Thành phố Islamabad đang được giám sát an ninh nghiêm ngặt, phái đoàn của Mỹ và Iran đã tập trung tại thủ đô của Pakistan để chuẩn bị cho các cuộc thương lượng quan trọng. Đây là tiến trình ngoại giao quan trọng nhất trong nhiều năm qua giữa Mỹ và Iran.
Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu, ngoài ra, thành viên phái đoàn còn có Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, Thư ký Hội đồng Quốc phòng Ali Akbar Ahmadian và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnaser Hemmati. Đoàn đã đến Islamabad từ rạng sáng 11/4 theo giờ địa phương.
Sự hiện diện của các nhân vật chủ chốt tại Iran đã dập tắt nghi ngờ về khả năng đàm phán đổ vỡ. Trước đó, Tehran từng cảnh báo sẽ không tham gia đàm phán, nếu Mỹ và Israel không thực hiện một trong những điều kiện quan trọng của lệnh ngừng bắn, đó là dừng không kích Lebanon và nới lỏng các lệnh trừng phạt cho Iran.
Về phía Mỹ, phái đoàn do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner. Đoàn đã đến Islamabad vào trưa ngày 11/4 theo giờ địa phương. Thành phần của đoàn đàm phán Mỹ cho thấy quyết tâm của Washington trong việc nâng tầm cuộc đối thoại thành nỗ lực chiến lược cấp cao.
Dù hai phái đoàn đều đã hiện diện tại Islamabad, khoảng cách về quan điểm giữa hai bên vẫn còn rất lớn.
Washington nhấn mạnh trọng tâm đàm phán nằm ở việc đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Tehran "không có quân bài nào" ngoài việc gây gián đoạn tại eo biển Hormuz, đồng thời ra tín hiệu rằng bất kỳ thỏa thuận nào giữa hai bên cũng sẽ tập trung vào vấn đề hạt nhân của Iran, thay vì mở rộng sang các vấn đề khác.
Ông Trump hiện vẫn thể hiện sự tin tưởng rằng eo biển Hormuz sẽ sớm mở lại, thậm chí sẽ "tự động mở lại" trong tương lai gần. Ông Trump nói với phóng viên trong ngày 10/4: “Tôi nghĩ mọi việc sẽ diễn ra khá nhanh. Chúng ta sẽ mở lại eo biển, dù có hoặc không có sự hợp tác của họ. Nếu không được, chúng ta sẽ kết thúc việc này bằng cách này hay cách khác. Mọi thứ vẫn đang diễn ra tốt đẹp”.
Phái đoàn của Mỹ và Iran đã có mặt tại Islamabad, thủ đô của Pakistan đang duy trì mức bảo đảm an ninh cao độ để phục vụ hoạt động đàm phán diễn ra vào cuối tuần này. Ảnh: Reuters.
Ngược lại, Tehran đang đưa ra các yêu cầu rộng hơn để có thể đạt tới thỏa thuận hòa bình, bao gồm ngừng không kích tại Lebanon và dỡ bỏ lệnh trừng phạt Iran. Các chuyên gia nhận định đây là chiến thuật gây áp lực nhằm định hình các điều khoản từ trước khi hoạt động thương lượng chính thức bắt đầu.
Giáo sư Vali R. Nasr, giảng viên Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp Johns Hopkins, nhận định vấn đề về Lebanon cũng như nhiều thập kỷ mất lòng tin giữa Mỹ và Iran sẽ tiếp tục gây khó khăn cho việc thu hẹp khoảng cách quan điểm giữa đôi bên trong vấn đề chương trình hạt nhân hay eo biển Hormuz.
Các nhà ngoại giao kỳ cựu hiện cũng bày tỏ nghi ngờ về khả năng đạt được thỏa thuận lớn trong thời hạn hai tuần của lệnh ngừng bắn.
"Lebanon là một yếu tố làm phức tạp hoạt động đàm phán", ông Nasr nhận xét. Dù phía Mỹ cho rằng đã có "sự hiểu lầm" giữa các bên về vấn đề tại Lebanon trong quá trình diễn ra thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Dù vậy, thông tin về thỏa thuận ngừng bắn do phía Pakistan đưa ra, vốn đã được Nhà Trắng thẩm định, cũng đề cập đến việc tạm chấm dứt giao tranh tại Lebanon. Giáo sư Nasr dự báo: "Nếu ông Trump có thể tự đánh lừa mình, đó không phải điềm báo tốt cho cuộc đàm phán".
Khi cử Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu phái đoàn Mỹ đến Islamabad đàm phán với Iran, ông Trump nói với giới báo chí: “Tôi chúc ông ấy may mắn. Ông ấy được giao gánh vác một nhiệm vụ lớn”. Hay thậm chí có thể là một... nhiệm vụ bất khả thi.
An Hòa