Du khách Việt trekking rừng Amazon, khám phá bí mật cây dẻ Brazil

3 giờ trướcBài gốc

Băng qua những tán cổ thụ đan xen rậm rạp, nơi ánh mặt trời chỉ vương lại thành những vệt sáng lốm đốm trên thảm lá mục, tôi mới thực sự cảm nhận được sự vĩ đại và tĩnh lặng đầy uy quyền của “lá phổi xanh” lớn nhất hành tinh.

Những du khách Việt bắt đầu hành trình trekking ở Amazon

Nhưng điều khiến tôi ấn tượng nhất trong buổi sáng hôm ấy không chỉ là sự kỳ vĩ của thiên nhiên, mà là khoảnh khắc được nghe anh bạn hướng dẫn viên người Manaus chỉ cho thấy một cây hạt dẻ Brazil. Anh ấy đã kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện liên quan đến loài cây quý giá này.

Và đến buổi chiều, khi thăm một gia đình người caboclo, tôi lần đầu tiên trong đời được tận tay cầm và thưởng thức quả dẻ Brazil (Brazil nut) ngay tại quê hương của nó.

Trải nghiệm lần đầu ăn dẻ Brazil giữa rừng Amazon

Những người caboclo - cộng đồng cư dân mang trong mình sự giao thoa văn hóa, sinh sống và gắn bó máu thịt với rừng Amazon từ bao đời nay – đón tiếp chúng tôi bằng sự mộc mạc và chân thành nhất. Ngồi trong ngôi nhà đơn sơ giữa rừng, mọi sự mệt mỏi của chuyến đi bộ dường như tan biến khi người bạn bản địa mang ra một thứ sản vật đặc trưng: quả dẻ Brazil nguyên bản.

Hạt dẻ đã bóc sẵn

Và hạt dẻ còn nguyên vỏ

Trái với những hạt dẻ bóc vỏ sẵn, ép chân không tinh tươm mà chúng ta vẫn thường thấy ở siêu thị, quả dẻ Brazil ngoài tự nhiên mang một hình hài hoàn toàn khác biệt. Nó là một khối hình cầu khổng lồ, vỏ sần sùi, sẫm màu và nặng trịch, thoạt nhìn không khác gì một trái dừa khô bằng gỗ hay một quả đạn pháo thời cổ đại.

Cầm khối gỗ nặng cả ký lô ấy trên tay, tôi mới thấy thiên nhiên quả thực biết cách bảo vệ những đứa con của mình bằng những lớp áo giáp kiên cố nhất.

Để có thể ra hoa kết trái, cây phải đạt độ trưởng thành khoảng 50 năm tuổi mới cho trái.

Để lấy được những hạt dẻ bên trong, anh bạn người caboclo phải đặt quả lên một khúc gỗ dày, dùng một con dao rựa thật sắc bén và giáng những nhát chẻ cực kỳ dứt khoát, chuẩn xác. Lớp vỏ cứng như đá nứt toác ra, hé lộ một cấu trúc kỳ diệu bên trong: từ 15 đến 20 hạt dẻ thon dài, có lớp vỏ lụa màu nâu, nằm xếp khít vào nhau như những múi của một quả cam khổng lồ.

Một người Brazil đang tách hạt dẻ cho du khách Việt thưởng thức

Cảm giác được tận tay nhặt một hạt dẻ tươi rói, cắn thử phần thịt trắng ngần ngay giữa không gian ngai ngái mùi đất ẩm của rừng già thực sự là một trải nghiệm không thể nào quên.

Vị bùi bùi, ngậy ngậy, kết cấu giòn sần sật nhưng lại mang một độ ẩm và thanh mát rất đặc trưng của hạt tươi. Nó ngon và chân thực hơn bất kỳ loại hạt khô nào tôi từng thử qua. Khoảnh khắc ấy, tôi chợt thấy mình yêu quá khu rừng Amazon này, yêu cái cách nó nuôi dưỡng và hào phóng ban tặng những sản vật tinh túy nhất cho con người.

Loài cây khổng lồ sống cả nghìn năm giữa đại ngàn

Sự tò mò đã thôi thúc tôi tìm hiểu sâu hơn, và tôi nhận ra cây dẻ Brazil (tên khoa học Bertholletia excelsa) không chỉ cho quả ngon mà còn sở hữu một đời sống sinh học vô cùng kỳ lạ. Chúng thực sự là những “vị thần” của rừng rậm.

