Đức trao trả hóa thạch khủng long 113 triệu năm tuổi về Brazil

2 giờ trướcBài gốc

Hình ảnh minh họa loài khủng long Irritator challengeri do máy tính tạo ra. Ảnh: Alamy

Hóa thạch 113 triệu năm và hành trình gây tranh cãi

Bảo tàng lịch sử tự nhiên Stuttgart (Đức) mới đây xác nhận sẽ trao trả hộp sọ của loài khủng long Irritator challengeri cho Brazil – nơi được cho là nguồn gốc của mẫu vật.

Hóa thạch này thuộc họ Spinosauridae, nhóm khủng long ăn thịt khổng lồ từng sinh sống cách đây khoảng 113 triệu năm.

Mẫu vật được một viện nghiên cứu tại Stuttgart mua lại vào năm 1991. Đến năm 1996, các nhà cổ sinh vật học xác định đây là hộp sọ hoàn chỉnh nhất từng được biết đến của một loài trong họ Spinosauridae, đồng thời đặt tên cho chi mới là Irritator.

Tên gọi này phản ánh sự “bực bội” của nhóm nghiên cứu khi phát hiện phần mõm của hóa thạch đã bị can thiệp trước đó. Tên loài challengeri được lấy cảm hứng từ nhân vật Giáo sư Challenger trong tiểu thuyết Thế giới đã mất của Arthur Conan Doyle.

Tuy nhiên, giá trị khoa học của hóa thạch không thể làm lu mờ những tranh cãi về nguồn gốc và quyền sở hữu. Các nhà khoa học Brazil từ lâu cho rằng mẫu vật này đã được đưa ra khỏi đất nước mà không tuân thủ quy định pháp luật.

Theo một đạo luật ban hành năm 1942 của Brazil, tất cả hóa thạch phát hiện trong lãnh thổ quốc gia đều thuộc sở hữu nhà nước; từ năm 1990, việc xuất khẩu hóa thạch chỉ được phép khi có giấy phép và sự hợp tác với các tổ chức khoa học trong nước.

Do không rõ thời điểm khai quật cũng như quá trình đưa mẫu vật ra nước ngoài, tình trạng pháp lý của Irritator challengeri luôn là vấn đề gây tranh cãi. Những lo ngại khi một di sản khoa học của Brazil lại được lưu giữ và nghiên cứu ở nước ngoài, đã thúc đẩy một chiến dịch vận động kéo dài nhiều năm.

Hóa thạch hộp sọ khủng long. Ảnh: Guardian

Bước tiến “hồi hương di sản”

Trong những năm gần đây, hơn 260 nhà khoa học quốc tế đã ký vào thư ngỏ kêu gọi hồi hương hóa thạch này, cùng với hơn 34.000 chữ ký từ công chúng. Áp lực dư luận và cộng đồng khoa học cuối cùng đã tạo ra bước ngoặt.

Trong tuyên bố chung công bố tháng này, Đức và Brazil nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác khoa học, đồng thời hoan nghênh thiện chí của bang Baden-Württemberg và Bảo tàng Stuttgart trong việc trao trả mẫu vật.

Tuyên bố nêu rõ: “Cả hai bên đều coi trọng sự hợp tác khoa học trong lĩnh vực nghiên cứu hóa thạch, với mục đích tận dụng chuyên môn và các hiện vật hiện có ở Đức và Brazil vì lợi ích chung của cả hai nước.”

Giáo sư Aline Ghilardi, nhà cổ sinh vật học Brazil tham gia chiến dịch, đánh giá đây là một bước tiến quan trọng. Bà cho rằng việc hồi hương hóa thạch không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị văn hóa và biểu tượng sâu sắc đối với Brazil.

Cùng quan điểm, Giáo sư Allysson Pontes Pinheiro nhận định việc trả lại Irritator là một phần của xu hướng rộng hơn, khi nhiều hóa thạch trước đó đã được đưa về Brazil từ Pháp, Anh, Italia và Mỹ. Theo ông, đây là dấu hiệu của một nền khoa học “có đạo đức hơn và ít mang tính thực dân hơn”, tôn trọng luật pháp và bản sắc địa phương.

Trước đó, năm 2023, một hóa thạch khủng long khác mang tên Ubirajara cũng đã được đưa từ Đức trở về Brazil sau chiến dịch tương tự. Các nhà khoa học kỳ vọng những trường hợp như vậy sẽ tạo tiền lệ cho việc xử lý các mẫu vật có nguồn gốc gây tranh cãi trong tương lai.

Theo Guardian

KHÁNH MY

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-gioi/duc-trao-tra-hoa-thach-khung-long-113-trieu-nam-tuoi-ve-brazil-224453.html