Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế: Ưu tiên chủ động phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế

7 giờ trướcBài gốc

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Chiều 11/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Đề xuất Bộ Tư pháp là cơ quan chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế

Nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, ĐBQH Bùi Xuân Hải (Hải Phòng) nêu rõ, là nước hội nhập sâu rộng, có độ mở cao, Việt Nam đang có 64 Hiệp định khuyến khích bảo hộ đầu tư, 17 Hiệp định thương mại tự do, các văn bản đều chấp nhận và cho phép nhà đầu tư nước ngoài khởi kiện Chính phủ và các cơ quan nhà nước Việt Nam. Nếu bị kiện và thua kiện, thiệt hại phải trả là rất lớn, đồng thời ảnh hưởng đến môi trường đầu tư kinh doanh, uy tín của Chính phủ và Nhà nước Việt Nam.

ĐBQH Bùi Xuân Hải (Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Do đó, đại biểu đề nghị ban soạn thảo cân nhắc lại các chủ thể tham gia vào cơ chế phòng ngừa giải quyết tranh chấp. Theo đó, dự thảo luật có đề cập đến tên và cơ quan chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế tại khoản 2, Điều 3 và các quy định cụ thể tại Điều 13. Theo quy định này, cơ quan chủ trì là cơ quan nhà nước ban hành Quyết định hành chính, một Quyết định, một văn bản bị nhà đầu tư nước ngoài kiện, đây không phải là cơ quan chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế.

Tại khoản 3, Điều 3, đã định nghĩa cơ quan đại diện pháp lý cho Nhà nước Việt Nam, thực chất đây là chức năng của Bộ Tư pháp, đại biểu cho rằng, thay vì định nghĩa cơ quan đại diện pháp lý mà nên định nghĩa cơ quan chuyên trách phụ trách phòng ngừa, tham gia giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế.

Chương III, dự thảo Luật quy định về phối hợp giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, đại biểu chia sẻ lo ngại về quy định giao cơ quan chủ trì là UBND tỉnh hoặc Bộ có quyết định bị nhà đầu tư nước ngoài kiện chủ trì toàn bộ việc giải quyết tranh chấp, từ chủ trì thương lượng, thành lập tổ công tác liên ngành đến xây dựng chiến lược giải quyết tranh chấp, chọn công ty luật, luật sư, trọng tài viên. Trong khi Bộ Tư pháp là cơ quan chức năng, có nhiều chuyên gia chỉ đóng vai trò phối hợp, hỗ trợ như quy định tại Điều 14, thì cần "hết sức cân nhắc".

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu phân tích, “UBND tỉnh hoặc Bộ suốt bao nhiêu năm mới gặp một vụ kiện, họ không có kinh nghiệm, nhân lực, nhưng lại chủ trì thì bất hợp lý. Trong khi đó, Bộ Tư pháp có nhiều chuyên gia và đề xuất Bộ Tư pháp nên có một cơ quan chuyên trách về phòng ngừa và tham gia giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế sẽ phù hợp hơn”.

Mặt khác, theo đại biểu, các vụ kiện chủ yếu tại trọng tài nước ngoài và trọng tài quốc tế, cách giải quyết hoàn toàn khác với trong nước. Thắng thua phụ thuộc vào hai yếu tố, đó là chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ và chiến thuật, phương pháp tranh tụng, luận cứ pháp lý. Nếu chuẩn bị hồ sơ và tài liệu, chúng ta có thể giao cho cơ quan nhà nước ban hành quyết định bị kiện, còn xây dựng chiến thuật tranh tụng, lựa chọn công ty luật, luật sư, trọng tài viên thì phải có cơ quan am hiểu chuyên nghiệp về vấn đề này.

Đại biểu đề xuất, Bộ Tư pháp cũng nên có đội ngũ cộng tác viên là chuyên gia pháp lý, luật sư giỏi, trọng tài viên giỏi tham gia hỗ trợ. Do vậy, cần xem xét lại quy định tại Chương III để xem xét lại vị trí, vai trò chủ trì là Bộ Tư pháp, còn cơ quan bị khởi kiện có trách nhiệm hỗ trợ.

