Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Ukraine Zelensky trong cuộc họp báo chung tại Berlin ngày 14/4/2026. Ảnh: Reuters
Trong một bức thư gửi các lãnh đạo EU mà Reuters tiếp cận được, Thủ tướng Merz đề xuất Ukraine có thể được trao một quy chế mới mang tên “thành viên liên kết” (associate membership), cho phép các quan chức Ukraine tham gia các hội nghị thượng đỉnh và cuộc họp cấp bộ trưởng của EU nhưng không có quyền biểu quyết.
Lãnh đạo Đức cũng đề xuất các nước thành viên EU đưa ra một “cam kết chính trị” nhằm áp dụng điều khoản hỗ trợ lẫn nhau của khối đối với Ukraine, với mục tiêu tạo ra một “bảo đảm an ninh đáng kể” cho Kiev.
Thủ tướng Đức cho biết, cơ chế này có thể đi kèm một điều khoản đình chỉ hoặc chấm dứt hiệu lực nếu Ukraine vi phạm các tiêu chuẩn về pháp quyền hoặc không đáp ứng tiến trình cải cách để gia nhập EU. Ông nhấn mạnh rằng đề xuất này sẽ không làm ảnh hưởng đến các quốc gia ứng cử viên khác, đồng thời kêu gọi EU “xem xét những giải pháp sáng tạo” đối với các nước đã theo đuổi mục tiêu gia nhập trong thời gian dài.
Các nhà phân tích cho rằng, một lộ trình rõ ràng để gia nhập EU có thể đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với Tổng thống Ukraine Zelensky trong việc thuyết phục người dân chấp nhận bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào, đặc biệt nếu Ukraine không giành lại toàn bộ lãnh thổ hoặc không thể gia nhập NATO.
Tuy nhiên, các quan chức châu Âu cho rằng khả năng Ukraine trở thành thành viên đầy đủ của EU trong vài năm tới là không thực tế, dù mốc năm 2027 từng được nhắc đến trong kế hoạch hòa bình 20 điểm được thảo luận giữa Mỹ, Ukraine và Nga.
Đề xuất của ông Merz được xem là nỗ lực tìm kiếm một giải pháp dung hòa giữa việc thúc đẩy nhanh tiến trình hội nhập và thực tế rằng Ukraine hiện vẫn chỉ là quốc gia ứng cử viên ở giai đoạn đầu của quá trình gia nhập.
Quá trình gia nhập EU thường kéo dài và phức tạp, bao gồm các cuộc đàm phán chi tiết cùng những cải cách sâu rộng về pháp lý, thể chế và kinh tế nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn dân chủ và thị trường của khối. Việc gia nhập EU đòi hỏi sự đồng thuận và phê chuẩn từ toàn bộ 27 quốc gia thành viên - một quy trình có thể gặp nhiều trở ngại chính trị đáng kể.
Ông Merz cho biết dự định sẽ thảo luận các ý tưởng này với các lãnh đạo châu Âu khác trong thời gian tới.
Quỳnh Vũ