Độc đáo tục nhặt đá đầu năm của người Tày, Nùng xứ Lạng

3 giờ trướcBài gốc

Theo lời kể của các bậc cao niên, tục nhặt đá đầu năm của người dân tộc Tày, Nùng trên địa bàn tỉnh đã có từ xa xưa, được cha ông truyền lại qua nhiều thế hệ. Dù không ai biết chính xác tục lệ này hình thành từ khi nào, song đến nay, phong tục vẫn được duy trì tại nhiều xã trên địa bàn tỉnh như một nét đẹp văn hóa đầu xuân. Hằng năm, ngay trong bữa cơm chiều 30 tết, các gia đình thường bàn bạc, phân công người đi nhặt đá cầu may. Theo đó, người được giao trọng trách này thường là những người đàn ông khỏe mạnh, nhanh nhẹn, đại diện cho gia đình thực hiện nghi lễ mang ý nghĩa cầu mong một năm mới thuận lợi, ấm no.

Người dân thôn Bản Noóc, xã Yên Phúc nhặt đá cầu may vào sáng mùng một tết

Sáng mùng một tết, khi trời còn mờ sương, anh Hoàng Văn Cường, thôn Bản Tấu, xã Na Dương đã mang theo chiếc làn nhỏ cùng vài nén hương đã thắp sẵn, đến bờ suối để nhặt đá cuội. Anh Cường chia sẻ rằng: Tục nhặt đá đầu năm đã được người dân trong thôn gìn giữ từ bao đời nay. Dù không nhớ rõ phong tục này có từ khi nào, song từ khi còn nhỏ, tôi đã theo bố ra suối nhặt đá cầu may mỗi dịp tết đến.

Trước khi nhặt đá, người dân sẽ thắp hương, khấn xin thần linh, thổ địa cho phép mang những viên đá tượng trưng cho vật nuôi trong gia đình về nhà, với ước nguyện đàn gia súc, gia cầm khỏe mạnh, tránh dịch bệnh, giúp đàn vật nuôi sinh sôi nảy nở trong năm mới.

Không chỉ gia đình anh Cường, hiện nay, nhiều gia đình người dân tộc Tày, Nùng trên địa bàn xã Na Dương vẫn duy trì tục nhặt đá đầu năm với mong muốn đàn vật nuôi của gia đình phát triển trong năm mới.

Bà Vy Thị Bằng, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Na Dương cho biết: Tục nhặt đá đầu năm của đồng bào dân tộc Tày, Nùng là một nét sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, thể hiện rõ đời sống tâm linh gắn với sản xuất nông nghiệp của người dân địa phương. Phong tục này đã có từ xưa mang ý nghĩa cầu mong đàn vật nuôi sinh trưởng tốt trong năm mới, đồng thời góp phần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống, ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân bảo tồn những phong tục đẹp của dân tộc, trong đó có tục nhặt đá đầu năm, cùng với đó lồng ghép giới thiệu trong các hoạt động văn hóa - du lịch của xã để vừa gìn giữ giá trị truyền thống, vừa quảng bá hình ảnh quê hương.

Theo quan niệm của người Tày, Nùng, mỗi viên đá cuội đều mang một ý nghĩa riêng. Người nhặt sẽ lựa chọn những viên có hình dáng gợi liên tưởng đến các con vật nuôi quen thuộc như trâu, bò, lợn, gà, vịt… Đây đều là những vật nuôi gắn bó mật thiết với đời sống sản xuất nông nghiệp của bà con. Gia đình nuôi nhiều loại vật nuôi thì sẽ nhặt đủ số đá tượng trưng tương ứng. Đặc biệt, người dân tin rằng viên đá được nhặt càng gần chỗ thắp hương thì càng linh thiêng, lời cầu khấn càng dễ được thần linh chứng giám.

Sau khi nhặt xong, người đi nhặt đá nhanh chóng trở về nhà. Trên đường về, họ thường tránh chào hỏi, trò chuyện với người khác bởi quan niệm nếu nói chuyện sẽ làm mất đi sự linh thiêng. Về đến nhà, các viên đá được đặt ngay ngắn trước cửa từng chuồng vật nuôi như một cách “rước lộc” đầu năm. Sau đó, trong suốt 3 ngày tết, gia đình sẽ thắp hương cho những viên đá ấy, cầu xin thần linh phù hộ để vật nuôi khỏe mạnh, ít bệnh tật, sinh sản tốt, giúp gia đình có thêm của cải, sung túc hơn trong năm mới.

Ông Nông Văn Slưng, 88 tuổi, thôn Bản Noóc, xã Yên Phúc cho biết: Tục nhặt đá cầu may ngày mùng một tết đã có từ xa xưa. Theo quan niệm của người dân tộc Tày, Nùng nơi đây, việc nhặt đá có hình dáng giống các con vật nuôi thể hiện ước vọng của bà con gửi gắm vào một năm mới an lành, thuận lợi, đàn vật nuôi của gia đình sẽ phát triển tốt. Ngay từ khi còn bé, tôi đã đi theo bố nhặt đá ở bờ suối ngày mùng một tết, chính vì thế, mỗi dịp năm mới tôi đều duy trì và thực hiện cũng như truyền lại phong tục đẹp này cho con cái và các cháu trong gia đình mình.

Giữa sắc xuân rộn ràng tại các thôn, bản, tục nhặt đá cầu may sáng mùng một tết vẫn được người dân xứ Lạng lặng lẽ gìn giữ như một mạch nguồn văn hóa bền bỉ. Không chỉ gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, no ấm, phong tục ấy còn thể hiện sự gắn bó hài hòa giữa con người với thiên nhiên, giữa các thế hệ trong mỗi gia đình. Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, việc bảo tồn và phát huy những phong tục đẹp như tục nhặt đá cầu may chính là cách để bản sắc văn hóa dân tộc tiếp tục được nuôi dưỡng, lan tỏa và bền vững cùng thời gian.

HIỂU LAM

Nguồn Lạng Sơn : https://baolangson.vn/doc-dao-tuc-nhat-da-dau-nam-cua-nguoi-tay-nung-xu-lang-5077835.html