Tuân thủ nguyên tắc "ai gây ra thì chịu trách nhiệm chủ trì"

Cũng liên quan đến cơ quan chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng) cho rằng, nên tuân theo nguyên tắc “ai gây ra thì chịu trách nhiệm chủ trì", để nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Tuy nhiên, về lâu dài, khoảng 10 - 15 năm nữa, Chính phủ nên thu hút những cán bộ giỏi, chuyên gia giỏi vào một cơ quan cơ quan chuyên trách phụ trách phòng ngừa, tham gia giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế để tiến tới chuyên nghiệp, hiện đại hơn.

ĐBQH Nguyễn Minh Đức (TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, nên quy định ngay trong dự thảo Nghị quyết, Bộ Tư pháp là cơ quan đại diện pháp lý duy nhất của Chính phủ trước cơ quan trọng tài quốc tế, chủ trì thuê luật sư, xây dựng chiến lược, quản lý quy trình.

Đối với các bộ, ngành, UBND cấp tỉnh, thì chủ trì về mặt nội dung, tức là cơ quan ban hành quyết định hành chính dẫn đến khiếu nại, thì cơ quan này chủ trì về mặt cấp chứng cứ, chịu trách nhiệm chính về mặt kinh phí.

Liên quan đến cơ quan phối hợp, đại biểu đề nghị quy định rõ, danh mục cơ quan phối hợp theo nhóm chức năng như: Bộ Ngoại giao phối hợp xử lý các khía cạnh chính trị, ngoại giao, Bộ Tài chính bảo đảm kinh phí cho việc thuê luật sư, án phí, chi phí trọng tài…; các bộ quản lý chuyên ngành cung cấp ý kiến chuyên môn sâu...

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Nhấn mạnh về giải pháp phòng ngừa, đại biểu Nguyễn Minh Đức lưu ý, ngay khi nhận thấy nhà đầu tư có ý định khởi kiện, các cơ quan có trách nhiệm báo cáo Bộ Tư pháp trong vòng 3 - 5 ngày làm việc, chủ động phòng ngừa từ sớm.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc nêu rõ, vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế có thể xảy ra với bất cứ địa phương, cơ quan nhà nước nào, do vậy, cần luôn ưu tiên giải pháp phòng ngừa, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình làm rõ những vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Khánh Duy

Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cũng nêu rõ, phòng ngừa phải là giải pháp trọng tâm, dự thảo Nghị quyết đã dành riêng một chương về phòng ngừa, bổ sung cơ chế phối hợp từ sớm, bổ sung cơ chế phản hồi với nhà đầu tư từ sớm ngay từ giai đoạn có dấu hiệu tranh chấp…

Bộ trưởng cho biết, việc xác định cơ quan chủ trì đã tham khảo theo quy định quốc tế, nước ta đang áp dụng cơ chế phi tập trung. Theo đó, chỉ cơ quan đại diện pháp lý của Chính phủ là cơ quan thường trực và đóng vai trò là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước trong giải quyết tranh chấp, hỗ trợ, giúp các cơ quan chủ trì về các vấn đề pháp lý. Việc cơ quan chủ trì là cơ quan không thường trực, không chuyên trách được xác định linh hoạt theo từng vụ việc cụ thể, cũng gắn với thực tiễn đang xử lý các tranh chấp và đề cao trách nhiệm của chính các cơ quan nhà nước.

Hoàng Ngọc, Ảnh Hồ Long

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/du-thao-nghi-quyet-cua-quoc-hoi-ve-co-che-phoi-hop-chinh-sach-dac-thu-nang-cao-hieu-qua-phong-ngua-va-giai-quyet-tranh-chap-dau-tu-quoc-te-uu-tien-chu-dong-phong-ngua-tranh-chap-dau-tu-quoc-te-10413239.html