Đưa dược liệu Việt vào sân chơi toàn cầu

4 giờ trướcBài gốc

Trước thềm hội thảo (sẽ diễn ra từ ngày 26 - 28/3), phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn TS Trần Thanh Sơn – Phó Giám đốc Trung tâm Quốc tế Khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE), thành viên ban tổ chức, để làm rõ hơn ý nghĩa và những kỳ vọng đặt ra từ sự kiện này.

TS Trần Thanh Sơn – Phó Giám đốc Trung tâm Quốc tế Khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE).

Trong dòng chảy sôi động của khoa học dược liệu toàn cầu hiện nay, ông nhìn nhận Hội thảo Quốc tế lần thứ hai về Cây Dược liệu và Hợp chất thiên nhiên (MPNP2026) có vai trò như thế nào?

TS Trần Thanh Sơn: Hiện nay, thị trường dược liệu và các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên trên thế giới đã đạt quy mô hàng trăm tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng ổn định. Trong bối cảnh đó, MPNP2026 đóng vai trò như một cầu nối quan trọng, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới nghiên cứu quốc tế.

Hội thảo năm nay quy tụ hơn 100 nhà khoa học đến từ khoảng 14 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều chuyên gia đầu ngành. Đây không chỉ là dịp trao đổi học thuật, mà còn là cơ hội hình thành các hợp tác nghiên cứu dài hạn, hướng tới những ứng dụng thực tiễn.

Hội thảo lần này mang đến những điểm mới nào đáng chú ý, thưa ông?

TS Trần Thanh Sơn: Điểm đáng chú ý là hội thảo được thiết kế theo hướng liên ngành, kết nối toàn bộ chuỗi giá trị của dược liệu. Không chỉ dừng ở nghiên cứu sinh học hay hóa học, các nội dung còn mở rộng sang công nghệ sản xuất, kiểm soát chất lượng và ứng dụng trong dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm.

Đây cũng là cách tiếp cận mà nhiều quốc gia phát triển đã áp dụng thành công, khi đưa dược liệu từ lĩnh vực nghiên cứu trở thành ngành công nghiệp có giá trị cao. Vì vậy, hội nghị không chỉ dành cho giới khoa học mà còn có ý nghĩa đối với doanh nghiệp và nhà quản lý.

Trung tâm ICISE mang nghệ thuật tuồng cổ Bình Định đến gần hơn với các nhà khoa học quốc tế.

Việt Nam có nhiều lợi thế về dược liệu, nhưng việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn hạn chế. Theo ông, đâu là nguyên nhân chính?

TS Trần Thanh Sơn: Việt Nam đang đứng thứ 15 trên bản đồ dược liệu thế giới với nguồn tài nguyên phong phú, trong đó có nhiều loài đặc hữu và quý hiếm như Sâm Ngọc Linh, nhưng chủ yếu vẫn xuất khẩu dược liệu thô. Thị trường nội địa lớn thứ hai Đông Nam Á, nhưng doanh nghiệp còn nhỏ, thiếu quy hoạch chuẩn hóa. Sản xuất dược liệu vẫn còn manh mún, tự phát, thiếu liên kết vùng và liên kết chuỗi giá trị; khả năng chế biến sâu còn rất hạn chế do thiếu đầu tư công nghệ, khiến sản phẩm thiếu sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, nhiều quốc gia phát triển dù không có lợi thế về tài nguyên, nhưng lại làm chủ công nghệ và hệ sinh thái doanh nghiệp. Điều này khiến phần lớn giá trị gia tăng không nằm ở nơi có nguồn nguyên liệu.

Trong bối cảnh hơn 80% dân số thế giới vẫn sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc thực vật trong chăm sóc sức khỏe, cơ hội cho Việt Nam là rất lớn. Vấn đề là cần chuyển từ khai thác sang phát triển giá trị và điều đó đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu và thị trường.

Hội thảo năm nay được tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ khai mạc Năm Du lịch Quốc gia – Gia Lai 2026. Theo ông, sự kết hợp giữa khoa học và du lịch mang lại ý nghĩa gì?

TS Trần Thanh Sơn: Đây là một điểm rất đặc biệt của MPNP2026. Việc đặt một hội thảo khoa học trong khuôn khổ Năm Du lịch Quốc gia không phải là ngẫu nhiên, mà thể hiện một cách tiếp cận mới: khoa học không đứng riêng lẻ, mà gắn với phát triển kinh tế và quảng bá hình ảnh quốc gia.

Thông qua hội thảo, các nhà khoa học Việt Nam không chỉ giới thiệu các kết quả nghiên cứu, mà còn cho thấy một hệ sinh thái rộng hơn – từ tài nguyên dược liệu, văn hóa bản địa đến môi trường nghiên cứu. Các nhà khoa học quốc tế khi đến đây không chỉ tham dự hội nghị, mà còn trực tiếp trải nghiệm văn hóa, du lịch địa phương.

Điều đó góp phần quảng bá hình ảnh Gia Lai - Việt Nam một cách tự nhiên và có chiều sâu hơn. Từ 2013 đến nay, những hoạt động khoa học tổ chức tại ICISE đã trực tiếp làm cho cộng đồng khoa học thế giới biết đến Bình Định trước đây, Gia Lai hiện nay nhiều hơn. Quy Nhơn với ICISE như là một điểm đến đặc trưng của các nhà khoa học thế giới và Việt Nam trong trao đổi học thuật. Ở góc độ dài hạn, đây chính là cách để khoa học trở thành một phần của câu chuyện phát triển – nơi tri thức, du lịch và kinh tế có thể cùng nhau tạo ra giá trị.

Trong khuôn khổ hội thảo, các nhà khoa học trong nước và quốc tế sẽ được tham quan, khám phá nhiều danh lam, thắng cảnh tại Gia Lai.

Ông kỳ vọng điều gì sau những phiên thảo luận và kết nối tại MPNP2026?

TS Trần Thanh Sơn: Chúng tôi kỳ vọng hội thảo sẽ tạo ra các hợp tác nghiên cứu cụ thể giữa các nhóm khoa học trong và ngoài nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khám phá hợp chất tự nhiên và phát triển công nghệ sản xuất dược liệu.

Bên cạnh đó là việc thúc đẩy các công bố khoa học chất lượng cao, góp phần nâng cao vị thế nghiên cứu của Việt Nam trên trường quốc tế. Quan trọng hơn, hội nghị sẽ là cầu nối để đưa các kết quả nghiên cứu đến gần hơn với doanh nghiệp, từ đó hình thành các sản phẩm dược liệu có giá trị dựa trên các nghiên cứu bài bản.

Về lâu dài, điều mà Ban Tổ chức Hội thảo mong muốn là một sự chuyển dịch trong tư duy: từ việc coi dược liệu là tài nguyên sẵn có sang nhìn nhận đây là một ngành kinh tế dựa trên tri thức. Khi đó, dược liệu Việt Nam mới có thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Xin cảm ơn ông!

Kim Cương

Nguồn Doanh Nghiệp : https://doanhnghiepvn.vn/cong-nghe/dua-duoc-lieu-viet-vao-san-choi-toan-cau/20260324091527016