Dòng tiền 'căng như dây đàn', lãi suất qua đêm bật lên 12%

3 giờ trướcBài gốc

Theo dữ liệu từ Hội nghiên cứu thị trường liên ngân hàng (Vira), phiên giao dịch ngày 30/3 chứng kiến sự biến động mạnh mẽ của lãi suất vay mượn giữa các nhà băng. Kỳ hạn qua đêm – vốn là kỳ hạn chủ chốt – đã tăng vọt từ mức 4,5% của tuần trước lên tới 12%.

Các kỳ hạn ngắn khác cũng không nằm ngoài xu hướng: kỳ hạn 1 tuần chạm mức 11,6%; kỳ hạn hai tuần và một tháng lần lượt đứng ở mức 7,45% và 7,75%. Việc lãi suất liên ngân hàng tăng đột biến là tín hiệu rõ nét cho thấy thanh khoản hệ thống đang rơi vào trạng thái căng thẳng cục bộ, gây áp lực trực tiếp lên mặt bằng lãi suất huy động và cho vay đối với nền kinh tế.

Áp lực thanh khoản hệ thống gia tăng đột biến khiến lãi suất vay mượn qua đêm chạm mốc 12%.

Để hạ nhiệt cơn khát vốn, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã thực hiện nghiệp vụ bơm tiền qua kênh thị trường mở (OMO). Trong phiên 30/3, cơ quan điều hành chào thầu tổng cộng 90.000 tỷ đồng trên kênh cầm cố và toàn bộ khối lượng này đã được các ngân hàng thương mại hấp thụ hết.

Đây là hình thức các nhà băng dùng giấy tờ có giá (trái phiếu, tín phiếu) để vay vốn ngắn hạn (kỳ hạn 7, 14 và 56 ngày) với lãi suất 4,5%/năm. Cùng ngày, có hơn 58.900 tỷ đồng trên kênh này đáo hạn và NHNN không phát hành thêm tín phiếu hút tiền về. Tính chung cuộc, NHNN đã bơm ròng 31.000 tỷ đồng ra thị trường, nâng tổng khối lượng lưu hành trên kênh cầm cố lên mức 275.700 tỷ đồng.

Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định, vùng đệm thanh khoản của hệ thống, đặc biệt là nhóm ngân hàng cổ phần vừa và nhỏ đã thu hẹp đáng kể từ nửa cuối năm 2025. Điều này khiến các nhà băng trở nên "nhạy cảm" hơn với các cú sốc ngắn hạn và phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn liên ngân hàng với chi phí đắt đỏ.

Không chỉ nóng ở thị trường liên ngân hàng, lãi suất tiền gửi tại các ngân hàng thương mại cũng đang bước vào một cuộc đua mới. Dù NHNN vẫn áp trần 4,75% cho kỳ hạn dưới 6 tháng, nhưng thực tế các ngân hàng đã lách rào bằng nhiều sản phẩm sáng tạo như chứng chỉ tiền gửi hoặc các chương trình ưu đãi qua mã giới thiệu.

Tại thị trường dân cư, mức lãi suất 8-9% đã không còn hiếm. Đáng chú ý SeABank ưu đãi lãi suất tới 9%/năm cho khoản tiền gửi từ 800 triệu đồng (kỳ hạn 12 tháng). Vikki Bank chào lãi suất 9-9,2%/năm cho kỳ hạn 6-12 tháng với khoản gửi từ 200 triệu đồng. TPBank áp dụng mức 8,5-8,6%/năm cho các kỳ hạn 6-12 tháng. NCB & Nam A Bank cùng duy trì mức lãi suất quanh ngưỡng 8,7-8,8%/năm kèm các chương trình lì xì tiền mặt.

Sự gia tăng này phản ánh nỗ lực của các ngân hàng trong việc huy động nguồn vốn từ dân cư nhằm bù đắp khoảng trống thanh khoản.

Theo các chuyên gia, có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng căng thẳng hiện tại. Thứ nhất là tín dụng chạy nhanh hơn huy động. Số liệu cho thấy tăng trưởng tín dụng đạt 19,6%, trong khi huy động vốn chỉ đạt 15,1%. Sự chênh lệch này đẩy tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhóm 15 ngân hàng lớn lên mức 115%. Hệ thống cần khoảng 6 tháng để dòng tiền huy động mới có thể bù đắp được phần thiếu hụt này.

Thứ hai là nhu cầu tiền mặt tăng do chính sách thuế. Từ năm 2026, quy định mới về thuế đối với hộ kinh doanh (nâng ngưỡng doanh thu không nộp thuế lên 500 triệu đồng) đã tác động đến tâm lý người dân. Để tránh kê khai doanh thu, nhiều hộ kinh doanh chuyển sang giao dịch tiền mặt, khiến một lượng lớn tiền bị rút ra khỏi hệ thống ngân hàng. KBSV ước tính khoảng 24.000 tỷ đồng đã bị giữ lại ngoài hệ thống, tương đương khoảng 0,15% tổng số dư huy động.

Thứ ba là yếu tố mùa vụ và áp lực tỷ giá. Nhu cầu chi tiêu, thưởng Tết và thanh toán cuối quý I thường đẩy nhu cầu tiền mặt lên cao. Bên cạnh đó, đồng USD mạnh lên và căng thẳng địa chính trị khiến NHNN phải thận trọng hơn trong việc nới lỏng tiền tệ để giữ ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

"Theo quy luật hàng năm, lãi suất qua đêm trong hệ thống liên ngân hàng sẽ dần ổn định trở lại sau quý I", KBSV nhận định.

Mặc dù áp lực còn hiện hữu, nhưng các chuyên gia từ KBSV và VCBS đều cho rằng tình trạng này chỉ mang tính ngắn hạn. NHNN đã có những động thái chấn chỉnh, yêu cầu các ngân hàng tuân thủ trần lãi suất và tăng cường kiểm tra nội bộ để ổn định thị trường.

Dự báo lãi suất liên ngân hàng sẽ dần ổn định sau quý I khi các yếu tố mùa vụ qua đi và dòng tiền từ các hộ kinh doanh bắt đầu quay trở lại hệ thống. Dù khó có thể quay lại nền lãi suất thấp kỷ lục như trước đây, nhưng mặt bằng lãi suất được kỳ vọng sẽ "hạ nhiệt" và tạo nền ổn định hơn từ quý II/2026.

Thanh Hoa

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/dong-tien-cang-nhu-day-dan-lai-suat-qua-dem-bat-len-12.html