng hạn như nấu rượu bị hỏng, đồ xôi bị nhão, nướng cá không ngon...

Do vậy khi làm nhà mới, đắp bếp nhóm lửa nhà mới họ đều làm lễ cúng rất trang trọng và chu đáo.

Người Mường cũng cho rằng, sau một thời gian dài ăn ở, sinh sống yên ổn, nhà cửa và bếp núc đã cũ dần thì cần tổ chức Lễ Khôồng bếp.

Thực hiện nghi lễ cúng vía bếp là thầy Mo và thầy phụ lễ

Chủ nhà và các thành viên trong gia đình đều tham gia nghi lễ, mong cầu một năm mưa thuận gió hòa, gia đình hạnh phúc, mùa màng tốt tươi

Lễ Khôồng bếp được tiến hành nhằm “thu” những điều xấu, điều không như ý, xua đuổi điềm dữ để ngôi nhà trở nên yên lành, ấm áp đối với con người.

Trong nghi lễ, thầy Mo sẽ mời eng ún, anh em Cun Khôồng xuống nhà, nhờ cậy gọi hồn, gọi vía các sinh linh cùng những điềm xấu, điềm gở. Vì vậy, gia chủ phải chuẩn bị cỗ bàn đầy đủ, thực hiện đúng các nghi thức, nghi lễ để mời ăn uống.

Các nghi lễ cúng vía bếp được thầy Mo thực hiện theo Mo Mường

Những lời cúng, nghi lễ, nghi thức được thầy Mo tiến hành theo truyền dạy bao đời

Trong đó, các đối tượng xấu xa, điềm gở, các sinh linh xấu đều được ăn uống no say trước khi bị “thu” về mường Trời để cho gia đình, làng xóm được may mắn, “ăn nên làm ra, ăn yên ở lành”, người già sống lâu, trẻ em chóng lớn, gia súc sinh sôi, mùa màng tươi tốt...

Chính vì thế, gia đình người Mường nào cũng làm Lễ Khôồng bếp và chuẩn bị rất công phu, với đầy đủ các nghi thức, nghi lễ như: 2 con vịt chín (không chặt), 4 con gà, cá to và cá nhỏ, xôi ba màu, trầu cau... để cúng mời 12 vị thần linh.

Ngoài ra còn có chim, ba ba, nhện, rắn, rết, trứng luộc, trứng sống, dây chỉ, dây len ngũ sắc và các cuộn vải dệt thổ cẩm... Tất cả phải đầy đủ nghi thức cho 12 mâm cỗ cúng.

Thầy Mo thực hiện nghi lễ tại bếp, mời gọi vía bếp về trú ngụ, gắn bó với gia đình và xua đuổi tà khí

Các nghi lễ được thực hiện với mong muốn mang lại sự ấm no, thịnh vượng cho gia chủ

Tục cúng vía cho bếp là nghi lễ quan trọng, đây không chỉ là việc sửa lại nơi nấu nướng mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, coi bếp lửa như linh hồn của ngôi nhà, bảo vệ gia đình, mang lại sự ấm no, thịnh vượng và xua đuổi tà khí.

Theo niềm tin, con người có nhiều vía (hồn phách) và bếp lửa cũng vậy, vía bếp cần được mời gọi để ở lại, mang lại may mắn.

Nếu vía bếp đi lạc, gia đình có thể gặp tai ương. Nghi thức này thể hiện sự kính trọng đối với tổ tiên, thần linh và thiên nhiên.

Thầy Mo làm nghi lễ "thu" vía xấu tại khu vực gần cửa, lối đi lên của nhà sàn

Người Mường tin rằng bếp lửa có hồn vía riêng và nghi thức này nhằm mời gọi vía bếp về trú ngụ, gắn bó với gia đình.

Nghi thức thường do thầy Mo chủ trì. Trước khi hành lễ, thầy Mo kiểm tra mâm cúng, khấn xin phép tổ tiên, thần linh (thần bếp, thổ công) cho phép tiến hành, sau đó sẽ cúng vía bếp đầy đủ theo Mo Mường.

Kết thúc lễ cúng vía bếp, thầy Mo thực hiện nghi thức làm mát nhà, tẩy uế những điều xui xẻo, hóa mã và xin phép tổ tiên, thần linh cho phép nhóm lửa, xua đuổi tà ma, cầu mong sức khỏe, mùa màng bội thu và bình an cho gia đình.

HUY AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/doc-dao-le-cung-via-bep-cua-nguoi-muong-199003.html