Một cây dẻ Brazil trưởng thành có thể cao tới 50 - 70 mét, đường kính thân lên tới 2 mét, sừng sững vươn cao hẳn lên khỏi tán rừng để đón ánh sáng. Chúng có thể sống từ 500 đến 1000 năm, lặng lẽ chứng kiến hàng thế kỷ thăng trầm của đại ngàn.

Nhưng điều làm nên sự kỳ diệu của loài cây này là một chuỗi tương hỗ sinh thái hoàn hảo đến mức gần như không thể tái tạo nhân tạo.

Thân cây dẻ Brazil trong rừng Amazon

Cây dẻ Brazil hầu như không thể trồng trong các trang trại thương mại, bởi chúng dựa hoàn toàn vào môi trường hoang dã để duy trì nòi giống. Những bông hoa của cây dẻ có cấu trúc khép kín rất chặt, chỉ duy nhất một loài ong phong lan (Euglossine bees) với cơ thể đủ to khỏe mới có thể nâng nắp hoa lên để chui vào hút mật và thụ phấn.

Loài ong này là một tặng phẩm quý giá của mẹ thiên nhiên ban tặng – tôi sẽ có một bài viết riêng cho loài ong đặc biệt này.

Chưa dừng lại ở đó, khi quả dẻ chín và rơi từ độ cao trên 50 mét xuống mặt đất, lớp vỏ của nó dẻo dai và cứng đến mức gần như không một lực tự nhiên nào làm vỡ được.

Lúc này, thiên nhiên gọi tên loài chuột lang Agouti. Nhờ sở hữu hàm răng cực khỏe, Agouti là sinh vật duy nhất trong rừng có thể gặm thủng vỏ quả để ăn các hạt bên trong.

Loài chuột lang Agouti có hàm răng cực khỏe - Ảnh: Internet

Vốn có tập tính tích trữ, chúng sẽ đem chôn giấu những hạt dẻ ở khắp nơi dưới lớp đất ẩm. Những hạt bị bỏ quên ấy sẽ nảy mầm, bắt đầu vòng đời của một thế hệ cây khổng lồ mới.

Sự tồn tại của dẻ Brazil là minh chứng rõ rệt cho việc mọi sinh vật trong rừng Amazon đều đan cài vào nhau trong một mạng lưới sinh tồn không thể tách rời.

Chuỗi sinh thái kỳ diệu của dẻ Brazil và rừng Amazon

Không chỉ mang ý nghĩa sinh thái, hạt dẻ Brazil còn là một “siêu thực phẩm” vô giá đối với sức khỏe con người.

Thứ nhất, nó là “ông vua” của khoáng chất selenium. Chỉ cần ăn từ 1 đến 3 hạt mỗi ngày là đã cung cấp đủ lượng selenium cơ thể cần. Đây là một chất chống oxy hóa cực mạnh, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng tuyến giáp, bảo vệ tế bào khỏi các gốc tự do và tăng cường hệ miễn dịch.

Thứ hai, dẻ Brazil rất tốt cho sức khỏe tim mạch. Chúng chứa hàm lượng lớn chất béo không bão hòa đơn và không bão hòa đa, giúp giảm mức cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL), ngăn ngừa sự hình thành các mảng bám trong động mạch, từ đó bảo vệ trái tim khỏe mạnh.

Một bữa ăn ở rừng Amazon có hạt dẻ Brazil

Cuối cùng, nhờ sự kết hợp giữa selenium và axit ellagic, loại hạt này còn giúp giảm viêm và bảo vệ các tế bào não, hỗ trợ tăng cường trí nhớ, sự tập trung và phòng ngừa các bệnh suy giảm nhận thức khi tuổi tác tăng cao. Ngoài ra, nó cũng là nguồn cung cấp protein thực vật, kẽm, magie và chất xơ tuyệt vời để duy trì năng lượng bền bỉ.

Chuyến đi bộ trong rừng đã khép lại, nhưng hình ảnh về vóc dáng sừng sững của thân cây dẻ, tiếng dao chẻ lách cách chạm vào vỏ quả cứng, nụ cười chất phác của người caboclo và vị béo ngậy nguyên sơ của hạt dẻ tươi vẫn còn vương vấn mãi.

Có đi sâu vào Amazon, tự tay chạm vào nhựa sống của rừng, mới thấy thiên nhiên kỳ vĩ, thông minh và đáng trân trọng đến nhường nào.

Bài, ảnh: Trần Trường

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/du-khach-viet-trekking-rung-amazon-kham-pha-bi-mat-cay-de-brazil-247185.html