Đội tàu VR-SB vượt 3.000 phương tiện, sản lượng vận tải tăng gấp 3

5 giờ trướcBài gốc

Vận tải ven biển VR-SB tăng trưởng mạnh, giảm tải áp lực vận tải Bắc - Nam

Theo dữ liệu từ Cục Hàng hải và Cục Đường thủy nội địa Việt Nam, đội tàu VR-SB trong những năm qua đã trở thành "điểm sáng" của ngành vận tải thủy. Đây là phương thức kết nối quan trọng giữa đường thủy nội địa và vận tải biển, đặc biệt ưu thế đối với các mặt hàng rời và hàng hóa có khối lượng lớn.

Phương tiện VR-SB đang là phương thức kết nối quan trọng giữa đường thủy nội địa và vận tải biển (Ảnh minh họa: Macstar).

Tính đến thời điểm hiện tại, quy mô đội tàu VR-SB đã vượt mốc 3.000 phương tiện. Sản lượng vận tải thông qua các cảng biển ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, gấp 3 lần so với năm 2018.

Sự bứt phá này không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác các tuyến ven bờ, còn góp phần quan trọng trong việc giảm tải áp lực cho vận tải đường bộ trên hành lang huyết mạch Bắc - Nam.

Giới chuyên môn nhận định, phương tiện VR-SB sở hữu lợi thế "kép" khi có khả năng hoạt động linh hoạt cả trên sông và biển. Ưu điểm này giúp giảm tối đa các khâu trung chuyển, tăng tính liên tục cho chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, so với tàu biển, tàu VR-SB không bắt buộc phải sử dụng tàu lai dắt hay hoa tiêu (trong một số điều kiện nhất định), giúp doanh nghiệp chủ động hơn và giảm đáng kể chi phí vận hành. Trên cùng một tuyến đường ngắn, tàu VR-SB có sức cạnh tranh về cước phí tốt hơn so với tàu biển truyền thống.

Dù sở hữu tốc độ phát triển mạnh mẽ, Cục Hàng hải và Cục Đường thủy nội địa Việt Nam thẳng thắn chỉ ra những hạn chế của đội tàu VR-SB.

Điển hình là tình trạng tiêu chuẩn kỹ thuật chưa đồng bộ, nhiều phương tiện vẫn thiếu hụt các thiết bị an toàn bắt buộc như mạn khô, thiết bị radar SART hay hệ thống nhận dạng tự động AIS. Đáng lo ngại hơn, phần lớn đội tàu hiện nay là tàu cải hoán, tuổi thọ cao nên khả năng chống chịu sóng gió còn hạn chế.

Thách thức còn đến từ hạ tầng hỗ trợ như bến bãi chuyên dụng, khu neo đậu và khu chuyển tải an toàn cho tàu VR-SB còn thiếu và phân tán.

Đặc biệt, công tác quản lý và giám sát giữa lĩnh vực đường thủy và hàng hải hiện chưa có sự thống nhất đồng bộ, tạo ra những "khoảng trống" trong kiểm soát an toàn hàng hải đối với loại hình phương tiện đặc thù này.

Đáng chú ý, loại hình vận tải VR-SB chưa thực sự bắt nhịp được với chuỗi cung ứng logistics hiện đại. Việc thiếu các dịch vụ gom hàng, chuyển tải và kết nối "door-to-door" khiến hiệu quả khai thác thực tế chưa tương xứng với tiềm năng.

Đặc biệt, bài toán an toàn với phương tiện VR-SB vẫn là nỗi trăn trở chưa được giải quyết triệt để. Cục Hàng hải và Cục Đường thủy nội địa Việt Nam nhấn mạnh: "Các quy định về mạn khô, định mức trang thiết bị cứu sinh như phao tròn, phao áo, thiết bị tìm kiếm cứu nạn (SART) và hệ thống nhận dạng tự động (AIS) vẫn thiếu hoặc chưa mang tính bắt buộc, làm gia tăng rủi ro khi phương tiện phải vận hành trên các vùng nước biển".

Cần quy chuẩn mới để phát huy tối đa tiềm năng

Đứng từ góc độ doanh nghiệp, ông Cáp Trọng Cường, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Macstar nhận định, mạng lưới vận tải thủy và lợi thế đường bờ biển dài của Việt Nam rất phù hợp cho phương tiện VR-SB phát triển. Tuy nhiên, để tối ưu hóa hiệu quả, cần hệ thống quy chuẩn sát thực tế hơn.

Dẫn chứng về những bất cập hiện nay, ông Cường phân tích: Quy chuẩn tàu container cấp SB đang bị giới hạn dung tích dưới 2.000 GT, tương ứng với khả năng chở chỉ khoảng 160 Teus. Đây là con số quá nhỏ so với nhu cầu vận tải hàng hóa hiện đại.

