Động Kính Chủ là hang động đá vôi tự nhiên tọa lạc tại Dương Nham, Hải Phòng, từng được vua Lê Thánh Tông (1442 - 1497) phong tặng danh hiệu "Nam Thiên đệ lục động" (động đẹp thứ sáu của trời Nam). Nơi đây không chỉ là một danh thắng kỳ thú mà còn là một bảo tàng lịch sử ngoài trời với hệ thống bia ma nhai khắc trực tiếp vào vách đá, ghi lại nhiều sự kiện quan trọng của đất nước xuyên suốt hơn 7 thế kỷ.
Bia ma nhai khắc trên vách đá - bảo vật quốc gia trong động Kính Chủ
Kiến trúc độc đáo của hang động đá vôi tự nhiên
Động nằm ở sườn phía nam của núi Dương Nham. Để đến được cửa động, du khách phải chinh phục hành trình qua 71 bậc đá từ chân núi. Không gian bên trong động gây ấn tượng bởi sự khoáng đạt, với những vòm đá cao và ánh sáng tự nhiên len lỏi qua các khe đá, tạo nên khung cảnh huyền ảo.
Động nằm ở sườn phía nam, từ chân núi phải qua 71 bậc đá để đến cửa.
Cửa động hướng về phía nam với chiều rộng 18,6 m và cao 7,9 m. Cấu trúc bên trong chia thành ba hang chính được nối thông với nhau qua các ngách nhỏ. Hang giữa có cửa xây theo lối kiến trúc "tam quan" truyền thống, lòng hang nơi rộng nhất đạt tới 10,3 m. Về bài trí thờ tự, động là nơi thờ Phật, cùng các vị vua Lý Thần Tông, Lý Chiêu Hoàng và các bậc hiền triết như Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang tôn giả.
Cửa động hướng nam rộng 18,6 m, cao 7,9 m, sâu 7 m, chia làm hai lối vào dẫn tới ba hang.
Hệ thống bia ma nhai - Kho tàng văn hóa 700 năm
Điểm giá trị nhất tại động Kính Chủ chính là hệ thống 47 bia ma nhai được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2017. Đây là những tác phẩm điêu khắc chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ của các danh nhân văn hóa, ghi lại những cảm nhận về vẻ đẹp sơn thủy và các sự kiện lịch sử quan trọng.
Văn bia cổ nhất do ông Phạm Sư Mạnh, danh sỹ thời nhà Trần khắc lên vách đá vào năm 1368.
Văn bia cổ nhất tại đây có niên đại từ năm 1368, do danh sỹ Phạm Sư Mạnh thời nhà Trần chấp bút. Bài thơ gồm 131 chữ Hán, ca ngợi vùng đất Kinh Môn và hoài niệm về chiến thắng Bạch Đằng vang dội. Bên cạnh đó, tấm bia khắc thơ của vua Lê Thánh Tông trên nóc động cũng là một di vật đặc biệt quý giá, thể hiện tâm hồn nghệ sĩ của vị quân vương trước cảnh sắc kỳ thú của đất nước.
Đáng chú ý, tấm bia trên nóc động có khắc thơ của vua Lê Thánh Tông.
Di tích lịch sử trong các cuộc kháng chiến
Không chỉ là điểm đến tâm linh, động Kính Chủ còn gắn liền với lịch sử kháng chiến của dân tộc. Trong giai đoạn 1966 - 1975, nơi đây từng là căn cứ quân sự và kho xăng dầu sơ tán của Công ty Xăng dầu Hải Phòng. Dấu tích của các cuộc bắn phá bằng không quân vẫn còn hiện hữu qua những hồ nước trong khuôn viên động - vốn là những hố bom cũ.
Hồ nước trong khuôn viên động vốn là hố bom hình thành trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Trước đó, vào năm 1950, thực dân Pháp cũng từng chiếm đóng và phá hoại nhiều di vật quý tại đây. Vượt qua những thăng trầm của thời gian và chiến tranh, động Kính Chủ vẫn giữ vững giá trị tự nhiên và lịch sử. Hiện nay, địa danh này là một trong 12 điểm thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc, vừa được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.
Động Kính Chủ hiện nằm trong 12 điểm của Quần thể di tích vừa được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Tuệ Nhân