Dùng dao giải quyết tranh chấp đất đai, người phụ nữ trả giá đắt

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa

Vụ án xảy ra tại một khu đất đang tranh chấp ở tỉnh Lào Cai là bài học đắt giá về giới hạn của "phòng vệ chính đáng", cũng như hậu quả pháp lý nghiêm trọng khi người dân tự ý dùng hung khí để giải quyết mâu thuẫn.

Từ tranh chấp đất đến án mạng

Theo hồ sơ vụ án, dù diện tích đất đang trong quá trình tranh chấp và do chính quyền xã quản lý, người phụ nữ tên Lục Thị P. vẫn thuê nhiều người lên phát nương.

Chiều hôm xảy ra vụ việc, một nhóm người liên quan đến khu đất, trong đó có ông V và ông H, đến ngăn cản và thu dao của nhóm người phát nương. Hai bên lời qua tiếng lại rồi xảy ra xô xát. Ông V cầm gậy, còn P cầm dao phát. Trong lúc giằng co, ông V bị thương.

Sau đó, P cầm dao bỏ chạy xuống chân đồi. Ông H tiếp tục đuổi theo. Khi bị đuổi kịp, hai bên tiếp tục xảy ra đánh nhau và P dùng dao chém vào ngực ông H khiến nạn nhân tử vong tại chỗ do vết thương thấu tim.

Từ một tranh chấp dân sự, vụ việc nhanh chóng biến thành vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng.

Vì sao không được coi là "vượt quá phòng vệ chính đáng"?

Một vụ việc tưởng chừng đơn giản nhưng phải sau 5 năm, Tòa án mới ra được phán quyết cuối cùng. Vụ án trải qua 2 lần xét xử sơ thẩm và 2 lần phúc thẩm do những nhận định khác nhau về việc định tội danh của bị cáo P.

Trong cả hai phiên xử sơ thẩm, tòa án đều xác định Lục Thị P phạm tội Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.

Tại phiên phúc thẩm lần thứ 2, Hội đồng xét xử đã nhận định khác. Tòa án cho rằng, mặc dù ông H là người đuổi theo trước, nhưng hoàn cảnh vụ việc không đủ căn cứ xác định bị cáo ở trong tình thế buộc phải dùng dao như "giải pháp cuối cùng" để bảo vệ tính mạng của mình.

Quan trọng hơn, bị cáo là người chủ động đưa người đến phát nương trên diện tích đất đang tranh chấp, hoàn toàn có thể lường trước nguy cơ xảy ra xung đột. Việc mang theo dao phát và sử dụng hung khí nguy hiểm trong lúc đánh nhau cho thấy bị cáo có ý thức đối phó từ trước, chứ không phải hoàn toàn bị động. Tòa án cũng tách vụ xô xát giữa bà P với ông V và bà P với ông H thành 2 sự kiện độc lập vì nó có sự gián đoạn về cả thời gian và không gian. Đây là chứng cứ quan trọng chứng minh không có sự chênh lệch về tương quan lực lượng khi hai bên đánh nhau.

Quá trình thu thập chứng cứ cũng không chứng minh được việc ông H dùng gậy tấn công bà P.

Tòa án cũng lập luận, giả sử ông H có sử dụng gậy đánh nhau thì mức độ nguy hiểm của gậy gỗ thấp hơn nhiều so với hung khí là con dao phát (chiều dài 95cm, phần cán dài 58cm, phần lưỡi dài 37cm, phần quắm của mũi dao nhọn, sắc dài 03cm) được bị cáo P sử dụng.

Xét về điều kiện và hoàn cảnh tại thời điểm đánh nhau, theo quan điểm của Hội đồng xét xử, có căn cứ xác định ý thức chủ quan của P khi dùng dao chém vào ngực ông H không được coi là giải pháp đường cùng.

Tòa án nhấn mạnh: hành vi dùng dao chém thẳng vào vùng trọng yếu trên cơ thể nạn nhân là hành vi có khả năng tước đoạt tính mạng người khác.

Từ những lập luận trên, Tòa án kết luận hành vi của bà P không phải thuộc trường hợp giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Vì vậy, bị cáo phải chịu trách nhiệm về tội "Giết người".

Kết quả, người phụ nữ bị tuyên phạt 5 năm tù về tội Giết người và phải bồi thường hơn 100 triệu đồng cho gia đình bị hại.

Ranh giới rất mong manh giữa "tự vệ" và phạm tội

Trong thực tế, nhiều người cho rằng chỉ cần bị người khác tấn công trước thì mình có quyền chống trả bằng mọi cách. Đây là suy nghĩ rất nguy hiểm.

Pháp luật cho phép công dân được phòng vệ chính đáng để bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của mình. Tuy nhiên, việc chống trả phải cần thiết và tương xứng với mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại.

Nếu việc tấn công người khác mà không chứng minh được là nhằm tự vệ, đặc biệt sử dụng hung khí nguy hiểm gây chết người, người thực hiện hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Giết người.

Một điểm đáng suy ngẫm khác là nguyên nhân ban đầu của vụ án chỉ xuất phát từ tranh chấp đất đai. Nếu các bên lựa chọn báo chính quyền địa phương, yêu cầu hòa giải hoặc chờ cơ quan có thẩm quyền giải quyết thì hậu quả chết người có thể đã không xảy ra.

Ngược lại, việc tự ý kéo người đến phát nương trên đất tranh chấp, rồi dùng vũ lực để giải quyết mâu thuẫn đã đẩy tất cả vào vòng tố tụng hình sự.

Trong nhiều vụ án tương tự, chỉ một phút nóng giận, một cú vung dao hay một hành động thiếu kiềm chế cũng đủ khiến một người từ chỗ là nông dân, lao động bình thường trở thành bị cáo, đánh đổi bằng nhiều năm tù tội và những mất mát không thể bù đắp.

Pháp luật luôn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân nhưng không bảo vệ cho cách hành xử bằng bạo lực. Khi xảy ra tranh chấp, đặc biệt là tranh chấp đất đai, điều cần thiết nhất không phải là dao gậy hay sức mạnh, mà là sự bình tĩnh và con đường pháp lý đúng đắn.

Bản án sau đó đã trở thành án lệ để giải quyết các vụ án tương tự.

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/dung-dao-giai-quyet-tranh-chap-dat-dai-nguoi-phu-nu-tra-gia-dat-238260521150943121.htm