Thực tế tại Macstar, doanh nghiệp đang vận hành các tàu SB trọng tải 3.000 tấn, dung tích 2.000 GT theo đúng tiêu chuẩn nhưng chỉ chở được 135 Teus trên tuyến vận tải Ninh Bình - Nghi Sơn.

"Với hải trình và mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế, việc chỉ chở được 135 Teus khiến chi phí trên mỗi đơn vị hàng hóa bị đẩy lên cao, lượng phát thải trên từng Teus cũng không thể tối ưu", ông Cường chia sẻ.

Từ thực trạng này, lãnh đạo Macstar đề xuất cần sớm ban hành quy chuẩn riêng cho phương tiện VR-SB chuyên chở container, nâng năng lực vận tải lên mức 400 - 500 Teus để vừa giảm chi phí vận chuyển, vừa đáp ứng các tiêu chí về giảm phát thải môi trường.

Để giải quyết đồng bộ bài toán an toàn khi nâng quy mô tàu, lãnh đạo Macstar gợi mở cần có các quy định chặt chẽ hơn về giới hạn chiều dài và bắt buộc lắp đặt chân vịt mũi cho phương tiện.

Doanh nghiệp cũng kiến nghị Nhà nước có những chỉ dẫn rõ ràng hơn hoặc xác lập mặt bằng giá chung về dịch vụ bốc dỡ container với tàu VR-SB tại các cảng biển để đảm bảo tính minh bạch và cạnh tranh lành mạnh.

Nhiều doanh nghiệp vận tải thủy cũng đồng tình rằng, để khai thác hiệu quả đội tàu SB trong giai đoạn mới, các yêu cầu về quy phạm đăng kiểm cần được nâng cao hơn nữa. Bởi hiện vẫn tồn tại tàu có trọng tải lên tới hàng vạn tấn, hoạt động như một tàu biển thực thụ nhưng đang đăng ký cấp SB.

"Quy chuẩn của tàu SB hiện thấp hơn nhiều so với tàu biển. Dù quy định không được chạy cách bờ quá 12 hải lý, nhưng việc vận hành trên biển luôn tiềm ẩn những rủi ro khó lường", đại diện một doanh nghiệp chia sẻ.

Bên cạnh đó, việc cả tàu SB và tàu biển cùng khai thác chung trên một số tuyến vận tải ngắn có thể tạo ra sự cạnh tranh thiếu bình đẳng.

Nhằm khai thác tối đa lợi thế và khắc phục các điểm nghẽn hiện hữu, Cục Hàng hải và Cục Đường thủy nội địa Việt Nam đang khẩn trương xây dựng Đề án tổng thể phát triển kết cấu hạ tầng và dịch vụ vận tải đường thủy nội địa giai đoạn 2026-2035.

Lộ trình đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% đội tàu VR-SB và 70% phương tiện thủy loại lớn phải được trang bị công nghệ giám sát hành trình, định vị và quản lý nhiên liệu hiện đại. Toàn bộ phương tiện VR-SB phải hoàn thiện hệ thống thiết bị an toàn, cứu nạn, AIS và SART theo các tiêu chuẩn mới nhất.

Tầm nhìn năm 2050, vận tải đường thủy nội địa được kỳ vọng sẽ trở thành "trục xương sống" trong việc vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn và trung chuyển nội địa - ven biển, chiếm tỷ trọng trên 35% tổng sản lượng vận tải quốc gia.

Đây cũng là giai đoạn các doanh nghiệp vận tải thủy Việt Nam sẽ dấn thân sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, khai thác hiệu quả hành lang kinh tế Mekong – ASEAN và các tuyến ven biển quốc tế bằng đội tàu VR-SB thế hệ mới.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, việc hoàn thiện khung pháp lý được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Các quy định về tuyến hoạt động ven biển sẽ được điều chỉnh linh hoạt hơn. Yêu cầu kỹ thuật, trang bị thông tin cứu nạn và tiêu chuẩn định biên thuyền viên cũng sẽ được bổ sung để phù hợp với đặc thù vận tải ven biển.

Đặc biệt, xem xét sửa đổi biểu phí hạ tầng cảng biển, phí hoa tiêu và phí trọng tải, xây dựng khung giá riêng cho tàu thủy nội địa và tàu VR-SB với mức giảm từ 30 – 50% so với tàu biển.

Đây được kỳ vọng là "cú hích" quan trọng nhằm khuyến khích hoạt động gom và giải tỏa hàng hóa bằng đường thủy, góp phần tối ưu hóa bức tranh logistics trong giai đoạn mới.

Hoàng Anh

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/doi-tau-vr-sb-vuot-3000-phuong-tien-san-luong-van-tai-tang-gap-3-192260316170613709.htm