Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, chiều 11-4. Ảnh: VIẾT CHUNG
Phát biểu thảo luận, quan tâm về cơ chế tài chính, đầu tư của Cơ quan đại diện tại nước ngoài, đại biểu (ĐB) Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho rằng, thực tiễn cho thấy cơ chế tài chính hiện nay vẫn còn mang tính bị động, phụ thuộc vào nguồn thu lệ phí lãnh sự và visa, dẫn đến thiếu ổn định và khó chủ động trong đầu tư dài hạn. Bên cạnh đó, việc đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ quan đại diện còn phân tán, ngắn hạn; nhiều trụ sở xuống cấp hoặc phải thuê dài hạn với chi phí cao, chưa tối ưu hóa hiệu quả tài sản công.
Do đó, ĐB Thạch Phước Bình kiến nghị cần chuyển mạnh sang mô hình quản lý tài chính chủ động. Trong đó, xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn và dài hạn riêng cho hệ thống cơ quan đại diện, tách bạch rõ giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. Đồng thời, cần đa dạng hóa hình thức đầu tư, không chỉ dừng ở xây mới mà mở rộng sang các hình thức mua, thuê mua hoặc khai thác hiệu quả tài sản hiện có.
Thực tiễn quốc tế cho thấy, nhiều nước G20 đã áp dụng mô hình tối ưu hóa tài sản ngoại giao, cho phép khai thác một phần tài sản nhằm giảm chi phí vận hành và tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực.
ĐB Thạch Phước Bình (Vĩnh Long). VIẾT CHUNG
Đối với thẩm quyền ký kết văn bản hợp tác, ĐB Thạch Phước Bình cho rằng, việc trao quyền cho người đứng đầu cơ quan đại diện là cần thiết trong bối cảnh hoạt động đối ngoại ngày càng nhanh và cạnh tranh. Thực tiễn cho thấy nếu mọi văn bản đều phải xin ý kiến trong nước sẽ làm chậm cơ hội hợp tác, giảm tính linh hoạt và hiệu quả của ngoại giao kinh tế.
Tuy nhiên, việc mở rộng thẩm quyền này cũng tiềm ẩn rủi ro pháp lý nếu không được kiểm soát một cách chặt chẽ. Do đó, cần phân loại rõ các loại văn bản được ký kết, bao gồm văn bản hợp tác không ràng buộc pháp lý, văn bản có yếu tố nghĩa vụ quốc gia và điều ước quốc tế.
Đồng thời, cần thiết lập khung thẩm quyền cụ thể về lĩnh vực, phạm vi và mức độ cam kết. Đặc biệt, cần gắn trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu với việc thực hiện thẩm quyền được giao, quy định rõ trách nhiệm khi xảy ra sai phạm. Mặt khác, phải có cơ chế khuyến khích với các trường hợp ký kết hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đối ngoại, nhất là đối ngoại về kinh tế.
ĐB Nguyễn Văn Thân (TPHCM). VIẾT CHUNG
ĐB Nguyễn Văn Thân (TPHCM) đề nghị, nên có cơ chế vượt trội để khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài về nước lao động và sinh sống. ĐB cũng đề nghị Nhà nước bổ nhiệm người Việt Nam đã từng học tập, làm việc ở nước sở tại làm Đại sứ, vì đó là những người rất hiểu về nước sở tại, sẽ rất thuận lợi cho công tác ngoại giao.
Phiên họp Quốc hội, chiều 11-4. Ảnh: VIẾT CHUNG
Giải trình ý kiến các ĐB, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, chủ trương của Đảng, Nhà nước rất khuyến khích sử dụng, đào tạo, xây dựng và phát huy đội ngũ chuyên gia. Hiện Bộ Ngoại giao đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định, trong đó nêu rõ tiêu chí đối với chuyên gia trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế.
LÂM NGUYÊN