Đổi mới mạnh mẽ, cải cách toàn diện quy trình lập pháp

41 phút trướcBài gốc

Đây là một trong các ý kiến đề xuất tại Hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), do Bộ Tư pháp tổ chức ngày 19/5.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Bộ Tư pháp

Đáp ứng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng, thi hành pháp luật

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, thời gian qua, Luật Ban hành VBQPPL số 64/2025/QH15 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15 đã không ngừng được hoàn thiện, góp phần quan trọng vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch; từng bước nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

Quốc hội khóa XV đã hoàn thành khối lượng công tác lập pháp kỷ lục với 150 luật, 49 nghị quyết quy phạm pháp luật được thông qua, tăng hơn 40% so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa trước. Chỉ trong năm 2025, Quốc hội thông qua 89, bằng 146% tổng số luật được thông qua tại 16 kỳ họp thường lệ và không thường lệ trước đó của Quốc hội khóa XV. Chính phủ cũng ban hành 377 nghị định, nghị quyết quy phạm, bằng 208% so với năm 2024 (182 nghị định); các Bộ, ngành đã soạn thảo, trình ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 1.404 văn bản - nhiều nhất trong cả nhiệm kỳ; các địa phương đã ban hành 13.000 VBQPPL.

Tuy nhiên, hiện nay, nhiều chủ trương lớn của Đảng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Vì vậy, việc xây dựng Luật về VBQPPL thay thế luật hiện hành là yêu cầu khách quan, cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới quy trình xây dựng pháp luật trong giai đoạn mới.

Báo cáo tại Hội nghị, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng VBQPPL (Bộ Tư pháp) Nguyễn Quốc Hoàn cho biết, sau khi Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 được ban hành, Bộ Tư pháp đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm thi hành thống nhất trên toàn quốc.

Tuy nhiên, công tác xây dựng VBQPPL vẫn còn những vướng mắc như: Hệ thống VBQPPL còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc; chưa xác định rõ thứ bậc hiệu lực và phạm vi thẩm quyền ban hành giữa các chủ thể. Một số quy định, thuật ngữ còn chưa rõ ràng; quy trình xây dựng chính sách, lấy ý kiến, thẩm định ở một số nơi còn hình thức; tình trạng chậm tiến độ, nợ văn bản quy định chi tiết vẫn xảy ra…

Ông Nguyễn Quốc Hoàn đề nghị tiếp tục rà soát, đơn giản hóa hệ thống VBQPPL; thu gọn hình thức văn bản và đầu mối chủ thể có thẩm quyền ban hành; xác định rõ thứ bậc hiệu lực pháp lý giữa các loại văn bản nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, khó áp dụng.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách và xây dựng VBQPPL theo hướng thực chất, khoa học, linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát quyền lực; tăng cường chất lượng đánh giá tác động chính sách; siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong đề xuất xây dựng pháp luật; nâng cao chất lượng công tác thẩm định, thẩm tra, phản biện xã hội và trách nhiệm giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo…

Quản trị theo “vòng đời” của văn bản quy phạm pháp luật

Tại Hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận, đánh giá toàn diện thực trạng thi hành luật và các văn bản hướng dẫn, nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật; đồng thời đưa ra các đề xuất, kiến nghị, các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Đại diện Bộ Tài chính phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Bộ Tư pháp

Ông Đồng Ngọc Ba - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho rằng từ một số bất cập, hạn chế trong thực hiện quy trình lập pháp thời gian qua, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ quy trình này nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế trong giai đoạn phát triển mới.

Ông Đồng Ngọc Ba chỉ rõ, thực tiễn hiện nay quy trình xây dựng chính sách còn hình thức, chất lượng tham vấn chưa cao và sự phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ. Do đó, ông Ba đề xuất cải cách toàn diện quy trình lập pháp theo hướng quản trị toàn bộ "vòng đời" của VBQPPL, từ hoạch định chính sách, xây dựng, ban hành đến tổ chức thi hành, giám sát và đánh giá sau ban hành.

Đặc biệt, cần tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương, giới hạn các trường hợp được áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng, ban hành luật; tiếp tục hoàn thiện quy định về giám sát VBQPPL sau khi ban hành, chuyển mạnh mục tiêu hoạt động giám sát của Quốc hội theo hướng giám sát để kiến tạo phát triển…

Theo đại diện Bộ Tài chính, trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách thể chế, cần nghiên cứu hoàn thiện quy trình xây dựng VBQPPL theo hướng điện tử hóa, liên thông, công khai và tăng cường trách nhiệm cá nhân trong từng khâu của quá trình xây dựng văn bản. Theo đó, cần sớm xây dựng quy trình xây dựng VBQPPL trên môi trường điện tử thống nhất từ khâu đề xuất chính sách, soạn thảo, lấy ý kiến, tiếp thu, giải trình, thẩm định, thẩm tra đến trình ban hành và theo dõi thi hành văn bản nhằm giảm thời gian xử lý hồ sơ, bảo đảm theo dõi tiến độ, trách nhiệm xử lý và kiểm soát chất lượng văn bản theo thời gian thực.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng, cần nghiên cứu ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) trong rà soát, đối chiếu, kiểm tra tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; hỗ trợ phát hiện chồng chéo, mâu thuẫn, khoảng trống pháp lý và cảnh báo các nội dung có nguy cơ không bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của dự thảo văn bản.

Từ thực tiễn địa phương, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trần Văn Bẩy đề xuất cần thay đổi tư duy căn bản từ "quản trị quy trình" sang "quản trị kết quả" trong toàn bộ hệ thống pháp luật. Theo đó, cần tái cấu trúc luật pháp để tập trung vào hiệu quả cuối cùng thay vì quá nặng nề về thủ tục…

Đ. KHOA

Nguồn Kiểm Toán : https://baokiemtoan.vn/bai-viet/doi-moi-manh-me-cai-cach-toan-dien-quy-trinh-lap-phap